خانه تازه‌های علم و تحقیق آیا اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است؟ یافته های جدید روان شناسی
آیا اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است؟ یافته های جدید روان شناسی

آیا اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است؟ یافته های جدید روان شناسی

در این مقاله:

این پژوهش روانشناختی با بررسی نگرش های شهروندان در دوران انتخابات، نشان می دهد که تمایلات ضددموکراتیک و اقتدارگرایانه عامل اصلی پذیرش تئوری های تقلب هستند و در حقیقت اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی به شمار می رود.

یک مطالعه طولی که روی باورهای توطئه انتخاباتی و نگرش نسبت به دموکراسی تحقیق کرده، نشون داده افرادی که طرفدار اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی هستن، تمایل بیشتری به باورهای توطئه قوی تر دارن. هیچ مدرکی برای اثر معکوس (یعنی اینکه باورهای توطئه باعث تقویت دیدگاه های ضددموکراتیک بشه) پیدا نشد. این تحقیق در مجله Political Psychology (روانشناسی سیاسی) منتشر شده.

باورهای توطئه توضیحاتی هستن که رویدادهای مهم رو به توطئه های مخفیانه توسط گروه های قدرتمند و پنهان نسبت می دن. این باورها معمولا در شرایط بلاتکلیفی، تهدید یا عدم اعتماد به نهادها به وجود میان. این جور باورها با ساده سازی واقعیت های پیچیده، می تونن حس نظم و معنا به آدم بدن. عوامل روانشناختی مثل سوگیری های شناختی، نیاز به کنترل و درکِ بیش از حدِ الگوها در جذابیت این باورها نقش دارن. عوامل اجتماعی مثل هویت گروهی، حاشیه نشینی و اتاق های پژواک آنلاین، می تونن این باورها رو بیشتر تقویت کنن.

باورهای توطئه به هیچ ایدئولوژی سیاسی یا بافت فرهنگی خاصی محدود نمی شن. با اینکه بعضی از توطئه ها در طول تاریخ درست از آب دراومدن، اما افرادی که باورهای توطئه دارن، معمولا این باورها رو بر اساس شواهد موجود شکل نمی دن. اونا همچنین وقتی شواهدی مبنی بر نادرست بودن باورهاشون ارائه می شه، تمایلی به تغییر نظرشون ندارن. علاوه بر این، تایید قوی باورهای توطئه معمولا با بی اعتمادی به متخصص ها و کاهش تمایل به مشارکت در فعالیت های جمعی همراهه.

نویسنده این مطالعه، اِما اف. توماس و همکاراش می خواستن رابطه بین باورهای توطئه انتخاباتی و نگرش های انتقادی نسبت به کلیت دموکراسی رو آزمایش کنن. به طور خاص، اونا به بررسی نگرش ها نسبت به دموکراسی پارلمانی (نمایندگی)، دموکراسی مستقیم و اقتدارگرایی و اینکه آیا اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است، پرداختن. اونا اشاره کردن که انتخابات، نهاد اصلی دولت های دموکراتیکِ مبتنی بر نمایندگیه و باورهای توطئه ای که منصفانه بودن و مشروعیت انتخابات رو زیر سوال می برن، می تونن برای درکِ کاهشِ حمایت از دموکراسی خیلی مهم باشن.

شرکت کننده های این مطالعه 609 نفر از شهروندان یا مقیمان دایمی ایالات متحده و 605 نفر از شهروندان نیوزیلند بودن. هر دو گروه از طریق پنل های Dynata جذب شدن و در ازای شرکت در تحقیق، امتیازهایی برای خرید کارت هدیه دریافت کردن.

میانگین سنی شرکت کننده های آمریکایی 50 سال و شرکت کننده های نیوزیلندی 48 سال بود. حدود 50 درصد از شرکت کننده ها در هر دو گروه زن بودن. 41 درصد از شرکت کننده های آمریکایی و 33 درصد از نیوزیلندی های شرکت کننده، خودشون رو محافظه کار معرفی کردن. 34 درصد از آمریکایی ها خودشون رو لیبرال و 44 درصد از نیوزیلندی ها خودشون رو پیشرو (پروگرسیو) می دونستن.

این مطالعه در طول انتخابات ریاست جمهوری 1399 آمریکا (برای شرکت کننده های آمریکایی) و حوالی زمان انتخابات عمومی 1399 نیوزیلند (برای شرکت کننده های نیوزیلندی) انجام شد. شرکت کننده ها ارزیابی های مطالعه رو تقریبا دو هفته قبل از اعلام نتایج انتخابات، روز اعلام نتایج و دو هفته بعد از اعلام نتایج تکمیل کردن. نویسنده های مطالعه این بازه زمانی رو انتخاب کردن چون در اون زمان داستان های توطئه انتخاباتی زیادی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی دست به دست می شد و بررسی اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی اهمیت داشت؛ این موضوع با پژوهش محبوبیت اخبار بی کیفیت در فضای مجازی و تمایل افراد به پذیرش روایت های تاییدکننده سوگیری های شخصی شان پیوند عمیقی دارد.

شرکت کننده ها پرسشنامه های مربوط به باورهای توطئه انتخاباتی (مثلا: «تقلب گسترده در رای گیری داره این انتخابات رو تخریب می کنه» یا «افراد قدرتمند دارن روی انتخابات تاثیر می ذارن و نتیجه رو تغییر می دن») و نگرش نسبت به دموکراسی (مثلا: «دموکراسی ها قاطع نیستن و بیش از حد جروبحث دارن» یا «دموکراسی ممکنه مشکلاتی داشته باشه، اما از هر شکل دیگه ای از حکومت بهتره») رو تکمیل کردن. این بررسی به روشن شدن این نکته کمک می کنه که اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است.

اونا همچنین میزان حمایت از اقتدارگرایی، دموکراسی پارلمانی و دموکراسی مستقیم رو هم اندازه گیری کردن (با استفاده از مواردی مثل: «داشتن یک رهبر قدرتمند که مجبور نباشه با مجلس یا انتخابات سر و کله بزنه»، «داشتن یک سیستم سیاسی دموکراتیک که در اون نمایندگان منتخب مردم تصمیم می گیرن چه چیزی قانون بشه» و «داشتن یک سیستم سیاسی دموکراتیک که در اون خود شهروندان، نه مقامات منتخب، مستقیما درباره مسائل مهم ملی رای می دن تا قانون رو تعیین کنن»). این داده ها برای تحلیل اینکه چگونه اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی می شود، حیاتی بود.

نویسنده های مطالعه از یک روش روش شناختی به نام «مدل های پانل با تاخیر متقاطع و رهگیری تصادفی» (RI-CLPM) استفاده کردن. این روش ارتباط بین سنجش هایی که در زمان های مختلف انجام شده رو بررسی می کنه تا درباره مسیرهای علیّتی بین اونا نتیجه گیری کنه؛ در این مورد، اینکه آیا باورهای توطئه روی نگرش به دموکراسی تاثیر می ذارن یا برعکس و اینکه آیا اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است. این رویکرد از این واقعیت استفاده می کنه که علت ها در آینده پیامد ایجاد می کنن نه در گذشته، بنابراین یک علت باید با سنجش های آینده ی پیامدهاش، ارتباط قوی تری نسبت به سنجش های گذشته شون داشته باشه.

اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی؛ نتایج پژوهش

نتایج نشون داد که این باورهای اقتدارگرایانه و ضددموکراتیک هستن که باعث تقویت باور به توطئه های انتخاباتی می شن، نه برعکس.

«شواهد کمی وجود داشت که نشون بده باورهای توطئه از نظر زمانی قبل از تغییر در نگرش نسبت به دموکراسی یا حمایت از شکل خاصی از حکومت قرار دارن. در عوض، افرادی که بیشتر از اقتدارگرایی حمایت می کردن، بعدا باورهای توطئه قوی تر رو پذیرفتن. نتایج نشون داد که در بافت رقابت های انتخاباتی (مثلا انتخابات)، افراد ضددموکراتیک بیشتر احتمال داره باورهای توطئه رو بپذیرن، تا اینکه باورهای توطئه باعث ایجاد دیدگاه های ضددموکراتیک بشه.» نویسنده های مطالعه این طور نتیجه گیری کردن. که این مسئله بر اهمیت درک اینکه چگونه اقتدارگرایی ریشه توطئه انتخاباتی است، تاکید می کند.

این مطالعه به درک علمی پیوندهای بین نگرش های سیاسی و باورهای توطئه کمک می کنه. با این حال، باید توجه داشت که اگرچه روش استفاده شده در این تحقیق می تونه جهت اثرات مشاهده شده رو تعیین کنه، اما زنجیره علیّتی رو به طور کامل ترسیم نمی کنه، چون ممکنه عوامل دیگه ای که در این مطالعه اندازه گیری نشدن، روی این ارتباطات تاثیر گذاشته باشن.

مقاله، «باورهای توطئه و عقب نشینی دموکراتیک: اثرات طولی باورهای توطئه انتخاباتی بر انتقاد از دموکراسی و حمایت از اقتدارگرایی در طول رقابت های سیاسی، » توسط اِما اف. توماس، الکساندر اودانل، دنی آزبورن، لوسی برد، لیزت ییپ، الیانا بونایوتو، مورگانا لیزیو-ویلسون، لیندا اسکیتکا و مایکل ونزل نوشته شده است.

در نهایت، این یافته ها نشان می دهند که تمایلات سیاسی فردی و اشتیاق به داشتن رهبران قدرتمند و بدون نظارت، پیش زمینه ای ذهنی برای پذیرش تئوری های تقلب ایجاد می کند. شناخت این پیوند میان ساختارهای شخصیتی اقتدارگرا و شکاکیت انتخاباتی می تواند به ما در فهم بهتر چالش های پیش روی جوامع دموکراتیک در عصر اطلاعات کمک کند.

People who support authoritarianism tend to endorse election conspiracy beliefs

نویسنده:
تاریخ بروزرسانی: ژانویه 22, 2026
چقدر از این مقاله رضایت داشتید؟
good عالی
mid متوسط
bad ضعیف

دیدگاه شما