یه تحقیق جدید که در Evolution and Human Behavior منتشر شده، نشون می ده که زن های امروزی احتمالا علائم شیمیایی باروری رو از طریق بوی بدنی ناحیه واژن منتقل نمی کنن؛ صفتی که معمولا در بقیه نخستین سان ها دیده می شه. یافته ها نشون می دن که مردا نمی تونن فقط بر اساس بوی ناحیه واژن تشخیص باروری با بو رو انجام بدن و بفهمن که یه زن در مرحله باروری چرخه قاعدگی ش هست یا نه. این تحقیق این ایده رو به چالش می کشه که انسان ها این سیگنال های جفت گیری تکاملی خاص رو حفظ کردن.
در دنیای حیوانات، به ویژه بین نخستین سان هایی غیرانسانی مثل لمورها، بابون ها و شامپانزه ها، ماده ها اغلب وضعیت تولیدمثلی شون رو به نرها اعلام می کنن. این کار معمولا از طریق سیگنال های بویایی، به خصوص بوهای ناحیه تناسلی انجام می شه که در طول دوره باروری از نظر شیمیایی تغییر می کنن. این بوها به عنوان اطلاعاتی برای نرها عمل می کنن و بهشون کمک می کنن بفهمن چه زمانی ماده توانایی باردار شدن داره. چون انسان ها تاریخچه تکاملی عمیقی با این نخستین سان ها دارن، دانشمندان همیشه در مورد اینکه آیا زن های امروزی هنوز این سیگنال های شیمیایی رو دارن که به تشخیص باروری با بو کمک کنه یا نه، بحث کردن.
یه مفهوم به اسم «فرضیه نشانه نشت کننده» (leaky-cue hypothesis) پیشنهاد می ده که ممکنه زن ها به طور ناخواسته علائم فیزیولوژیک ظریفی از باروری رو از خودشون ساطع کنن. با اینکه تحقیقات قبلی سیگنال های احتمالی رو در بوی زیر بغل، تن صدا یا جذابیت صورت بررسی کردن، اما نتایج ضد و نقیض بوده.
بوی خاص ناحیه واژن با وجود پتانسیل بیولوژیکی ش به عنوان یه منبع ارتباط شیمیایی، تا حد زیادی با استفاده از روش های مدرن و دقیق بررسی نشده باقی مونده بود. برای پر کردن این شکاف و درک بهتر پتانسیل تشخیص باروری با بو، تیمی به سرپرستی مدیتا زتچه (Madita Zetzsche) از گروه تحقیقاتی اکولوژی رفتاری در دانشگاه لایپزیگ و مؤسسه انسان شناسی تکاملی ماکس پلانک، یه بررسی دقیق انجام دادن.
روش شناسی مطالعه؛ چگونه تشخیص باروری با بو بررسی شد؟
محقق ها 28 زن رو برای اهدای بو انتخاب کردن. این شرکت کننده ها بین 20 تا 30 سال سن داشتن، از داروهای ضدبارداری هورمونی استفاده نمی کردن و چرخه های قاعدگی منظمی داشتن. برای اطمینان از دقت داده های باروری، تیم محقق به شمارش ساده تقویمی بسنده نکرد؛ در عوض، اون ها از تست های ادرار با حساسیت بالا برای تشخیص هورمون لوتئینی کننده استفاده کردن و نمونه های بزاق رو برای اندازه گیری سطح استرادیول و پروژسترون آنالیز کردن. این کار به دانشمندان اجازه داد تا روز دقیق تخمک گذاری رو برای هر شرکت کننده مشخص کنن.
برای جلوگیری از تاثیر عوامل خارجی روی بوی بدن، اهداکننده ها از یه پروتکل سبک زندگی سخت گیرانه پیروی کردن. اون ها رژیم غذایی گیاه خواری یا وگان داشتن و از مصرف غذاهایی با بوی تند مثل سیر، پیاز و مارچوبه و همچنین الکل و تنباکو خودداری کردن. زن ها در ده نقطه مشخص از چرخه قاعدگی شون نمونه برداری کردن. این نقاط دور و بر زمان باروری متمرکز شده بودن تا هرگونه تغییر سریع در بو که ممکنه درست قبل یا در حین تخمک گذاری رخ بده رو ثبت کنن.
این مطالعه از دو بخش مجزا تشکیل شده بود: یه آنالیز شیمیایی و یه تست ادراکی. برای آنالیز شیمیایی، محقق ها 146 نمونه بوی واژن رو از یه زیرگروه 16 نفره از زن ها جمع آوری کردن. اون ها از یه پمپ قابل حمل مخصوص برای کشیدن هوای ناحیه واژن به داخل لوله های فولادی ضدزنگ حاوی پلیمرهایی استفاده کردن که برای به دام انداختن ترکیبات فرار طراحی شده بودن. این ها همون مولکول های شیمیایی سبکی هستن که در هوا تبخیر می شن و بو ایجاد می کنن.
تیم محقق این نمونه ها رو با استفاده از کروماتوگرافی گازی–طیف سنجی جرمی آنالیز کردن. این یه تکنیک آزمایشگاهی هست که یه مخلوط رو به اجزای شیمیایی تشکیل دهنده ش تقسیم و اون ها رو شناسایی می کنه. محقق ها دنبال تغییراتی در پروفایل شیمیایی بودن که با خطر بارداری و سطح هورمون های زن ها مطابقت داشته باشه. اون ها به طور خاص می خواستن بفهمن که آیا مقدار برخی ترکیبات شیمیایی طبق الگویی که چرخه قاعدگی رو دنبال می کنه، بالا یا پایین می ره یا نه.
نتایج؛ آیا تشخیص باروری با بو از طریق نشانه های شیمیایی ممکن است؟
آنالیز شیمیایی هیچ شواهد ثابتی نشون نداد که پروفایل کلی بو طوری تغییر کنه که بشه باروری رو در طول چرخه قاعدگی ردیابی کرد. با اینکه بعضی مدل های آماری خاص، ارتباط احتمالی بین خطر بارداری و سطح مواد خاصی رو پیشنهاد دادن (مثلا افزایش اسید استیک و کاهش یه ترکیب مرتبط با اوره)، اما این یافته ها پایدار نبودن. وقتی محقق ها چک های سخت گیرانه تری انجام دادن، مثل حذف نمونه های اهداکننده هایی که قوانین رژیم غذایی رو کمی نقض کرده بودن، این ارتباط ها از بین رفت. محقق ها به این نتیجه رسیدن که احتمالا پتانسیل تشخیص باروری با بو در بوی واژن زن های امروزی کمه.
در بخش دوم مطالعه، 139 مرد به عنوان رتبه بندی کننده بو شرکت کردن. برای جمع آوری بو برای این آزمایش، شرکت کننده های زن پدهای پنبه ای رو به مدت حدود 12 ساعت (طول شب) در لباس زیرشون گذاشتن. این پدها بعدا برای حفظ بو منجمد شدن و بعدا در ظرف های شیشه ای به شرکت کننده های مرد ارائه شدن. مردها که از وضعیت باروری زن ها بی اطلاع بودن، با تکیه بر معیارهای ذهنی خود در علم قضاوت جذابیت و شخصیت، نمونه ها رو بو کردن و بر اساس سه معیار به اون ها امتیاز دادن: جذابیت، خوشایند بودن و شدت بو.
نتایج ادراکی با یافته های شیمیایی همخوانی داشت. آنالیزهای آماری نشون داد که رتبه بندی مردها تحت تاثیر وضعیت باروری زن ها قرار نگرفته. مردها بوی زن ها در دوره باروری شون رو جذاب تر یا خوشایندتر از بویی که در روزهای غیرباروری جمع آوری شده بود، ندونستن. نه خطر بارداری و نه سطح هورمون های تولیدمثلی، هیچ کدوم پیش بینی کننده نحوه درک مردها از بوها نبودن.
این نتایج خنثی حتی وقتی محقق ها به روش های مختلف به داده ها نگاه کردن (مثل بررسی سطح هورمون های خاص یا فاصله زمانی تا تخمک گذاری) هم ثابت موند. این مطالعه نشون می ده که اگه انسان ها زمانی توانایی اعلام باروری از طریق بوی واژن رو داشتن، این صفت احتمالا در طول زمان تکامل به شدت کمرنگ شده و تشخیص باروری با بو به روش های سنتی حیوانی دیگر کارساز نیست.
چرا تشخیص باروری با بو در انسان ها متفاوت است؟
محقق ها چند دلیل رو پیشنهاد می دن که چرا این نشانه ها ممکنه در انسان ها از بین رفته یا سرکوب شده باشن. برخلاف اکثر نخستین سان ها که روی چهار پا راه می رن، انسان ها صاف راه می رن. این دوپا بودن باعث می شه ناحیه تناسلی از بینی افراد دیگه دور بشه که پتانسیل نقش بوی تناسلی رو در ارتباطات اجتماعی کاهش می ده. علاوه بر این، فرهنگ های انسانی مثل پوشیدن لباس و حفظ سطح بالای بهداشت، ممکنه سیگنال های شیمیایی باقی مونده رو بیشتر از قبل پنهان کرده باشه.
همچنین ممکنه بوهای اجتماعی در انسان ها به بخش های دیگه بدن مثل زیر بغل منتقل شده باشه، هرچند شواهد برای نشانه های باروری در زیر بغل هنوز ضد و نقیضه. محقق ها اشاره کردن که با وجود اینکه شواهدی از سیگنال دهی باروری در این زمینه پیدا نکردن، هنوز ممکنه که چنین نشانه هایی برای تشخیص داده شدن به تماس نزدیک تر یا تحریک جنسی نیاز داشته باشن؛ شرایطی که در آزمایشگاه بازسازی نشدن.
علاوه بر این، کنترل های شدید رژیم غذایی و رفتاری، هرچند برای دقت علمی لازم بودن، اما ممکنه شرایط واقعی دنیا رو که در اون رژیم غذایی متفاوته، منعکس نکنن. اندازه نمونه برای آنالیز شیمیایی هم نسبتا کوچک بود که می تونه تشخیص اثرات خیلی ظریف رو سخت کنه.
تحقیقات آینده می تونه بررسی کنه که آیا این نشانه ها در محیط های طبیعی تر وجود دارن یا نه، و همچنین نقش میکروبیوم واژن رو بررسی کنه که بین انسان ها و نخستین سان های غیرانسانی تفاوت قابل توجهی داره. سطح بالای باکتری لاکتوباسیلوس در انسان ها محیط اسیدی تری ایجاد می کنه که ممکنه فرار بودن شیمیایی سیگنال های احتمالی باروری رو تغییر بده و بر تشخیص باروری با بو تاثیر بگذارد.
این مطالعه با عنوان «درک نشانه های بویایی باروری در انسان: تجزیه و تحلیل شیمیایی بوی واژن زنان و تشخیص ادراکی این نشانه ها توسط مردان»، توسط مدیتا زتچه، مارلن کوکلیچ، بریژیت ام. وایس، جولیا استرن، آندریا سی. مارسیلو لارا، کلودیا بیرکمایر، لارس پنکه و آنجا ویدیگ نوشته شده یاف
یافته های این تحقیق بر شکاف عمیق بین سیستم های ارتباطی انسان و دیگر نخستین سان ها تاکید دارد و نشان می دهد که عوامل فرهنگی و بیولوژیکی مانند ایستادن روی دو پا و پوشیدن لباس، نقش بوهای جنسی را در طول تکامل کمرنگ کرده است. این موضوع ضرورت بررسی های دقیق تر روی میکروبیوم ها و شرایط واقعی زندگی را برای درک بهتر سیگنال های شیمیایی انسانی نشان می دهد.
Scientists asked men smell hundreds of different vulvar odors to test the “leaky-cue hypothesis”
