یه مطالعه تصویربرداری عصبی طولانی مدت که افراد مبتلا به اختلال دوقطبی رو با شرکت کننده های سالم مقایسه کرده، نشون داده بیماران دوقطبی که تعداد دوره های افسردگی بیشتری داشتن، تمایل به افزایش حجم ماده خاکستری در بخش خارجی مخچه سمت راست دارن. این یافته ها به درک بهتر از تغییرات مغز در دوقطبی کمک می کند. این مقاله در مجله Neuropsychopharmacology منتشر شده است.
اختلال دوقطبی یه وضعیت سلامت روانه که با تغییرات شدید در خلق وخو، انرژی و سطح فعالیت شناخته می شه. افرادی که اختلال دوقطبی دارن، دوره های مانیا (شیدایی) یا هیپومانیا رو تجربه می کنن که شامل خلق وخوی خیلی بالا یا تحریک پذیر، انرژی زیاد و نیاز کمتر به خوابه. این دوره ها با دوره های افسردگی که با غم و اندوه، از دست دادن علاقه، خستگی و احساس ناامیدی همراهه، جابجا می شن. گاهی اوقات در روند درمان، ارتباط افزایش خمیازه و بی اثری داروی افسردگی نیز به عنوان چالشی در بهبود بیماران مشاهده می شود.
تحقیقات نشون میده که تفاوت در ساختار مغز، سیستم های پیام رسان عصبی و شبکه های تنظیم هیجانی ممکنه در ایجاد اختلال دوقطبی و بروز تغییرات مغز در دوقطبی نقش داشته باشن. این اختلال معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می شه، هرچند ممکنه زودتر یا دیرتر هم ظاهر بشه.
بررسی تغییرات مغز در دوقطبی؛ اهداف و فرضیات مطالعه
نویسنده این مطالعه، فلوریان توماس-اودنتال و همکاراش می خواستن تغییرات حجم ماده خاکستری مغز رو در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، با و بدون دوره های تکرار شونده افسردگی یا مانیا در طول یک دوره پیگیری 2 ساله بررسی کنن و اون ها رو با شرکت کننده های سالم مقایسه کنن. این بررسی به روشن شدن جنبه های مختلف تغییرات مغز در دوقطبی کمک می کند.
نویسنده ها فرض کرده بودن بیماران دوقطبی که در طول دوره پیگیری، یک دوره جدید افسردگی یا مانیا رو تجربه می کنن، در دوره های مانیا با کاهش حجم ماده خاکستری و در دوره های افسردگی با افزایش حجم اون روبرو می شن. ماده خاکستری بخشی از سیستم عصبی مرکزیه که عمدتا از جسم سلولی نورون ها، دندریت ها و سیناپس ها تشکیل شده.
تصویر زیر به خوبی تفاوت های ساختاری در نواحی مختلف مغز را در طول دوره های مختلف خلقی به تصویر می کشد.
استفاده از تکنولوژی های پیشرفته تصویربرداری به دانشمندان اجازه می دهد تا به شکلی دقیق تر تغییرات ماده خاکستری در بخش های مخچه را رصد کنند.
شرکت کننده های این مطالعه 124 نفر بودن که در مطالعه کوهورت اختلالات عاطفی ماربورگ-مونستر (MACS) شرکت کرده بودن؛ پروژه ای که روی نوروبیولوژی اختلالات روانی اصلی تحقیق می کنه. 62 نفر از شرکت کننده ها مبتلا به اختلال دوقطبی بودن و 62 نفر دیگه هم افراد سالمی بودن که به عنوان گروه کنترل وارد مطالعه شدن.
تمام شرکت کننده ها در دو مرحله با فاصله تقریبی دو سال (به طور متوسط 2.18 سال)، تصویربرداری ام آر آی (MRI) انجام دادن. به جز این، شرکت کننده ها در این دو مرحله در مصاحبه های بالینی نیمه ساختاریافته شرکت کردن و در مورد روند بیماری شون، اینکه آیا در حال حاضر علائم اختلال رو دارن یا نه (وضعیت بهبود) و داروهای مصرفی شون گزارش دادن.
اون ها همچنین ارزیابی های روان شناختی، عملکرد روانی-اجتماعی کلی و ریسک خانوادگی رو هم تکمیل کردن. شاخص توده بدنی (BMI) اون ها هم محاسبه شد. نویسندگان مطالعه، بیماران دوقطبی رو به دو دسته تقسیم کردن: کسانی که در طول دوره پیگیری، یک دوره جدید مانیا یا افسردگی رو تجربه کرده بودن و کسانی که تجربه ای نداشتن.
نتایج نشون داد که بیماران دوقطبی که در طول دوره پیگیری، دچار دوره جدید مانیا یا افسردگی نشدن، کاهش قابل توجهی در حجم ماده خاکستری بخش خارجی مخچه سمت راست داشتن. اما بیمارانی که در این مدت دچار دوره افسردگی یا مانیا شده بودن، افزایش غیر قابل توجهی در حجم ماده خاکستری نشون دادن. حجم ماده خاکستری در این ناحیه در افراد سالم تغییری نکرد. این نتایج بینش های مهمی در مورد تغییرات مغز در دوقطبی ارائه می دهد.
تعداد بیشتر دوره های افسردگی (و نه مانیا) در طول دوره پیگیری، ارتباط متوسطی با افزایش بیشتر حجم ماده خاکستری در ناحیه مذکور مغز داشت. در بیماران دوقطبی که دوره جدیدی رو تجربه نکرده بودن، طولانی تر بودن دوره های مانیا قبل از اولین ارزیابی، با کاهش حجم ماده خاکستری در بخش خارجی مخچه سمت راست در طول دوره پیگیری مرتبط بود. این یافته ها به فهم عمیق تر تغییرات مغز در دوقطبی کمک می کند.
نویسندگان مطالعه نتیجه گیری کردن که: «یافته های ما ماهیت پویای تغییرات مغزی در اختلال دوقطبی رو نشون میده. این بررسی ها به درک بهتر تغییرات مغز در دوقطبی کمک می کند. افزایش حجم ماده خاکستری در بیماران دوقطبی با عود مجدد ممکنه به دلیل مکانیسم های التهاب عصبی حاد، از جمله تکثیر سلول های گلیال باشه، در حالی که کاهش حجم ماده خاکستری در بیماران بدون عود ممکنه ناشی از اصلاح یا هرس غیرطبیعی سیناپس ها به عنوان پیامد التهاب های عصبی گذشته در طول دوره های دوقطبی باشه.»
جمع بندی و نتیجه گیری پیرامون تغییرات مغز در دوقطبی
این مطالعه به درک تغییرات ساختاری مغز مرتبط با اختلال دوقطبی کمک می کنه. با این حال، باید توجه داشت که طراحی این مطالعه اجازه نمیده هیچ استنباط قطعی در مورد علت و معلول از نتایج اون گرفته بشه.
مقاله «تاثیر متفاوت عود دوره های مانیا در مقابل افسردگی بر تغییرات طولی حجم ماده خاکستری در اختلال دوقطبی» توسط فلوریان توماس-اودنتال، لئا تئوتنبرگ، فردریک استین، نینا الکساندر، لیندا ام. بونکوه، کاتارینا بروش، کیرا فلینکن فلوگل، یانیک گولترمان، دومینیک گروتگرد، تیم هان، آندریاس یانسن، الیزابت جی. لهر، سوزان ماینرت، جولیا-کاتارینا پفار، هارالد رنز، کای رینگوالد، نوید شورمایر، توماس استیف، بنجامین استراوب، کاتارینا تیل، پائولا اوزمان، اکسل کروگ، ایگور ننادیک، اودو دانلوفسکی و تیلو کیرشر نوشته شده است.
در نهایت، این یافته ها تاکید می کنند که اختلال دوقطبی با تغییرات بیولوژیکی و ساختاری پیچیده ای در سیستم عصبی همراه است. شناخت این تفاوت ها در حجم ماده خاکستری مخچه می تواند مسیرهای جدیدی را برای شخصی سازی درمان ها و مدیریت بهتر بیماری باز کند تا بیماران با کیفیت زندگی بالاتری با این شرایط روبرو شوند.
Brain volume in bipolar disorder increases during depression and shrinks during remission
