برنامه های باغبانی در مدارس به عنوان یک ابزار آموزشی و بهداشتی، تاثیر چشمگیری بر بهبود عادات غذایی و کاهش وزن دانش آموزان دارند. یافته های علمی نشان می دهند که ارتقای تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه نه تنها دانش تغذیه ای آن ها را افزایش می دهد، بلکه با اصلاح الگوی مصرف فیبر و چربی، گامی موثر در مقابله با چاقی دوران کودکی محسوب می شود.
مطالعه ای که در اردن انجام شده نشون میده که کیفیت رژیم غذایی بچه های دبستانی بعد از 5 ماه جلسات هفتگی باغبانی و آموزش تغذیه بهتر شده. مصرف فیبرشون زیاد شده، مصرف چربی های اشباع کمتر شده و کلا دانش تغذیه شون هم پیشرفت کرده. این مقاله در Nutrients منتشر شده. بهبود تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه یک رویکرد نوین و موثر است.
چاقی دوران کودکی در چند دهه اخیر خیلی زیاد شده و به یک نگرانی اصلی برای سلامت عمومی در کل دنیا تبدیل شده. در کنار این بحران، عوامل محیطی دیگری نیز بر سلامت خردسالان اثر می گذارند؛ برای مثال تحقیقات نشان داده است که تاثیر گرما بر رشد کودکان و مهارت های پایه آن ها و کاهش مهارت های پایه آن ها می تواند چالش های جدیدی برای والدین ایجاد کند. نرخ چاقی هم در کشورهای با درآمد بالا و هم در کشورهای با درآمد کم و متوسط بالا رفته، که نشون میده این یه روند جهانیه و فقط به منطقه خاصی محدود نمیشه.
اهمیت تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه در ارتقای سلامت
یکی از مهم ترین دلایل این افزایش، تغییر رژیم غذایی بچه ها به سمت غذاهای پرکالری و کم ارزش از نظر تغذیه ای هست. رژیم های غذایی سرشار از غذاهای فوق فرآوری شده، قندهای افزوده و چربی های اشباع با دریافت کالری بیش از حد و افزایش وزن در ارتباط هستن. نوشیدنی های شیرین نقش خیلی مهمی دارن، چون بدون اینکه باعث سیری بشن، کالری زیادی به بدن می رسونن. در عین حال، مصرف میوه، سبزیجات، غلات کامل و غذاهای سرشار از فیبر در خیلی از جوامع کمتر شده. حجم بیشتر وعده های غذایی و میان عده های مکرر هم باعث شده دریافت انرژی بالا بین بچه ها عادی بشه. این چالش ها ضرورت یافتن راه هایی برای بهبود تغذیه کودکان را دوچندان می کند.
نویسنده مطالعه، نور امین السحوری و همکارانش می خواستن تاثیر یک مداخله 5 ماهه باغبانی سبزیجات و آموزش در مدرسه رو روی ترکیب بدنی، رژیم غذایی و دانش، نگرش و عملکرد دانش آموزان ابتدایی در مورد مصرف سبزیجات (کلاس چهارم تا ششم) بررسی کنن. اون ها فرضیه شون این بود که برنامه باغبانی باعث بهتر شدن رژیم غذایی، ترکیب بدنی و دانش و نگرش بچه ها در مورد مصرف سبزیجات میشه. این رویکرد بر پتانسیل تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه تاکید دارد.
شرکت کنندگان در این مطالعه 216 دانش آموز کلاس چهارم تا ششم از دو مدرسه ابتدایی در امانِ اردن بودن. میانگین سنشون 10 سال بود. 88 نفرشون پسر بودن. 121 نفر از یک مدرسه و 95 نفر از مدرسه دیگه در این تحقیق شرکت کردن.
در تصویر زیر، فضای اختصاصی برای فعالیت های کشاورزی دانش آموزان و نحوه تعامل آن ها با محیط طبیعی برای یادگیری اصول تغذیه سالم نمایش داده شده است.
این مستندات تصویری به خوبی نشان می دهند که چگونه ایجاد یک باغچه در محیط مدرسه می تواند انگیزه دانش آموزان را برای مصرف مواد غذایی سالم و طبیعی افزایش دهد.
دانش آموزان یکی از مدرسه ها در گروه مداخله قرار گرفتن، در حالی که دانش آموزان مدرسه دیگه به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شدن. گروه مداخله هر هفته در تمرینات 1 ساعته باغبانی در یک باغ 1000 متر مربعی که در زمین خودِ مدرسه ساخته شده بود، شرکت می کردن. این برنامه ها برای ترویج تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه طراحی شده بودند.
این باغ دارای باغچه های مرتفع با سیستم خودآبیاری بود که توش گیاهان دارویی و سبزیجات بومی کاشته شده بود و یک انبار جداگانه هم برای نگهداری ابزار و وسایل آموزشی داشت. برای راحت تر شدن کار، مدرسه تجهیزات باغبانی لازم مثل شن کش، شیلنگ آبیاری، نیمکت، دستکش باغبانی و سطل های کمپوست و همچنین مطالب آموزشی، میز، تخته وایت برد، ایستگاه های سیار شستشوی دست و ابزارهای اولیه آشپزی رو دریافت کرد. بلافاصله بعد از هر جلسه باغبانی، دانش آموزان در جلسات یک ساعته آموزش تغذیه که با فرهنگشون هماهنگ شده بود شرکت می کردن. این جلسات توسط متخصصانی اجرا می شد که برای آموزش تغذیه کودک محور و اصلاح رفتار آموزش دیده بودن. این شیوه به طور مستقیم بر تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه اثر مثبت می گذارد.
نقش برنامه های باغبانی مدرسه در بهبود تغذیه کودکان
قبل و بعد از این برنامه، نویسندگان مطالعه قد و وزن دانش آموزان رو اندازه گیری کردن، ازشون خواستن رژیم غذایی 24 ساعت گذشته شون رو گزارش بدن و دانش، نگرش و عملکردشون رو در مورد مصرف سبزیجات ارزیابی کردن.
نتایج نشون داد که گروه مداخله به طور میانگین 1.88 کیلوگرم وزن کم کردن، در حالی که گروه کنترل افزایش وزن خیلی کمی داشتن. کیفیت رژیم غذایی گروه مداخله بهتر شد. به طور مشخص تر، مصرف فیبر در گروه مداخله (به میزان 2.36 گرم در روز) افزایش و مصرف چربی های اشباع (به میزان 9.24 گرم در روز) کاهش پیدا کرد. همچنین گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل، دانش تغذیه ای بهتری از خودشون نشون دادن. این یافته ها اهمیت تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه را به وضوح نشان می دهد.
نویسندگان مطالعه نتیجه گرفتن: «این مداخله به طور موثری باعث بهبود ترکیب بدنی، کیفیت رژیم غذایی و دانش تغذیه بین دانش آموزان ابتدایی اردنی شد. این یافته ها شواهدی رو برای اجرای برنامه های باغبانی در مدارس که با فرهنگ منطقه هماهنگ شده، به عنوان راهکاری برای پیشگیری از چاقی کودکان در خاورمیانه ارائه میده؛ البته برنامه های آینده باید استراتژی های مشارکت خانواده رو هم برای پایداری بیشتر این رفتارها در نظر بگیرن.» این مطالعات بر ترویج و گسترش تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه تاکید دارند.
این مطالعه به درک علمی اثرات بالقوه برنامه های باغبانی کمک می کنه. با این حال، باید توجه داشت که تغییرات رژیم غذایی توسط خودِ بچه ها گزارش شده که ممکنه باعث ایجاد خطا در یادآوری نتایج شده باشه.
مقاله «یک مداخله پنج ماهه باغبانی در مدرسه باعث بهبود مصرف سبزیجات، BMI و دانش تغذیه در کودکان دبستانی می شود: یک کارآزمایی شبه تجربی کنترل شده» توسط نور امین السحوری، عمر الحج، ربا مشربش، فادیه ملحم، طارق الفرح و ایوب الجوالده نوشته شده است. این نتایج پشتوانه ای علمی برای اهمیت تغذیه کودکان با باغبانی مدرسه فراهم می کند.
موفقیت این برنامه ها نشان می دهد که ترکیب فعالیت بدنی با آموزش های تئوری، کلید تغییر رفتارهای سلامت محور در کودکان است. با توجه به چالش های جهانی در حوزه سلامت، پیاده سازی چنین الگوهایی در مدارس می تواند نسل های آینده را در برابر بیماری های مزمن و چاقی مقاوم تر سازد و فرهنگ تغذیه سالم را از سنین پایین نهادینه کند.
Diet quality of children improved after five months of gardening and nutrition sessions
