کاهش اضطراب با نور آبی یکی از روش های نوین و غیرتهاجمی برای مقابله با استرس های محیطی مانند نویز و لرزش است که از طریق تنظیم ترشح سروتونین و مهار کورتیزول در مغز، به بهبود سلامت روان و تعادل عاطفی کمک می کند.
زندگی در محیط های مدرن امروزی یعنی تحمل همیشگی نویزهای پس زمینه و لرزش های فیزیکی؛ از صدای ترافیک سنگین گرفته تا ارتعاش ماشین آلات صنعتی. این استرس های نامرئی می توانند کم کم سلامت روان ما را از بین ببرند. با این حال، تحقیقات جدید نشان می دهد که یک رویکرد ساده می تواند به کاهش اضطراب با نور آبی کمک کند.
این تحقیق نشان می دهد که قرار گرفتن در معرض نور آبی می تواند سیستم عصبی را آرام کند، حتی وقتی که استرس فیزیکی ناشی از لرزش همچنان ادامه دارد. این یافته ها در مجله Physiology & Behavior چاپ شده اند و رویکردهای نوین در درمان اضطراب را مطرح می کنند.
کاهش اضطراب با نور آبی: یک راه حل نوین برای استرس های محیطی
اختلالات اضطرابی یکی از رایج ترین چالش های سلامت روان در کل دنیا هستند. این اختلالات معمولا از ترکیب پیچیده ای از ویژگی های بیولوژیکی و فشارهای اجتماعی به وجود می آیند. فاکتورهای محیطی نیز نقش پررنگ تری در این ماجرا ایفا می کنند. قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نویزها و لرزش های با فرکانس پایین باعث می شود تعادل هورمونی بدن به هم بخورد. این موضوع اغلب منجر به علائم روانی مثل زودرنجی، خستگی و اضطراب مداوم می شود.
پزشک ها معمولا بعد از تشخیص قطعی، برای مدیریت این شرایط دارو تجویز می کنند. این داروها، مشابه آنچه در بررسی تاثیر واقعی داروهای بیش فعالی بر عملکرد مغز دیده می شود، با تغییر سیگنال های شیمیایی در مغز، حس اضطراب را مهار می کنند. با این حال، مداخلات دارویی همیشه بهترین قدم اول برای اضطراب های سطح اولیه نیستند. تقاضا برای درمان هایی که در دسترس باشند و عوارض جانبی کمتری داشته باشند، روز به روز بیشتر می شود. همین موضوع باعث شده دانشمندان سراغ نوردرمانی به عنوان یک جایگزین امیدوارکننده، به ویژه در زمینه کاهش اضطراب با نور آبی، بروند.
نور فقط برای دیدن نیست؛ بلکه ساعت بیولوژیکی بدن ما را هم تنظیم می کند و روی خلق وخویمان تاثیر می گذارد. سلول های خاصی در چشم ها نور را تشخیص می دهند و سیگنال ها را مستقیما به بخش هایی از مغز می فرستند که هورمون ها را کنترل می کنند. این مسیر به نور اجازه می دهد ترشح پیام رسان های عصبی مرتبط با سلامت عاطفی را تنظیم کند.
با وجود این اطلاعات کلی، تحقیقات کمی در مورد اینکه طول موج های خاص نور چطور می توانند با اضطراب ناشی از لرزش مقابله کنند، انجام شده. یک تیم تحقیقاتی تصمیم گرفتند این خلاء را با استفاده از «گورخرماهی» به عنوان مدل آزمایشگاهی پر کنند. گورخرماهی ها ماهی های کوچک و گرمسیری آب شیرین هستند که در علوم اعصاب خیلی ازشان استفاده می شود. شیمی مغز و ساختار ژنتیکی آن ها شباهت های زیادی به انسان دارد.
این مطالعه توسط «لونگ فی هو» و نویسنده ارشد «موکینگ لیو» از دانشکده علوم و فناوری اطلاعات در دانشگاه فودان چین هدایت شد. هدف آن ها این بود که بفهمند آیا نور می تواند به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر استرس ناشی از لرزش عمل کند یا نه. این تیم یک آزمایش کنترل شده طراحی کردند تا اول ببینند کدام لرزش ها بیشترین استرس را ایجاد می کنند و بعد تست کنند که آیا نور می تواند آن استرس را خنثی کند یا نه.
محقق ها اول گورخرماهی ها را به گروه های مختلف تقسیم کردند. هر گروه روزانه یک ساعت در معرض فرکانس خاصی از لرزش قرار می گرفت. فرکانس های تست شده 30، 50 و 100 هرتز بودند. برای اینکه شرایط یکسان باشد، شتاب لرزش در تمام گروه ها ثابت نگه داشته شد. این مرحله از آزمایش یک هفته طول کشید.
برای اندازه گیری اضطراب در ماهی ها، دانشمندان به الگوهای رفتاری شناخته شده تکیه کردند. وقتی گورخرماهی ها راحت هستند، آزادانه در کل تانک شنا می کنند. اما وقتی مضطرب می شوند، تمایل دارند به کف تانک بروند. آن ها همچنین رفتاری به اسم «دیواره گرایی» نشان می دهند؛ یعنی به جای گشتن در فضای باز، ترجیح می دهند به دیواره های تانک بچسبند.
تیم تحقیق از «تست تانک جدید» برای مشاهده این رفتارها استفاده کردند. آن ها ماهی ها را در یک محیط جدید قرار دادند و ثبت کردند که چقدر زمان در نیمه پایینی تانک می گذرانند. نتایج نشان داد که قرار گرفتن روزانه در معرض لرزش، باعث می شود ماهی ها مضطرب تر رفتار کنند. این اثر در گروهی که در معرض 100 هرتز بودند، از همه قوی تر بود. این ماهی ها زمان قابل توجهی را در کف تانک سپری کردند.
محقق ها همچنین از «تست جعبه روشن-تاریک» استفاده کردند. در این روش، نصف تانک روشن است و نصف دیگر تاریک. ماهی های مضطرب ترجیح می دهند در تاریکی قایم شوند. ماهی هایی که در معرض لرزش 100 هرتز بودند، در مقایسه با گروه کنترل، زمان خیلی بیشتری را در بخش های تاریک گذراندند. این موضوع تایید کرد که لرزش باعث ایجاد یک حالت شدید شبیه به اضطراب شده.
بعد از اینکه مشخص شد لرزش 100 هرتز بیشترین استرس را ایجاد می کند، محقق ها سراغ فاز دوم مطالعه رفتند. آن ها می خواستند ببینند آیا رنگ نور می تواند این اثر را کم کند یا نه. آن ها قرار گرفتن در معرض لرزش را تکرار کردند، اما این بار نوردرمانی را هم اضافه کردند تا اثر آن را بر کاهش اضطراب با نور آبی بسنجند. وقتی ماهی ها زیر لرزش بودند، در معرض یکی از نورهای قرمز، سبز، آبی یا سفید قرار گرفتند.
نور آبی استفاده شده در این آزمایش طول موج 455 نانومتر داشت. نور قرمز 654 نانومتر و سبز 512 نانومتر بود. تابش نور روزانه دو ساعت طول می کشید. محقق ها بعدش مجموعه ای از تست های رفتاری کامل را انجام دادند تا ببینند آیا نور تاثیری داشته یا نه.
تیم متوجه شد که رنگ نور تاثیر عمیقی روی وضعیت روانی ماهی ها دارد. گورخرماهی هایی که در معرض نور آبی بودند، اضطراب خیلی کمتری نسبت به گروه های دیگر نشان دادند. در تست تانک جدید، گروه نور آبی زمان کمتری را در کف تانک گذراندند. آن ها تقریبا به اندازه ماهی هایی که اصلا در معرض لرزش نبودند، در بخش های بالایی آب گشت وگذار می کردند. این نتایج حاکی از اثربخشی قابل توجه کاهش اضطراب با نور آبی بود.
در مقابل، به نظر می رسید نور قرمز هیچ فایده ای ندارد. در بعضی از معیارها، حتی به نظر می رسید نور قرمز اضطراب را کمی بدتر هم کرده. ماهی های زیر نور قرمز، طولانی ترین زمان را در تست جعبه روشن-تاریک صرف قایم شدن در تاریکی کردند. این نشان می دهد که اثر آرام بخش فقط مربوط به طول موج خاص نور است، نه فقط روشنایی آن.
محقق ها همچنین دو روش تست نوآورانه را برای تایید نتایجشان معرفی کردند. یکی «تست تعامل اجتماعی» بود. گورخرماهی ها موجودات اجتماعی هستند و معمولا ترجیح می دهند نزدیک بقیه باشند. استرس اغلب باعث می شود آن ها گوشه گیر شوند. محقق ها یک گروه از ماهی ها را داخل یک استوانه شفاف در تانک قرار دادند و بعد اندازه گرفتند که ماهی تحت آزمایش چقدر زمان نزدیک این استوانه می گذراند.
ماهی هایی که در معرض لرزش و نور سفید بودند، از گروه دوری می کردند. اما ماهی هایی که با نور آبی درمان شده بودند، زمان زیادی را نزدیک هم نوع های خودشان گذراندند. این نشان داد که اضطراب اجتماعی آن ها کمتر شده. نور آبی میل طبیعی آن ها برای تعامل با بقیه را برگرداند. این مشاهده، توانایی کاهش اضطراب با نور آبی را در بهبود رفتارهای اجتماعی نیز تایید کرد.
دومین روش جدید، «تست شنا در لوله» بود. در این روش ماهی را در لوله ای قرار می دادند که یک جریان ملایم آب داشت. این چیدمان به دانشمندان اجازه می داد مسافت شنا و روانی حرکت را راحت تر اندازه بگیرند. ماهی های پراسترس تمایل داشتند نامنظم شنا کنند یا با جریان آب بجنگند. گروه نور آبی مسافت های طولانی تری را با مسیرهای روان تر شنا کردند.
چگونه نور آبی به کاهش اضطراب کمک می کند؟
برای درک مکانیسم بیولوژیکی پشت این تغییرات رفتاری، دانشمندان شیمی مغز ماهی ها را آنالیز کردند. آن ها سطح سه ماده شیمیایی کلیدی را اندازه گرفتند: کورتیزول، نوراپی نفرین و سروتونین. کورتیزول هورمون اصلی استرس در ماهی و انسان است. سطوح بالای کورتیزول نشانه بارز استرس فیزیولوژیکی است.
آنالیزها نشان داد که قرار گرفتن در معرض لرزش باعث افزایش شدید کورتیزول و نوراپی نفرین می شود. این جهش هورمونی با رفتار مضطربانه ای که در تانک ها دیده شده بود، همخوانی داشت. با این حال، استفاده از نور آبی جلوی این افزایش را گرفت. ماهی های درمان شده با نور آبی، سطح کورتیزولی مشابه با گروه کنترل (بدون استرس) داشتند. نتایج نشان داد که کاهش اضطراب با نور آبی از طریق مهار افزایش کورتیزول صورت می گیرد.
حتی خیره کننده تر از آن، تاثیر روی سروتونین بود. سروتونین یک پیام رسان عصبی است که به تنظیم خلق وخو کمک می کند و حس خوشایندی را تقویت می کند. مطالعه نشان داد که نور آبی 455 نانومتری به طور خاص سطح سروتونین را در ماهی ها بالا برده. این نشان می دهد که نور آبی با کاهش همزمان هورمون های استرس و تقویت مواد شیمیایی تنظیم کننده خلق وهو عمل می کند.
نویسنده ها پیشنهاد می کنند که نور آبی سلول های خاصی را در شبکیه فعال می کند. این سلول های گانگلیونی که به طول موج های آبی حساس هستند، سیگنال های آرام بخشی را به مراکز عاطفی مغز می فرستند.
البته محدودیت هایی هم در این مطالعه وجود دارد که باید در نظر گرفته شود. تحقیق به شدت روی فرکانس ها و طول موج های خاصی تمرکز کرده بود. همچنین با اینکه گورخرماهی مدل خوبی است، اما انسان نیست. تحقیقات آینده باید این یافته ها را در پستانداران هم تکرار کنند تا دوز و مدت زمان بهینه برای استفاده درمانی تعیین شود.
این مطالعه امکانات جدیدی را برای مدیریت استرس های محیطی باز می کند. تغییر دادن محیط های نوری ما می تواند از آسیب های نامرئی ناشی از نویز و لرزش جلوگیری کرده و راهی نوین برای سلامت روان فراهم آورد. برای کسانی که در مناطق صنعتی زندگی یا کار می کنند، نوردرمانی با نور آبی می تواند به یک ابزار ساده و غیرتهاجمی تبدیل شود.
این مطالعه با عنوان «تابش نور آبی با افزایش سطح سروتونین، اضطراب ناشی از نویز لرزشی را کاهش می دهد» توسط تیمی از محققان دانشگاه فودان چین به رشته تحریر درآمده است.
در نهایت، نتایج این پژوهش بر اهمیت تعامل میان محیط فیزیکی و سیستم عصبی تاکید دارد. استفاده از تکنولوژی های نوری برای تعدیل پاسخ های استرس فیزیولوژیکی، پتانسیل بالایی در بهبود کیفیت زندگی افراد در جوامع صنعتی و کاهش فشارهای روانی روزمره ایفا می کند.
Blue light exposure may counteract anxiety caused by chronic vibration