دانه چیا به عنوان یک ماده غذایی فراسودمند می تواند نقش مهمی در سلامت مغز و مدیریت وزن ایفا کند. تحقیقات نشان می دهد که آرد و روغن این دانه با تاثیر بر مسیرهای ژنتیکی و هورمونی، به تنظیم اشتها با دانه چیا و کاهش التهابات ناشی از رژیم های غذایی ناسالم کمک می کنند.
تحقیقات اخیر نشون می ده که ترکیبات به دست آمده از دانه های چیا ممکنه به کاهش بعضی از اثرات مضر رژیم های غذایی نامناسب روی مغز کمک کنه. این مطالعه اشاره می کنه که آرد چیا و روغن چیا می تونن در تنظیم اشتها با دانه چیا و مدیریت التهاب توسط مغز نقش داشته باشند. این یافته ها در مجله علمی Nutrition منتشر شده است.
رژیم های غذایی سرشار از چربی های اشباع و قند توی کل دنیا خیلی رایج شدن. به این الگوی غذایی معمولا «رژیم غربی» می گن. این رژیم به شدت با افزایش شرایط متابولیک مثل چاقی و دیابت نوع 2 در ارتباطه. با این حال، عواقب چنین رژیمی فراتر از بقیه بدن رفته و به سیستم عصبی مرکزی هم می رسه. مصرف مقادیر بالای چربی و فروکتوز می تونه تعادل ظریف هورمون هایی که سیگنال سیری رو ارسال می کنن، به هم بزنه.
این اختلال معمولا منجر به یه چرخه پرخوری می شه. همان طور که کاهش هوس غذایی با آجیل می تواند به مدیریت بهتر وزن کمک کند، شناسایی مواد غذایی موثر بر سیگنال های مغزی نیز اهمیت زیادی دارد. علاوه بر گیج کردن سیگنال های اشتها، رژیم های غذایی ناسالم می تونن باعث ایجاد التهاب توی بافت مغز بشن. اون ها همچنین باعث استرس اکسیداتیو می شن که نوعی آسیب سلولیه. دانشمندان در حال حاضر دنبال غذاهای فراسودمندی هستن که ممکنه این تغییرات عصبی رو معکوس یا ازشون پیشگیری کنن.
تنظیم اشتها با دانه چیا؛ بررسی های علمی
محققای دانشگاه فدرال ویچوسا در برزیل بررسی کردن که آیا دانه های چیا می تونن راه حلی برای این مشکل باشن یا نه. دانه های چیا به خاطر تراکم مواد مغذی شون شناخته شده هستن و پتانسیل بالایی برای تنظیم اشتها با دانه چیا دارند. اون ها حاوی سطوح بالایی از فیبر رژیمی، ویتامین ها و اسیدهای چرب سالم هستن. تیم تحقیق می خواست ببینه که آیا تبدیل دانه ها به آرد یا روغن روی فعالیت بیولوژیکیشون تاثیر می ذاره یا نه.
این مطالعه توسط باربارا پریرا داسیوا از گروه تغذیه و سلامت رهبری شد. نویسنده اول مقاله پاتریشیا نایارا استوام هست. اون ها روی این موضوع تمرکز کردن که این محصولات چیا چطور روی بیان ژن در مغز موش ها تاثیر می ذارن.
در تصویر زیر، دانه چیا را مشاهده می کنید که به عنوان یک منبع غنی از فیبر و مواد مغذی شناخته می شود.
![]()
این دانه های کوچک می توانند تغییرات بزرگی در سیگنال های گرسنگی و سیری مغز ایجاد کنند که در ادامه به جزئیات آزمایشگاهی آن می پردازیم.
دانشمندان آزمایش خودشون رو با استفاده از موش های نر ویستار انجام دادن. اون ها حیوون ها رو برای تست شرایط مختلف رژیم غذایی به گروه هایی تقسیم کردن. برای هشت هفته اول، اکثر موش ها رژیمی رو مصرف کردن که برای شبیه سازی عادت های ناسالم انسانی طراحی شده بود. این غذا سرشار از چربی خوک و فروکتوز بود.
این فاز اولیه برای ایجاد تغییرات متابولیک در حیوون ها در نظر گرفته شده بود. یه گروه کنترل هم در این مدت یه رژیم غذایی استاندارد و سالم دریافت کردن. بعد از تموم شدن این هشت هفته، محقق ها دوباره حیوون ها رو برای یه فاز درمانی 10 هفته ای به گروه های جدیدی تقسیم کردن.
یه گروه به همون رژیم پرچرب و پرفروکتوز بدون هیچ تغییری ادامه دادن. یه گروه دیگه همین رژیم ناسالم رو دریافت کردن، اما روغن سویا با روغن چیا جایگزین شد. گروه سوم هم رژیم پرچربشون با آرد چیا تقویت شد. بعد محقق ها نمونه های بافت مغز رو برای تجزیه و تحلیل جمع آوری کردن.
تیم تحقیق دنبال نشانگرهای ژنتیکی خاصی بود که با سیری در ارتباط هستن. سیری همون حس پر بودن بعد از غذا خوردنه. اون ها همچنین سطح هورمون هایی رو که اشتها رو کنترل می کنن اندازه گرفتن تا نقش تنظیم اشتها با دانه چیا را درک کنند. در نهایت، نشانگرهای بیولوژیکی مرتبط با التهاب و فعالیت آنتی اکسیدانی رو ارزیابی کردن.
نتایج مصرف دانه چیا در تنظیم اشتها و کاهش التهاب
نتایج تفاوت های مشخصی رو بین اثرات آرد چیا و روغن چیا نشون داد. حیوون هایی که روغن چیا مصرف کرده بودن، افزایش فعالیت رو در ژن های خاصی نشون دادن که گرسنگی رو سرکوب می کنن. این ژن ها پروتئین هایی به نام های POMC و CART تولید می کنن.
این پروتئین ها برای سیگنال دادن به بدن که انرژی کافی دریافت کرده، حیاتی هستن. فعال شدن این مسیر معمولا منجر به کاهش مصرف غذا می شه. محقق ها این افزایش ژنتیکی خاص رو در گروهی که آرد چیا خورده بودن مشاهده نکردن.
با این حال، به نظر می رسه هر دو درمان با آرد و روغن وضعیت برخورد مغز با لپتین رو بهتر کردن. لپتین هورمونیه که توسط سلول های چربی تولید می شه و از گرسنگی جلوگیری می کنه. در یه مغز سالم، لپتین به گیرنده های خاصی متصل می شه تا میل به غذا خوردن رو متوقف کنه.
رژیم های غذایی پرچرب معمولا باعث می شن مغز سیگنال های لپتین رو نادیده بگیره. این وضعیت به عنوان «مقاومت به لپتین» شناخته می شه. موش هایی که محصولات چیا مصرف کردن، کاهشی رو در بیان ژنتیکی گیرنده لپتین نشون دادن که نشان دهنده بازگشت حساسیت طبیعی به این هورمونه.
این مطالعه همچنین یه انتقال دهنده عصبی به نام نوروپپتید Y رو بررسی کرد. این ماده شیمیایی یه محرک قوی برای اشتهاست. رژیم غذایی پرچرب باعث بالا رفتن سطح بیان ژنتیکی نوروپپتید Y شد. هر دو محصول آرد چیا و روغن چیا در پایین آوردن بیان این نشانگر گرسنگی موفق بودن که به تنظیم اشتها با دانه چیا کمک می کند.
فراتر از کنترل اشتها، محقق ها التهاب رو هم بررسی کردن. رژیم غذایی ناسالم بیان یه کمپلکس پروتئینی به نام فاکتور هسته ای کاپا B رو افزایش داد. این مولکول مثل یه کلید عمل می کنه که التهاب رو در سلول ها روشن می کنه.
هر دو درمان چیا در پایین آوردن فعالیت این کلید التهابی موثر بودن. این نشون می ده که ترکیبات موجود در دانه های چیا ممکنه از سلول های مغزی در برابر آسیب های التهابی محافظت کنن. محقق ها این موضوع رو به ترکیبات زیست فعال موجود در دانه ها نسبت می دن.
آرد چیا یه فایده اضافی در رابطه با دفاع آنتی اکسیدانی داشت. گروهی که آرد خورده بودن، افزایش بیان ژنی به نام Nrf2 رو نشون دادن. این ژن به عنوان یه تنظیم کننده اصلی برای پاسخ آنتی اکسیدانی بدن عمل می کنه.
این ژن به سلول ها کمک می کنه آنزیم هایی تولید کنن که رادیکال های آزاد مضر رو خنثی کنن. محقق ها معتقدن ترکیبات فنولی موجود در آرد مسئول این اثر هستن. این ترکیبات به عنوان آنتی اکسیدان عمل کرده و به حفظ سلامت سلول ها کمک می کنن.
برای درک بهتر این فعل و انفعالات مولکولی، تیم از شبیه سازی های کامپیوتری استفاده کرد. به این روش معمولا «داکینگ مولکولی» می گن. این کار به دانشمندان اجازه می ده پیش بینی کنن که مولکول های مختلف چطور از نظر فیزیکی با هم جفت می شن.
اون ها اسیدهای فنولیک خاصی رو که در آرد چیا پیدا می شه، مثل اسید رزمارینیک و اسید کافئیک، تجزیه و تحلیل کردن. شبیه سازی نشون داد که این ترکیبات چطور با گیرنده های اشتها در مغز تعامل دارن. تحلیل ها نشون داد که این ترکیبات می تونن مستقیما به گیرنده ها متصل بشن.
اسید رزمارینیک قوی ترین پتانسیل تعامل رو نشون داد. این نشون می ده که ترکیبات موجود در چیا ممکنه به طور فیزیکی به گیرنده های مغز متصل بشن تا به تنظیم سیری کمک کنن و در نهایت به تنظیم اشتها با دانه چیا منجر شوند. این تعامل مستقیم می تونه بعضی از تغییرات مشاهده شده در بیان ژن رو توضیح بده.
با وجود این تغییرات امیدوارکننده در شیمی مغز، این مطالعه یه نکته مهم رو گزارش کرد. حیوون هایی که چیا مصرف کردن، در مقایسه با گروه درمان نشده، وزن بدنشون رو از دست ندادن. محقق ها حدس می زنن که کالری بسیار بالای رژیم غذایی ممکنه این فواید رو پوشونده باشه.
ممکنه که تغییرات مولکولی قدم اول بوده باشن. تغییرات رفتاری در غذا خوردن و کاهش وزن بعد از اون ممکنه به زمان بیشتری برای نشون دادن خودشون نیاز داشته باشن. تراکم انرژی بالای غذا احتمالا برای حفظ روند افزایش وزن با وجود سیگنال های اشتهای بهتر کافی بوده.
یه محدودیت دیگه اینه که این تحقیق روی موش ها انجام شده. مدل های حیوانی بینش های ضروری رو فراهم می کنن اما متابولیسم انسان رو به طور کامل بازسازی نمی کنن. مغز و سیستم گوارش انسان تحت تاثیر طیف گسترده تری از عوامل محیطی هستن.
تحقیقات بیشتری لازمه تا مشخص بشه آیا این اثرات روی انسان هم جواب می ده یا نه. آزمایش های بالینی باید دوز مناسب آرد یا روغن چیا رو برای مردم تعیین کنن. دانشمندان همچنین باید بررسی کنن که آیا این تغییرات می تونه منجر به کاهش وزن واقعی در جمعیت انسانی بشه یا نه.
این مطالعه پتانسیل غذاهای فراسودمند رو برای بهبود سلامت مغز برجسته می کنه. این ایده رو تقویت می کنه که چیزی که می خوریم مستقیما روی عملکرد مولکولی مغزمون تاثیر می ذاره. دانه های چیا ممکنه یه استراتژی رژیمی موثر برای تنظیم اشتها با دانه چیا و کمک به مقابله با تغییرات متابولیک ناخواسته باشن.
استفاده از محصولات دانه چیا در رژیم غذایی می تواند به عنوان یک راهکار مکمل برای بهبود سلامت عصبی و مدیریت اشتها در نظر گرفته شود. با توجه به اثرات مثبت آرد و روغن چیا بر بیان ژن های مرتبط با سیری و کاهش التهاب، این دانه کوچک پتانسیل بالایی در پیشگیری از آسیب های ناشی از رژیم های غذایی ناسالم دارد.
Chia seeds may help the brain regulate appetite and inflammation