گذروندن زمان بیش از حد برای تماشای ویدیوهای کوتاه در شبکه های اجتماعی با یه سری تغییرات روانی همراهه که باعث پیش بینی رضایت کلی کمتر از زندگی می شه. در واقع، یکی از اصلی ترین عوارض ویدئوهای کوتاه و به عبارتی ضرر ویدئوهای کوتاه و تاثیر ریلز و تیک تاک بر سلامت روان، طبق مطالعه جدیدی که در مجله روان شناسی منتشر شده، این است که استفاده مشکل ساز از پلتفرم های ویدیوی کوتاه با احساس تنهایی بیشتر مرتبطه که متعاقبا با اضطراب بالا و کاهش رضایت فرد از زندگی در ارتباطه.
محققان، توغبا ترک کورتچا و محمد جان دورو این مطالعه رو انجام دادن تا مکانیسم های روانی که مصرف ویدیوی کوتاه رو به رفاه ذهنی مرتبط می کنه، درک کنن. این مطالعه برای درک بهتر مکانیسم های روانی مرتبط با عوارض ویدئوهای کوتاه و تاثیر آنها بر رفاه ذهنی طراحی شده است. پلتفرم هایی مثل تیک تاک، اینستاگرام ریلز و یوتیوب شورتز، فید مداومی از محتوای کاملا شخصی سازی شده رو ارائه می دن. الگوریتم ها این رسانه ها رو در سکانس های سریع و تصادفی ارائه می دن و یه ساختار پاداش دهی ایجاد می کنن که کنترل کردن خود رو برای کاربرا سخت می کنه.
عوارض ویدئوهای کوتاه و اعتیاد دیجیتال
با گذشت زمان، این از دست دادن کنترل می تونه به اعتیاد به ویدیوهای کوتاه تبدیل بشه. این نوع خاص از عادت دیجیتال زمانی تعریف می شه که فرد با وجود پیامدهای منفی در زندگی روزمره اش، زمان خیلی زیادی رو صرف تماشای کلیپ های کوتاه می کنه. محققان اشاره کردن که تحقیقات تجربی در مورد اثرات طولانی مدت این اعتیاد خاص بر رضایت از زندگی هنوز محدوده.
کورتچا، دانشیار دانشگاه تراکیا، توضیح داد: «پلتفرم های ویدیوی کوتاه خیلی سریع رشد کردن، اما ما متوجه شدیم که بیشتر تحقیقات روی شبکه های اجتماعی عمومی یا داده های مقطعی تمرکز دارن. یه شکاف واضح در درک این موضوع وجود داشت که چطور اعتیاد به ویدیوی کوتاه در طول زمان روی رفاه تاثیر می ذاره. ما می خواستیم نه تنها وجود این اثر، بلکه فرآیند روانی پشت اون رو هم بررسی کنیم – به خصوص نقش تنهایی و اضطراب.»
برای پر کردن این شکاف، محققان پرسش خودشون رو بر اساس دو مفهوم روان شناسی شناخته شده طراحی کردن. اولی فرضیه جایگزینیه که می گه زمانی که آنلاین سپری می شه، مستقیما جایگزین زمانی می شه که در غیر این صورت صرف فعالیت های معنادار آفلاین و تعاملات چهره به چهره می شد. وقتی یه صفحه نمایش منابع زمانی و شناختی فرد رو مصرف می کنه، اون فرد حمایت عاطفی دنیای واقعی رو از دست می ده. این پدیده، که از جمله عوارض ویدئوهای کوتاه به شمار می رود، می تواند به تنهایی و انزوای اجتماعی منجر شود.
تصویر زیر نشان دهنده تاثیرات عمیق و غالبا نادیده گرفته شده فضای مجازی بر سلامت روان کاربران و نحوه تعامل آن ها با دنیای دیجیتال است.
این نمایش بصری بر لزوم آگاهی از تغییرات خلقی و رفتاری ناشی از استفاده بیش از حد از ابزارهای دیجیتال و ویدئوهای کوتاه تاکید دارد.
مفهوم دوم نظریه خودتعیین گریه که می گه آدما برای عملکرد بهینه به حس استقلال، شایستگی و ارتباط اجتماعی نیاز دارن. دانشمندان حدس زدن که مصرف اعتیادآور ویدیوهای کوتاه در این نیازهای اساسی روان شناختی اختلال ایجاد می کنه. اونا مطالعه شون رو طوری طراحی کردن تا ببینن آیا یه توالی از پریشانی روانی می تونه توضیح بده که چطور عادت های دیجیتال رضایت از زندگی رو از بین می برن.
بسیاری از مطالعات قبلی در مورد عادت های دیجیتال بر نظرسنجی های مقطعی متکی بودن که فقط یه تصویر لحظه ای رو ثبت می کنن. محققان با جمع آوری داده ها در دو مرحله زمانی متمایز، تونستن توالی جهتی این تغییرات روانی رو بهتر تعیین کنن. این رویکرد نیمه طولی به دانشمندان کمک می کنه تا شفاف سازی کنن که کدوم حالت های عاطفی قبل از بقیه میان.
دانشمندان از یه طراحی دو مرحله ای برای ردیابی تغییرات در طول زمان استفاده کردن. این رویکرد به اونا اجازه داد تا جهت تغییرات روانی رو در طول یه ترم تحصیلی استاندارد سه ماهه مشاهده کنن. اونا گروه اولیه ای از شرکت کننده ها رو در بهمن 1403 جذب کردن و در اردیبهشت 1404 پیگیر وضعیتشون شدن.
شناسایی عوارض ویدئوهای کوتاه بر رفاه ذهنی
نمونه نهایی شامل 234 شرکت کننده بود که از 183 زن و 51 مرد با میانگین سنی 22 سال تشکیل شده بود. بیشتر شرکت کننده ها در حال حاضر دانشجو بودن. به طور متوسط، این گروه گزارش دادن که هر روز حدود دو و نیم ساعت رو صرف تماشای ویدیوهای کوتاه می کنن، عمدتا در پلتفرم هایی مثل اینستاگرام ریلز و تیک تاک. این مطالعه بر روی درک عوارض ویدئوهای کوتاه بر زندگی این جمعیت خاص تمرکز داشت.
محققان از پرسشنامه های معتبر برای اندازه گیری چهار متغیر خاص در هر دو زمان استفاده کردن. برای ارزیابی اعتیاد به ویدیوی کوتاه، از شرکت کننده ها خواستن به جملاتی درباره از دست دادن زمان یا شکست در کاهش استفاده شون امتیاز بدن. اونا تنهایی رو با درخواست از شرکت کننده ها برای ارزیابی احساساتشون از طرد شدن اجتماعی و انزوای عاطفی سنجیدن.
سطح اضطراب با استفاده از یه مقیاس استرس عاطفی خاص اندازه گیری شد که احساس از دست دادن کنترل و پیش بینی تهدید رو می سنجه. در نهایت، محققان رضایت از زندگی رو ارزیابی کردن که به صورت هماهنگی واقعیت فعلی فرد با انتظاراتش تعریف می شه. شرکت کننده ها به میزان رضایت کلی خودشون از شرایط زندگی شون امتیاز دادن.
با تجزیه و تحلیل داده ها در بازه زمانی سه ماهه، محققان یه مسیر روان شناختی متوالی رو شناسایی کردن. اونا دریافتن که سطوح بالای اعتیاد به ویدیوی کوتاه در شروع مطالعه، افزایش تنهایی رو در سه ماه بعد پیش بینی می کنه. سرگرمی های سریع و سطحی که توسط ویدیوهای کوتاه ارائه می شه، تمایل دارن جایگزین روابط عمیق و مبتنی بر اعتماد با شبکه های آنلاین سطحی بشن. این یافته ها به وضوح نشان می دهد که یکی از مهمترین عوارض ویدئوهای کوتاه، افزایش احساس تنهایی است.
این انزوای اولیه سپس به مشکلات عاطفی بیشتری ختم شد. شرکت کننده هایی که در ابتدای مطالعه تنهایی بیشتری رو تجربه کرده بودن، در اندازه گیری دوم اضطراب بالاتری رو گزارش دادن. احساس عدم ارتباط، افراد رو از حمایت اجتماعی محروم می کنه، باعث می شه احساس طردشدگی کنن و حساسیتشون رو نسبت به استرس زاهای محیطی افزایش می ده.
در نهایت، محققان دریافتن که افزایش اضطراب با کاهش محسوس در رضایت بعدی از زندگی مرتبطه. اضطراب بالا عملکرد روزانه رو مختل می کنه و مانع از شکل گیری انتظارات مثبت برای آینده در افراد می شه. در نتیجه، افراد برای دیدن زندگی خودشون به صورت کلی و مثبت دچار مشکل می شن.
کورتچا به سای پست گفت: «چیزی که جلب توجه می کرد، الگوی متوالی بود: تنهایی و اضطراب به طور مستقل عمل نمی کردن، بلکه زنجیره ای رو تشکیل دادن که استفاده از ویدیوی کوتاه رو به رضایت کمتر از زندگی وصل می کرد. با وجود اینکه هر کدوم از این تاثیرات ناچیز بود، اما با هم یه مسیر معنادار رو ایجاد کردن. چیزی که این یافته رو مهم می کنه این نیست که فقط استفاده از ویدیوی کوتاه با رفاه مرتبطه، بلکه نحوه انجام اون مهمه؛ یعنی از طریق یه فرآیند روانی گام به گام که در طول زمان باز می شه.»
یافته ها نشون می ده که اعتیاد به ویدیوی کوتاه صرفا به طور مستقیم یا ایزوله به رفاه آسیب نمی زنه. در عوض، این اعتیاد از طریق یه زنجیره متوالی از پیامدهای اجتماعی و عاطفی عمل می کنه. جایگزینی مداوم تعاملات آفلاین، یه اثر آبشاری از پریشانی رو شروع می کنه.
کورتچا گفت: «نکته کلیدی اینه که استفاده بیش از حد از ویدیوی کوتاه ممکنه به تدریج رضایت از زندگی رو کاهش بده؛ نه به طور مستقیم، بلکه با افزایش احساس تنهایی و بعد اضطراب در طول زمان. این اثرات به تنهایی کوچیک هستن، اما انباشته می شن. بنابراین موضوع فقط زمانِ سپری شده جلوی صفحه نمایش نیست، بلکه اینه که چطور اون زمان ممکنه جایگزین ارتباطات اجتماعی معنادار بشه.»
مثل همه تحقیقات، این یافته ها هم با محدودیت هایی همراه هستن. چون این تحقیق کاملا بر پرسشنامه های خوداظهاری متکی بود، داده ها ممکنه تحت تاثیر سوگیری های شخصی باشن. شرکت کننده ها ممکنه همیشه زمان واقعی روزانه خودشون رو به دقت تخمین نزنن یا گزارش ندن.
جامعه شرکت کننده ها هم عمدتا از دانشجویان دختر تشکیل شده بود. این تمرکز جمعیتی به این معنیه که یافته ها ممکنه به طور کامل برای بزرگسالان مسن تر، نوجوانان یا افراد با پس زمینه های تحصیلی متفاوت صدق نکنه. دانشجویان دانشگاه اغلب با فشارهای تحصیلی و انتقال های اجتماعی منحصربه فردی روبرو هستن که می تونه احساس تنهایی و اضطراب رو تشدید کنه. درک کامل عوارض ویدئوهای کوتاه نیازمند مطالعات گسترده تری در جوامع مختلف است.
دوره مطالعه سه ماهه فقط تغییرات روانی کوتاه مدت رو ثبت می کنه. دانشمندان خاطرنشان می کنن که این پنجره کوتاه نمی تونه تغییرات رشدی طولانی مدت یا اثرات انباشته سال ها استفاده از شبکه های اجتماعی رو توضیح بده. تحقیقات آینده باید شامل دوره های مشاهده طولانی تر باشه تا ثبات این مسیرهای عاطفی رو بهتر درک کنن.
مطالعات آینده همچنین می تونن به جای تکیه بر تخمین های ذهنی، از ردیاب های عینی زمان صفحه نمایش استفاده کنن. انجام این کار مقیاس دقیق تری از مصرف دیجیتال واقعی رو فراهم می کنه. استفاده از رویکردهای چندروشی به کاهش خطاهای گزارش دهی احتمالی کمک می کنه.
در نهایت، تحقیقات آینده می تونه روابط دوطرفه رو در این مسیرهای روان شناختی بررسی کنه. خیلی محتمله افرادی که از قبل احساس تنهایی و اضطراب دارن، به عنوان یه مکانیسم مقابله ای به ویدیوهای کوتاه رو بیارن. این رفتار می تونه یه چرخه تقویت کننده متقابل ایجاد کنه که در اون پریشانی عاطفی و اعتیاد به ویدیوی کوتاه به طور مداوم همدیگه رو تشدید کنن.
جمع بندی؛ درک عوارض ویدئوهای کوتاه
این مطالعه جامع با عنوان «اعتیاد به ویدیوهای کوتاه و رضایت از زندگی: مسیرهای طولی متوالی از طریق تنهایی و اضطراب» به تحلیل عمیق عوارض ویدئوهای کوتاه پرداخته و توسط توغبا ترک کورتچا و محمد جان دورو نوشته شده است.
ما در این مطلب به بررسی دقیق زنجیره روانی حاصل از اعتیاد به ویدیوهای کوتاه پرداختیم و دیدیم که چگونه جایگزینی تعاملات واقعی با محتوای مجازی می تواند به تنهایی، اضطراب و در نهایت کاهش کیفیت زندگی منجر شود. آگاهی از این الگوهای رفتاری اولین قدم برای بازیابی کنترل بر زمان و بهبود رفاه ذهنی در دنیای پرشتاب امروزی است.
Short video addiction is linked to lower life satisfaction through loneliness and anxiety
