تحقیقات علمی جدید بر اهمیت شناسایی دقیق حواس پرتی در سالمندان تاید دارند، چرا که علائم بی توجهی ناشی از ADHD می تواند تا سنین بالا باقی مانده و به طور مستقیم بر حافظه و پردازش ذهنی افراد تاثیر منفی بگذارد.
اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) معمولا به عنوان وضعیتی کلیشه ای شناخته می شه که فقط روی بچه های مدرسه ای که نمی تونن سر کلاس آروم بشینن، تاثیر می ذاره. اما علائم این اختلال عصبی-تکاملی اغلب تا دوران بزرگسالی و حتی سنین بالاتر هم باقی می مونن. این موضوع به ویژه در رابطه با حواس پرتی در سالمندان اهمیت می یابد.
یه مطالعه جدید نشون می ده که علائم بی توجهی با عملکرد ضعیف تر در فعالیت های مربوط به حافظه و پردازش ذهنی در افراد مسن در ارتباطه. به نظر می رسه این ارتباط بدون توجه به اینکه فرد در اواخر دهه پنجاه یا اوایل دهه هشتاد زندگی اش باشه، ثابت می مونه. یافته های این تحقیق در Journal of Attention Disorders منتشر شده.
مریم منصور، محقق دانشگاه ویرجینیا تک، این تحقیق رو رهبری کرده تا شکاف موجود در درک پزشکی فعلی رو پر کنه. بیشتر متون علمی موجود روی تاثیرات شناختی این اختلال در کودکان یا جوان ها تمرکز دارن. وقتی محقق ها شناخت رو در جمعیت های مسن تر مطالعه می کنن، تمرکز معمولا تقریبا به طور انحصاری به سمت زوال عقل یا اختلال شناختی خفیف می ره.
چرا مطالعه حواس پرتی در سالمندان اهمیت دارد؟
این موضوع باعث شده یه نقطه کور درباره نحوه بروز اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) و پیامدهای حواس پرتی در سالمندان باقی بمونه. منصور و همکاراش سعی کردن بفهمن آیا نقص های شناختی خاصی که در بیماران جوون تر دیده می شه، در جمعیت رو به سالمندی ایالات متحده هم وجود داره یا نه.
تیم تحقیق هدفش این بود که علائم خاص ADHD رو از روند کلی پیری یا سایر شرایط سلامت روان جدا کنه. اونا به خصوص به دو دسته متمایز از علائم علاقه داشتن. دسته اول بی توجهیه که با دشواری در تمرکز یا حفظ توجه مشخص می شه. دسته دوم بیش فعالی و تکانشگریه که با بی قراری یا انجام کارهای بدون فکر شناخته می شه. محقق ها همچنین می خواستن بررسی کنن که آیا افسردگی عامل اصلی مشکلات شناختیه یا خودِ ADHD.
تصویر زیر به خوبی چالش های ذهنی ناشی از عدم تمرکز و تاثیر آن بر فرآیندهای یادآوری را نشان می دهد.
همان طور که در تصویر مشاهده می کنید، افت عملکردهای شناختی می تواند بر کیفیت زندگی افراد مسن در دوران بازنشستگی سایه بیندازد.
برای بررسی این سوالات، تیم تحقیق از داده های «مطالعه سلامت و بازنشستگی» استفاده کرد. این یه پروژه بزرگ و طولانی مدته که بخشی از جامعه آماری جمعیت بالای 50 سال آمریکا رو مورد بررسی قرار می ده. محقق ها نمونه ای حدود 1300 بزرگسال رو برای تحلیلشون انتخاب کردن. داده های این مطالعه خاص در طول موج نظرسنجی سال 1395 (2016 میلادی) جمع آوری شده بود.
شرکت کننده ها به سه گروه سنی خاص تقسیم شدن تا امکان مقایسه دقیق فراهم بشه. گروه اول شامل بزرگسالان میانسال بین 55 تا 64 سال بود. گروه دوم که «پیرِ جوون» نامیده شدن، شامل افراد بین 65 تا 74 سال بود. گروه نهایی یا «پیرِ میانه»، در رده سنی 75 تا 84 سال قرار داشتن.
شرکت کننده ها یک پرسشنامه خودگزارشی رو برای ارزیابی علائم ADHD خودشون تکمیل کردن. این ابزار که به عنوان «مقیاس خودگزارشی ADHD بزرگسالان» شناخته می شه، از افراد می خواد به این موضوع امتیاز بدن که هر چند وقت یک بار مشکلات خاصی رو تجربه می کنن. مثلا درباره مشکل در تموم کردن جزئیات نهایی یه پروژه یا دشواری در قرار ملاقات ها سوال می پرسه. محقق ها افسردگی رو هم با استفاده از یه مقیاس استاندارد جداگانه ارزیابی کردن.
عملکرد شناختی با استفاده از مجموعه ای از تست ها اندازه گیری شد که برای ارزیابی عملکردهای مختلف ذهنی طراحی شده بودن. یکی از این تست ها به نام «هفت تایی معکوس» شناخته می شه. در این ارزیابی، از شرکت کننده ها خواسته می شه که از عدد 100 شروع کنن و به طور مکرر عدد هفت رو ازش کم کنن. این کار به حافظه فعال قوی و توجه مداوم نیاز داره و مغز رو مجبور می کنه در حالی که داره محاسبات رو انجام می ده، یه عدد رو در ذهن نگه داره.
تست دیگه شامل «یادآوری فوری» بود. مصاحبه کننده لیستی از 10 کلمه تصادفی رو برای شرکت کننده می خوند. بعد شرکت کننده باید هر تعداد کلمه ای که یادش می موند رو به هر ترتیبی تکرار می کرد. این کار حافظه اپیزودیک یا رویدادی رو اندازه گیری می کنه که همون توانایی یادآوری اتفاقات یا اطلاعاتیه که اخیرا یاد گرفته شده. تست «یادآوری با تاخیر» هم از شرکت کننده ها می خواست همون کلمات رو بعد از یه فاصله 5 دقیقه ای به یاد بیارن.
محقق ها همچنین از تست «سری اعداد» استفاده کردن. این تست شامل نشون دادن دنباله ای از اعداد به شرکت کننده است که یکی از اونا جا افتاده. شرکت کننده باید الگو رو تشخیص بده و جای خالی رو پر کنه. این کار هوش سیال یا همون توانایی استدلال و حل مسائل جدید رو مستقل از دانش قبلی آزمایش می کنه.
این مطالعه ارتباط آماری واضحی رو بین بی توجهی و مشکلات شناختی خاص نشون داد. شرکت کننده هایی که سطح بالاتری از علائم بی توجهی رو گزارش کرده بودن، در تست هفت تایی معکوس عملکرد بدتری داشتن. اونا همچنین در تست یادآوری فوری امتیاز کمتری گرفتن. این نشون می ده که ناتوانی در تمرکز مستقیما روی توانایی مغز برای پردازش اعداد و ثبت خاطرات جدید تاثیر منفی می ذاره.
محقق ها از مدل سازی آماری استفاده کردن تا بفهمن آیا این ارتباط با افزایش سن تغییر می کنه یا نه. اونا قدرت رابطه بین علائم و امتیازات شناختی رو در سه گروه سنی با هم مقایسه کردن. اونا دریافتن که «مدل محدود شده» بهترین تناسب رو با داده ها داره. از نظر آماری، این یعنی رابطه بین بی توجهی و عملکرد شناختی با افزایش سن تغییری نکرده. تاثیر منفی بی توجهی روی حافظه و پردازش برای یه فرد 84 ساله به اندازه یه فرد 55 ساله قوی بود.
یافته های مربوط به بیش فعالی و تکانشگری ثبات کمتری داشت. در بعضی از مدل های آماری اولیه، امتیازات بالای بیش فعالی با عملکرد بدتر در تست های حافظه با تاخیر در پیرترین گروه مرتبط به نظر می رسید. اما در مدل نهایی و دقیق تر، این ارتباط از نظر آماری معنادار نبود. این موضوع این ایده رو تقویت می کنه که در این زمینه، بی توجهی عامل اصلی مشکلات شناختیه. پیوند بین بی توجهی و شناخت ضعیف در افراد مسن، اهمیت تشخیص دقیق حواس پرتی در سالمندان را دوچندان می کند.
کاربردهای عملی تشخیص حواس پرتی در سالمندان
نویسنده های این تحقیق پیشنهاد می دن که این نتایج کاربردهای عملی برای پزشک ها و متخصصان طب سالمندان داره. افراد مسنی که مشکلات حافظه رو گزارش می کنن، اغلب از نظر زوال عقل بررسی می شن. این مطالعه نشون می ده که ممکنه بعضی از این بیماران با ADHD تشخیص داده نشده یا مدیریت نشده دست و پنجه نرم کنن. این نتایج نشان می دهد که ارزیابی دقیق حواس پرتی در سالمندان برای تشخیص های افتراقی ضروری است. مداخلاتی که روی استراتژی های حافظه تمرکز دارن، مثل بررسی تاثیر دوز پایین کانابیس برای بهبود حافظه مرتبط با آلزایمر یا سایر ابزارهای تقویت حافظه، می تونن مفید باشن.
محدودیت هایی هم در این تحقیق وجود داره که باید در نظر گرفته بشه. این مطالعه به جای تشخیص های بالینی توسط روان پزشک، بر علائم خودگزارش دهی تکیه کرده. افراد مسن ممکنه بر اساس تصوری که از پیریِ طبیعی دارن، علائم خودشون رو کمتر یا بیشتر از حد واقعی گزارش کنن. علاوه بر این، این مطالعه افرادی رو که تشخیص زوال عقل یا آلزایمر داشتن، کنار گذاشته بود.
یه محدودیت بالقوه دیگه، مفهومی به نام «تورش بقا» است. نویسنده ها اشاره می کنن که افراد مبتلا به ADHD شدید، اغلب به دلیل تصادفات یا مشکلات سلامتی همراه، امید به زندگی کمتری دارن. در نتیجه، گروه «پیرِ میانه» در این مطالعه ممکنه نماینده بخش سالم تری از جامعه باشه. کسانی که شدیدترین اختلالات رو داشتن، ممکنه قبل از رسیدن به اون بازه سنی از دنیا رفته باشن. این می تواند بر درک ما از شیوع و شدت حواس پرتی در سالمندان تاثیر بگذارد.
این مطالعه همچنین از داده های مقطعی استفاده کرده، به این معنی که وضعیت رو در یک مقطع زمانی خاص بررسی کرده. این تحقیق همون افراد رو در طول چندین دهه دنبال نکرده تا ببینه مسیر شناختی خاص اونا چطور تغییر می کنه. تحقیقات آینده اگه افراد رو از میانسالی تا اواخر بزرگسالی دنبال کنن، نتایج بهتری می دن. این کار کمک می کنه شفاف بشه که آیا علائم ADHD زوال شناختی رو تسریع می کنه یا صرفا سطح پایه عملکرد رو پایین میاره.
محقق ها تاکید می کنن که بافت فرهنگی اهمیت زیادی داره. تفاوت بین یافته های اونا و مطالعات اروپایی یا استرالیایی نشون می ده که محیط نقش مهمی ایفا می کنه. سیستم های بهداشتی مختلف و هنجارهای تشخیصی ممکنه روی نحوه بروز این علائم در جمعیت های مسن تاثیر بذاره.
منصور و همکاراش به این نتیجه رسیدن که آگاهی بالینی حیاتیه. ADHD وضعیتی نیست که بعد از بازنشستگی به سادگی ناپدید بشه. با پیر شدن جمعیت، تشخیص بین علائم عصبی-تکاملی و بیماری های عصبی-تخریبی به یه چالش کلیدی برای ارائه دهندگان خدمات بهداشتی تبدیل می شه. درک صحیح از حواس پرتی در سالمندان و تمایز آن از سایر مشکلات شناختی، یک چالش کلیدی برای ارائه دهندگان خدمات بهداشتی است.
این مطالعه با عنوان «علائم ADHD خودگزارش دهی و عملکرد شناختی در یک نمونه ملی از سالمندان ایالات متحده» توسط مریم منصور، روزانا برو، تائه-هو لی و بنجامین کاتز نوشته شده است.
شناخت دقیق تفاوت های میان اختلالات عصبی-تکاملی مانند ADHD و بیماری های مربوط به سن، دریچه ای جدید رو به بهبود سلامت روان و ارتقای کیفیت زندگی در دوران پیری می گشاید و به متخصصان کمک می کند تا درمان های موثرتری را برای بیماران خود در نظر بگیرند.
Inattention symptoms linked to lower cognitive performance in older adults
