تحقیقات جدید نشان می دهد که تقویت حافظه سالمندان با نوه داری از طریق تعاملات اجتماعی و فعالیت های ذهنی متنوع ممکن است به حفظ عملکرد شناختی و کاهش سرعت زوال مغز، به ویژه در زنان، کمک شایانی کند.
سالمندها معمولا دنبال راه هایی می گردن تا با افزایش سن، هوشیاری ذهنی شون رو حفظ کنن. یه مطالعه جدید که در نشریه Psychology and Aging منتشر شده نشون می ده با اینکه پدربزرگ یا مادربزرگِ مراقب بودن با عملکرد شناختی بالاتر در ارتباطه، اما زمان دقیق صرف شده برای مراقبت یا نوع فعالیت هایی که انجام می شه، ممکنه عامل اصلی این فایده نباشه، به خصوص برای جلوگیری از کاهش توانایی های ذهنی در طول زمان. تقویت حافظه سالمندان با نوه داری یکی از این روش هاست.
فعال نگه داشتن مغز برای خیلی از افرادی که سنشون بالا می ره یه اولویته. محقق ها همیشه عوامل سبک زندگی مثل تقویت حافظه با موسیقی برای سالمندان و مبتلایان به آلزایمر رو که ممکنه از کاهش حافظه و کند شدن ذهن جلوگیری کنه، بررسی کردن. داشتن سرگرمی، حل کردن جدول و حفظ یه شبکه اجتماعی قوی، همیشه به عنوان رفتارهای محافظتی معرفی شدن.
یکی از منابع اصلی تعامل اجتماعی برای سالمندها، مراقبت از نوه هاست. این نقش هم باعث تعامل اجتماعی می شه و هم به تلاش ذهنی نیاز داره. با این حال، رابطه دقیق بین نگهداری از نوه ها و سلامت مغز تا حدی نامشخص باقی مونده بود.
تقویت حافظه سالمندان با نوه داری؛ نقش و فواید
«فلاویا اس. چِرِچِس» از دانشگاه تیلبرگ تیمی رو برای بررسی این موضوع هدایت کرد. محقق ها می خواستن بفهمن که آیا صرفا مراقب بودن کافیه تا از این فواید بهره مند بشن یا نه. اون ها همچنین می خواستن بدونن که آیا تعداد دفعات مراقبت هم مهمه؟ علاوه بر این، دنبال این بودن که بفهمن آیا فعالیت های خاص مثل کمک در انجام تکالیف یا بازی کردن، نتایج متفاوتی داره یا نه.
مطالعات قبلی نتایج متفاوتی درباره پدربزرگ و مادربزرگ بودن و سلامت نشون داده بودن. بعضی تحقیقات نشون می ده که این نقش، حس هدفمندی و ارتباط اجتماعی به آدم می ده. این عوامل می تونن سلامت روان و عملکرد مغز رو تقویت کنن، که خود به تقویت حافظه سالمندان با نوه داری کمک می کند.
مطالعات دیگه نشون می دن که این مسئولیت ممکنه استرس زا یا طاقت فرسا باشه. این موضوع گاهی اوقات «فشار ناشی از نقش» نامیده می شه. تیم تحقیق فعلی متوجه شد که بیشتر تحقیقات قبلی، مراقبت رو به عنوان یه سوال ساده «بله» یا «نه» در نظر گرفته بودن و مطالعات کمی به وظایف خاصی که پدربزرگ و مادربزرگ ها انجام می دن، پرداخته بودن.
محقق ها از داده های «مطالعه طولی سالمندی انگلستان» استفاده کردن. این یه پروژه طولانی مدته که سلامت و سبک زندگی افراد 50 سال به بالا رو در انگلستان دنبال می کنه. تیم تحقیق داده های جمع آوری شده در سه موج بین سال های 1395 تا 1401 رو تجزیه و تحلیل کردن. تمرکز اون ها روی گروهی شامل تقریبا 3000 پدربزرگ و مادربزرگ بود.
برای اطمینان از مقایسه دقیق، تیم از یه روش آماری به نام «همتاسازی بر اساس شاخص تمایل» استفاده کرد. این روش به اون ها اجازه داد تا پدربزرگ و مادربزرگ هایی رو که مراقبت انجام می دادن، با کسایی که مراقب نبودن و از بقیه جهات شباهت زیادی به هم داشتن، مقایسه کنن. اون ها شرکت کننده ها رو بر اساس سن، تحصیلات، وضعیت تاهل و سلامت جسمی با هم تطبیق دادن. این مرحله برای کنترل اثر «مراقب سالم» ضروری بود؛ یعنی این واقعیت که افرادی که به اندازه کافی سالم هستن تا بتونن مراقبت کنن، احتمالا از همون اول عملکرد شناختی بهتری دارن.
این مطالعه عملکرد شناختی رو به دو روش اندازه گیری کرد. اول، روانی کلامی رو بررسی کردن. از شرکت کننده ها خواسته شد تا هر چقدر می تونن نام حیوانات رو در یک دقیقه بگن. این تست اندازه گیری می کنه که یه فرد چقدر خوب می تونه اطلاعات رو از حافظه اش بازیابی کنه. دوم، حافظه رویدادی رو سنجیدن. شرکت کننده ها به لیستی از ده کلمه گوش دادن و باید اون ها رو بلافاصله و دوباره بعد از یه مدت کوتاه به یاد می آوردن.
محقق ها اول مراقب ها رو با غیرمراقب های همتا شده مقایسه کردن. اون ها متوجه شدن پدربزرگ و مادربزرگ هایی که مراقبت می کردن، به طور کلی در هر دو تست حافظه و روانی کلامی نمرات بالاتری گرفتن. این ارتباط هم در مادربزرگ ها و هم در پدربزرگ ها دیده شد. اما وقتی تغییرات در طول زمان بررسی شد، یه تفاوتی به وجود اومد.
مادربزرگ هایی که مراقبت می کردن، در مقایسه با زنانی که مراقبت نمی کردن، سرعت کاهش شناختی کمتری داشتن. این اثر محافظتی در برابر پیری برای پدربزرگ ها از نظر آماری معنادار نبود. با اینکه پدربزرگ های مراقب با نمرات بالاتری شروع کردن، اما توانایی های شناختی شون با سرعتی مشابه غیرمراقب ها کاهش پیدا کرد. این نشان می دهد که تقویت حافظه سالمندان با نوه داری ممکن است در مادربزرگ ها اثرات طولانی مدت تری داشته باشد.
بعد محقق ها منحصرا روی گروهی از پدربزرگ و مادربزرگ ها که مراقبت انجام می دادن تمرکز کردن. اون ها می خواستن ببینن آیا انجام مراقبت بیشتر منجر به نتایج بهتر می شه یا نه. اون ها تعداد روزهای سال رو که صرف نگهداری از نوه ها شده بود، تحلیل کردن. در کمال تعجب، دفعات مراقبت، سلامت شناختی رو پیش بینی نمی کرد. پدربزرگ و مادربزرگ هایی که تقریبا هر روز مراقبت می کردن، نمرات شناختی بهتری نسبت به کسایی که کمتر کمک می کردن، نداشتن.
تیم تحقیق فعالیت های خاص رو هم بررسی کرد. اون ها از شرکت کننده ها درباره هفت نوع تعامل مختلف سوال پرسیدن. این ها شامل نگهداری از نوه ها در طول شب، مراقبت از اون ها موقع بیماری، و بازی یا فعالیت های تفریحی بود. دسته های دیگه شامل آماده کردن غذا، کمک در انجام تکالیف، بردن و آوردن از مدرسه یا صرفا حضور داشتن بود.
تحلیل ها نشون داد پدربزرگ و مادربزرگ هایی که نمرات شناختی بالاتری داشتن، تمایل داشتن بعضی فعالیت ها رو بیشتر انجام بدن. به ویژه اون هایی که حافظه و روانی کلامی بهتری داشتن، بیشتر احتمال داشت در انجام تکالیف کمک کنن و در فعالیت های تفریحی شرکت داشته باشن. پدربزرگ و مادربزرگ هایی که روانی کلامی بالاتری داشتن هم بیشتر تمایل داشتن غذا درست کنن و کارهای رفت وآمد رو انجام بدن.
تنوع فعالیت ها هم با شناخت در ارتباط بود. پدربزرگ و مادربزرگ هایی که ترکیبی از وظایف مختلف رو انجام می دادن، نمرات شناختی بالاتری داشتن. این با این ایده همخوانی داره که درگیر شدن در فعالیت های متنوع می تونه بخش های مختلف مغز رو تمرین بده. این موضوع شبیه به مفهوم تمرینات ترکیبی برای آمادگی جسمانی هست. این رویکرد متنوع می تواند راهی برای تقویت حافظه سالمندان با نوه داری باشد.
با این حال، نه فعالیت های خاص و نه تنوع وظایف، هیچ کدوم پیش بینی نمی کردن که شناخت در طول زمان چطور تغییر می کنه. درگیر شدن در طیف گسترده ای از فعالیت ها با داشتن حافظه بهتر در شروع کار همراه بود، اما سرعت کاهش حافظه رو در طول اون دوره 6 ساله کم نکرد.
این مطالعه تفاوت های جنسیتی ثابتی رو در رفتارهای مراقبتی نشون داد. مادربزرگ ها گزارش دادن که هر هفت فعالیت اندازه گیری شده رو بیشتر از پدربزرگ ها انجام می دن. این یافته، نتایج جامعه شناختی قبلی رو تایید می کنه که زن ها اغلب نقش فعال تر یا مدیریتی تری در مراقبت از کودک دارن. پدربزرگ ها ممکنه اغلب در کنار همسرشون مراقبت رو انجام بدن تا اینکه به طور مستقل این کار رو بکنن. این تفاوت در ماهیت نقش ممکنه توضیح بده که چرا فواید محافظتی طولانی مدت فقط در زن ها مشاهده شده.
«فلاویا چرچس»، سرپرست تحقیق، گفت: «خیلی از پدربزرگ و مادربزرگ ها به طور منظم از نوه هاشون مراقبت می کنن؛ مراقبتی که به طور گسترده از خانواده ها و جامعه حمایت می کنه. با این حال، یه سوال بی پاسخ اینه که آیا مراقبت از نوه ها ممکنه برای خودِ پدربزرگ و مادربزرگ ها هم مفید باشه یا نه. در این تحقیق، می خواستیم ببینیم آیا نگهداری از نوه ممکنه به سلامت پدربزرگ و مادربزرگ ها کمک کنه و احتمالا کاهش شناختی رو کندتر کنه یا نه.» این تحقیق بر جنبه های مختلف تقویت حافظه سالمندان با نوه داری متمرکز بود.
موقع تفسیر این نتایج، نکات مهمی وجود داره که باید در نظر گرفت. این مطالعه ارتباطاتی رو پیدا کرده اما نمی تونه علیت رو ثابت کنه. ممکنه علیت معکوس در کار باشه؛ یعنی پدربزرگ و مادربزرگ هایی که عملکرد شناختی بهتری دارن، صرفا توانایی بیشتری برای کمک در تکالیف یا مدیریت یه برنامه پیچیده از فعالیت ها دارن.
محقق ها همچنین خاطرنشان کردن که بارِ درک شده از مراقبت رو اندازه گیری نکردن. اون ها نمی دونن که آیا پدربزرگ و مادربزرگ ها داوطلبانه مراقبت می کردن یا از روی اجبار. مراقبتی که حس انتخاب به آدم می ده ممکنه اثرات سلامتی متفاوتی نسبت به مراقبتی داشته باشه که مثل یه وظیفه سنگین به نظر می رسه. علاوه بر این، دوره مطالعه با پاندمی کووید-19 تداخل داشت. این اتفاق جهانی تعاملات خانوادگی رو مختل کرد و ممکنه روی نتایج تاثیر گذاشته باشه.
یافته ها این فرض رو که هر چی بیشتر، بهتره به چالش می کشه. دفعات مراقبت، عامل تعیین کننده برای سلامت مغز نبود. این نشون می ده که فواید پدربزرگ و مادربزرگ بودن ممکنه به جای ساعت های ثبت شده، از خودِ این نقش ناشی بشه. این موضوع می تونه به رضایت عاطفی از پدربزرگ یا مادربزرگ بودن مربوط باشه یا به حس هویت به عنوان یه عضو مفید خانواده.
چرچس اشاره کرد: «چیزی که بیشتر از همه برای ما جالب بود این بود که به نظر می رسه پدربزرگ یا مادربزرگِ مراقب بودن، بیشتر از تعداد دفعات مراقبت یا کاری که دقیقا با نوه ها انجام می دادن، برای عملکرد شناختی اهمیت داشت. تحقیقات بیشتری برای تکرار این یافته ها نیازه، با این حال، اگه فوایدی در ارتباط با مراقبت برای پدربزرگ و مادربزرگ ها وجود داشته باشه، ممکنه به تعداد دفعات مراقبت یا فعالیت های خاص انجام شده بستگی نداشته باشه، بلکه به تجربه گسترده ترِ درگیر بودن در مراقبت مربوط باشه.» این دیدگاه، اهمیت کلی تقویت حافظه سالمندان با نوه داری را برجسته می کند.
تحقیقات آینده باید کیفیت رابطه بین پدربزرگ و مادربزرگ ها و نوه ها رو بررسی کنه. درک بافت خانواده ضروریه. محقق ها باید از شرکت کننده ها بپرسن که وظایف مراقبتی چقدر براشون سخت یا لذت بخش بوده. همچنین بررسی این پویایی ها در یه بازه زمانی طولانی تر هم می تونه مفید باشه. این مطالعات می تواند به درک بهتر پتانسیل تقویت حافظه سالمندان با نوه داری کمک کند.
این مطالعه با عنوان «شناخت پدربزرگ و مادربزرگ ها و مراقبت از نوه ها: فراوانی، نوع و تنوع فعالیت ها»، توسط فلاویا اس. چرچس، گابریل اولارو، نیکولا بالهاوزن و ایوان برهمر نوشته شده است.
در مجموع، اگرچه نقش پدربزرگ و مادربزرگ بودن چالش های خاص خود را دارد، اما به نظر می رسد این پیوند عاطفی و وظایف متنوع مرتبط با آن، سرمایه گذاری ارزشمندی برای سلامت مغز باشد. تعامل با نسل های جوان تر نه تنها به خانواده ها انسجام می بخشد، بلکه فرصتی بی نظیر برای سالمندان فراهم می کند تا با حفظ پویایی ذهنی، با نشاط بیشتری با تغییرات دوران پیری مواجه شوند.
Caring for grandchildren is linked to better brain health in older adults
