تحقیقات علمی جدید نشان می دهند که ویژگی های شخصیتی ناسازگار مانند احساسات منفی و انزواطلبی تاثیر مستقیمی بر مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب دارند و شناسایی این الگوها می تواند به بهبود سلامت روان و استراحت بهتر کمک کند.
مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب؛ بررسی جامع
تحقیقات جدیدی که در مجله خواب (Journal of Sleep Research) منتشر شده، نشون می ده که ویژگی های شخصیتی ناسازگار با سلامت ضعیف خواب در ارتباط هستن. این مطالعه جامع به بررسی عمیق تر رابطه بین مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب پرداخته است. یافته ها حاکی از اینه که افرادی که سطح بالاتری از احساسات منفی، گوشه گیری اجتماعی یا مهارگسیختگی رو نشون می دن، معمولا کیفیت و کارایی خواب پایین تری دارن. در حالی که عوامل ژنتیکی بخشی از این رابطه رو توضیح می دن، این مطالعه نشون می ده که تاثیرات محیطی و فرآیندهای علّی احتمالی هم نقش مهمی ایفا می کنن.
خواب برای حفظ سلامت جسمی و روانی ضروریه. تحقیقات علمی گذشته پیوندهای مشخصی رو بین کم خوابی و مشکلات مختلف سلامتی، از جمله بیماری های قلبی عروقی، اضطراب و افسردگی برقرار کردن. دانشمندان برای بهبود نتایج خواب، تلاش می کنن تا عوامل روان شناختی رو که بر میزان استراحت افراد تاثیر می ذارن، شناسایی کنن. علاوه بر جنبه های روان شناختی، بررسی نحوه صحیح خوابیدن و وضعیت بدن نیز می تواند نقش مهمی در کیفیت استراحت و سلامت کلی بدن ایفا کند.
بسیاری از مطالعات قبلی بر رابطه بین ویژگی های شخصیتی استاندارد، مثل مدل «پنج عامل بزرگ شخصیت» (Big Five)، و الگوهای خواب متمرکز بودن. با این حال، به این که ویژگی های شخصیتی ناسازگار یا مشکل ساز چطور با خواب در ارتباط هستن، توجه کمتری شده.
«انگیزه ما دو جنبه داشت. اول این که خواب برای سلامتی و عملکردهای روزمره خیلی مهمه و ما می خواستیم عوامل پیش بینی کننده خواب روزانه رو بیشتر بررسی کنیم.» این ها گفته های نویسنده مطالعه، زی یو رن (Ziyu Ren)، دانشجوی دکتری در دانشکده روان شناسی دانشگاه مینه سوتا است. او تاکید کرد: «دوم این که، چون ویژگی های شخصیتی ناسازگار در مدل جایگزین DSM-5 برای اختلالات شخصیت بیشتر استفاده می شن، چارچوب پیوستار شخصیت توجه بیشتری رو به خودش جلب کرده. با این حال، بیشتر کارهای فعلی در مورد پیوند شخصیت و خواب روی ویژگی های شخصیتی سازگار متمرکز شدن. ما می خواستیم با نگاه به انتهای ناسازگار این پیوستار و آزمایش رابطه اون با نتایج خواب، این ادبیات رو گسترش بدیم و درک عمیق تری از مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب به دست آوریم.»
تصویر زیر نشان دهنده آرامشی است که بسیاری از افراد به دلیل چالش های روانی و ویژگی های شخصیتی خاص از آن محروم هستند.
این تصویر بر اهمیت داشتن یک خواب عمیق و بدون وقفه تاکید دارد که به طور مستقیم تحت تاثیر عوامل مختلف شخصیتی و روانی قرار می گیرد.
مدل جایگزین اختلالات شخصیت در DSM-5 بر حوزه های خاصی از شخصیت تمرکز داره که می تونن عملکرد فرد رو مختل کنن. این حوزه ها شامل عاطفه منفی، گوشه گیری، مهارگسیختگی و روان پریشی هستن. درک رابطه بین این ویژگی های دشوار و خواب می تونه به بالینگران کمک کنه تا مداخلات بهتری طراحی کنن. مثلا، اگه ویژگی های شخصیتی خاصی مستقیما در اختلال خواب نقش داشته باشن، درمان مشکل شخصیتی ممکنه مشکل خواب رو هم برطرف کنه و به بهبود کلی مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب کمک کند.
روش شناسی تحقیق در رابطه با مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب
برای بررسی این روابط، تیم تحقیق داده های دو گروه بزرگ و طولی از دوقلوها رو تجزیه و تحلیل کرد. نمونه شامل شرکت کنندگانی از «ثبت دوقلوهای کلرادو» و «مطالعه خانوادگی دوقلوهای مینه سوتا» بود. تحلیل نهایی شامل 2802 نفر بود. این گروه شامل 980 جفت دوقلوی کامل بود که از 641 جفت تک تخمی (همسان) و 339 جفت دوتخمی (غیرهمسان) هم جنس تشکیل شده بود. میانگین سنی شرکت کنندگان تقریبا 35 سال بود. اکثر نمونه ها زن و سفیدپوست بودن.
شرکت کنندگان ارزیابی ها رو بین سال های 1397 تا 1400 به صورت از راه دور انجام دادن. محققان برای اندازه گیری عادت های خواب، از «پرسشنامه کیفیت خواب پیتسبورگ» استفاده کردن. این ابزار پرکاربرد جنبه های مختلف خواب رو ارزیابی می کنه. طول مدت خواب (کل ساعت های خوابیده شده) رو اندازه گیری می کنه، کارایی خواب (درصد زمان سپری شده در تخت که واقعا صرف خواب شده) رو محاسبه می کنه و همچنین نمره ای برای کیفیت کلی و ذهنی خواب ارائه می ده.
برای ارزیابی شخصیت، شرکت کنندگان نسخه کوتاه شده «پرسشنامه شخصیتی DSM-5» رو تکمیل کردن. این معیار چهار حوزه خاص ناسازگار رو ارزیابی می کنه. عاطفه منفی شامل تجربه مکرر احساسات منفی مثل اضطراب و خشمه. گوشه گیری به تمایل به دوری از تجربیات اجتماعی و عاطفی اشاره داره. مهارگسیختگی با تکانشگری و تمرکز روی لذت های آنی شناخته می شه. روان پریشی هم باورهای غیرعادی و رفتارهای عجیب و غریب رو توصیف می کنه.
محققان از طراحی مطالعه دوقلوها برای تحلیل داده ها استفاده کردن. این روش به دانشمندان اجازه می ده تا سهم نسبی ژنتیک و محیط رو در ویژگی های مشاهده شده تخمین بزنن. دوقلوهای همسان تقریبا تمام مواد ژنتیکی شون مشترکه، در حالی که دوقلوهای غیرهمسان به طور متوسط حدود نیمی از اون رو به اشتراک می ذارن. با مقایسه شباهت های بین این دو نوع دوقلو، محققان تونستن تعیین کنن که چه مقدار از همبستگی بین شخصیت و خواب ناشی از ژن های مشترکه.
اون ها همچنین از طراحی کنترل هم دوقلو استفاده کردن. این تحلیل تفاوت های درون جفت های دوقلو رو برای بررسی اثرات علّی احتمالی، با کنترل پیشینه های ژنتیکی و محیطی مشترک، بررسی می کنه.
یافته های کلیدی درباره مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب
نتایج نشون داد که هر چهار حوزه شخصیتی ناسازگار با خواب ضعیف تر در ارتباط بودن. رن به PsyPost گفت: «یک نکته جالب توجه این بود که در مقایسه با اون چه فراتحلیل ها برای ویژگی های شخصیتی هنجار و خواب گزارش می دن، حوزه های شخصیتی ناسازگار در کل همبستگی قوی تری رو نشون دادن. این نشون دهنده پتانسیل ویژگی های ناسازگار برای درک و پیش بینی عملکردهای مرتبط با سلامت هست.»
با این حال، قدرت این ارتباطات بسته به جنبه خاصی از خواب که اندازه گیری می شد، متفاوت بود. ارتباطات در بررسی طول مدت خواب عموما کم بود. این نشون می ده که ویژگی های ناسازگار فقط پیوند ضعیفی با تعداد ساعت های واقعی خواب یک فرد دارن.
ارتباطات در مورد کارایی خواب در حد متوسط بود. افرادی که سطح بالاتری از ویژگی های ناسازگار داشتن، معمولا زمان بیشتری طول می کشید تا به خواب برن یا زمان بیشتری رو در تخت بیدار می موندن.
قوی ترین ارتباطات در رابطه با کیفیت کلی خواب ظاهر شد. داده ها همبستگی های بزرگ تا بسیار بزرگی رو بین ویژگی های ناسازگار و کیفیت پایین خواب نشون دادن. این نشون می ده در حالی که این افراد ممکنه به اندازه بقیه بخوابن، تجربه ذهنی شون از اون خواب به مراتب بدتره. این یافته ها اهمیت بررسی دقیق تر مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب را برجسته می کند.
در بین حوزه های شخصیتی خاص، عاطفه منفی و گوشه گیری به طور مداوم قوی ترین پیوندها رو با مشکلات خواب نشون دادن. افرادی که مکررا احساسات منفی رو تجربه می کنن یا از نظر اجتماعی منزوی هستن، بیشترین احتمال گزارش خواب ضعیف رو داشتن. محققان همچنین یک «عامل p» رو محاسبه کردن که نشان دهنده سطح عمومی آسیب شناسی شخصیتیه. این عامل عمومی هم همبستگی منفی قوی ای با کیفیت خواب نشون داد.
رن گفت: «افرادی که سطوح بالاتری از حوزه های شخصیتی ناسازگار، به خصوص عاطفه منفی بالاتر یا گوشه گیری بیشتر رو گزارش می کنن، تمایل دارن خواب ضعیف تری هم گزارش کنن. این موضوع خودش رو به صورت طول مدت خواب کمی کوتاه تر، زمان طولانی تر برای به خواب رفتن و کیفیت کلی خواب به وضوح بدتر نشون می ده.» این نتایج به درک بهتر چالش های مرتبط با مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب کمک شایانی می کند.
تحلیل بیومتریک نشون داد که هم ویژگی های خواب و هم ویژگی های شخصیتی ناسازگار به طور متوسط ارثی هستن. این یعنی ژنتیک نقش مهمی در تعیین این ویژگی ها داره. مطالعه نشون داد که عوامل ژنتیکی مشترک بخش متوسط تا بزرگی از رابطه بین شخصیت و خواب رو تشکیل می دن. به عبارت دیگه، همون تفاوت های ژنتیکی که فرد رو مستعد ویژگی هایی مثل عاطفه منفی می کند، اون رو مستعد مشکلات خواب هم می کنه.
با این حال، ژنتیک تمام رابطه رو توضیح نداد. تحلیل کنترل هم دوقلو جزئیات بیشتری رو ارائه کرد. وقتی محققان دوقلوهای همسان رو بررسی کردن، متوجه شدن دوقلویی که ویژگی های ناسازگار شدیدتری داشت، همچنان نسبت به دوقلوی دیگه خواب بدتری داشت. چون دوقلوهای همسان کد ژنتیکی یکسانی دارن، این یافته به این معنیه که رابطه صرفا به دلیل عوامل ژنتیکی نیست.
پایداری این ارتباط در جفت های دوقلوی همسان از احتمال وجود یک رابطه علّی حمایت می کنه. این نشون می ده که داشتن سطوح بالاتر از ویژگی های ناسازگار ممکنه مستقیما منجر به خواب بدتر بشه. برای مثال، فردی با عاطفه منفی بالا ممکنه قبل از خواب به نگرانی هاش فکر کنه و این باعث بشه سخت تر به خواب بره. از طرف دیگه، ممکنه به این معنی باشه که خواب ضعیف، ویژگی های شخصیتی ناسازگار رو تشدید می کنه. کم خوابی اغلب باعث افزایش تحریک پذیری و واکنش پذیری عاطفی می شه که از ویژگی های اصلی این حوزه های شخصیتی هستن.
این مطالعه همچنین بر نقش عوامل محیطی غیرمشترک تاکید کرد. این ها تجربیات منحصر به فردی هستن که یکی از دوقلوها داره اما اون یکی نه. تحلیل ها نشون داد که این تاثیرات محیطی منحصربه فرد هم در پیوند بین شخصیت و خواب نقش دارن. این موضوع به ویژه برای طول مدت خواب صادق بود، جایی که محدودیت های بیرونی مثل برنامه های کاری یا تعهدات خانوادگی احتمالا نقش بزرگ تری نسبت به شخصیت ایفا می کنن و بر مشکلات شخصیتی و کیفیت خواب اثرگذارند.
رن توضیح داد: «ژنتیک می تونه تا حدی توضیح بده که چرا این ویژگی ها و مشکلات خواب با هم همراه می شن، اما نه به طور کامل. تاثیرات محیطی هم وجود دارن و این الگو با فرآیندهای علّی احتمالی همخوانی داره. از دیدگاه کاربردی، مثلا این نشون می ده که وقتی کسی سطوح بالایی از احساسات منفی مزمن یا گوشه گیری اجتماعی رو تجربه می کنه، مشکلات خواب ممکنه یک هدف مفید و قابل تغییر برای درمان باشه.»
محدودیت هایی در این مطالعه وجود داره که باید در نظر گرفته بشه. محققان برای هر دو مورد خواب و شخصیت به گزارش های خودِ افراد تکیه کردن. این احتمال وجود داره که افراد با سطوح بالای احساسات منفی، صرفا خواب خودشون رو بدتر از اون چه واقعا هست تصور کنن. این سوگیری در پاسخ دهی می تونه قدرت ارتباطات مشاهده شده رو بیش از حد نشون بده.
رن خاطرنشان کرد: «یک نکته کلیدی در مورد علیت وجود داره. ما در مقاله اشاره کردیم که الگوی شواهد با تفسیرهای علّی همخوانی داره، اما این یک رابطه علّی رو اثبات نمی کنه. خوانندگان باید یافته ها رو به عنوان حمایتی از پیوندهای علّی احتمالی و مکانیسم های مشترک در نظر بگیرن، نه به عنوان مدرکی بر این که تمایل در حوزه های ناسازگار باعث خواب ضعیف می شه.»
«من همچنین تشویق می کنم که تکرار این مطالعه در نمونه های مختلف انجام بشه. یکی از محدودیت های کلیدی مطالعه ما این بود که چهار مورد از پنج حوزه ناسازگار رو شامل شد، بنابراین کارهای آینده باید چارچوب کامل ویژگی های ناسازگار رو در بر بگیرن. همچنین استفاده از معیارهای عینی خواب، مثل اکتی گرافی (حرکت سنجی)، برای تقویت و تثبیت این یافته ها ارزشمند خواهد بود.»
مطالعات طولی که افراد رو در طول زمان دنبال می کنن، می تونن به روشن شدن جهت پیکان علّی کمک کنن و تعیین کنن که آیا تغییرات شخصیتی مقدم بر مشکلات خواب هستن یا برعکس. تحقیقات آینده همچنین می تونن معیارهای عینی خواب رو ترکیب کنن. ابزارهایی مثل ساعت های اکتی گرافی می تونن الگوهای خواب رو از طریق حرکت ردیابی کنن و داده هایی رو ارائه بدن که کمتر در معرض سوگیری های شخصی هستن.
رن به PsyPost گفت: «هدف بلندمدت من درک نقش ویژگی های ناسازگار PID-5 در زمینه های سازمانی و کاری هست. این مطالعه قدمیه که نشون می ده ویژگی های PID-5 می تونن به طور معناداری پیامدهای بهزیستی رو که در خواب منعکس می شه، پیش بینی کنن. در مرحله بعد، قصد دارم پیوندهای PID-5 رو با بهزیستی گسترده تر و پیامدهای کلیدی محیط کار بررسی و آزمایش کنم که چه زمانی این ویژگی ها ارزشی فراتر از ویژگی های شخصیتی هنجار اضافه می کنن.»
مطالعه، «خواب و ویژگی های شخصیتی ناسازگار: یک مطالعه دوقلو ،» توسط زی یو رن، جارود ام. الینگسون، کریستین هوپفر، رابرت اف. کروگر، زلاتان کریزان، کریستین ای. مارکون، دنیز اس. اونس، زوئی پانچال، جی. مگان راس، اسکات وریز، استفانی ام. زلرز و مت مک گی نوشته شده است.
این پژوهش نشان می دهد که پیوند میان روان و جسم بسیار پیچیده تر از آن است که در نگاه اول به نظر می رسد. با درک بهتر نحوه تعامل ویژگی های شخصیتی با الگوهای استراحت شبانه، می توان راهکارهای درمانی موثرتری را برای بهبود کیفیت زندگی افراد توسعه داد. توجه به هر دو جنبه ژنتیکی و محیطی در این مسیر ضروری است تا بتوان به تعادلی پایدار در سلامت جسم و روان دست یافت.
Maladaptive personality traits are linked to poor sleep quality in new twin study
