یه مطالعه جدید که بررسی می کنه دانشمندان چطوری دانش خودشون رو در شبکه های اجتماعی به اشتراک می ذارن، نشون می ده که پلتفرم های دیجیتال مختلف و موضوعات علمی گوناگون، سبک های ارتباطی متفاوتی رو برای جذب مخاطب های گسترده می طلبن. این تحقیق تاکید می کنه که در حالی که ویدیوهای کوتاه و عینی در تیک تاک بهترین عملکرد رو دارن، توضیحات مفصل و کمی کنایه آمیز در یوتیوب بیشتر مورد توجه قرار می گیرن. برای بهبود دیده شدن، نیاز به درک راهکارهای محتوای علمی پربازدید ضروری است. این یافته ها اخیرا در مجله کامپیوتر در رفتار انسان (Computers in Human Behavior) منتشر شده.
در جامعه فوق العاده دیجیتال امروزی ما، راهی که دانش علمی به دست عموم مردم می رسه، به شدت به شبکه های اجتماعی وابسته ست. پلتفرم های آنلاین به متخصص ها اجازه می دن تا بدون عبور از فیلتر رسانه های خبری سنتی، مستقیما با مردم صحبت کنن که البته این موضوع می تواند بر رابطه مستقیم فضای مجازی و سلامت روان جوانان نیز تاثیرگذار باشد. این خط ارتباطی مستقیم به مبارزه با اطلاعات نادرستِ گسترده کمک می کنه و باعث می شه جامعه آگاه تری داشته باشیم.
چرا تولید محتوای علمی پربازدید چالش برانگیز است؟
با این حال، حجم بالای محتوای موجود در اینترنت، شناسایی منابع معتبر رو برای کاربرها سخت کرده. خیلی از مروج های علم، اطلاعات دقیق و تحقیق شدنی رو منتشر می کنن که موفق نمی شه بیننده جذب کنه. محقق ها می خواستن بفهمن چه عناصر خاصی باعث می شه بعضی از پست های علمی وایرال بشن در حالی که بقیه دیده نمی شن.
شناختن مواردی که باعث تعامل مخاطب می شه به تولیدکننده های محتوا کمک می کنه تا مطالب آموزشی بهتر و در نتیجه راهکارهای محتوای علمی پربازدید را طراحی کنند. سرپرست این تحقیق، مونتسرات آیگر از دانشگاه ساراگوسا در اسپانیا و تیمش، برای شناسایی ویژگی های مشترک ویدیوهای علمی موفق آستین بالا زدن. اون ها تحقیقاتشون رو روی ویژگی های دقیقی متمرکز کردن که محبوبیت دیجیتال رو در رشته های مختلف علمی تعیین می کنه.
پلتفرم های شبکه های اجتماعی فرصت منحصر به فردی رو برای دانشگاهی ها فراهم می کنن تا با مردم عادی اعتماد سازی کنن. قبل از اینترنت، کشف های علمی عمدتا در مجلات تخصصی دانشگاهی یا مجله های خاص خاک می خوردن. اما حالا، یه زیست شناس یا فیزیکدان می تونه با یه گوشی هوشمند یه ویدیوی سریع ضبط کنه و در عرض چند ساعت به میلیون ها بیننده برسه. این تغییر مدرن به مروج هایی بستگی داره که به عنوان چهره های قابل ارتباط عمل می کنن و می تونن مفاهیم پیچیده رو ساده سازی کنن.
در ادامه، تصویری را مشاهده می کنید که نمایی از اهمیت استراتژی های انتشار محتوا در پلتفرم های مختلف را به تصویر می کشد.
این تصویر نشان دهنده لزوم تطبیق محتوا با ویژگی های بصری و ساختاری هر شبکه اجتماعی برای دستیابی به بیشترین میزان بازدید است.
تیم تحقیقاتی عملکرد اینفلوئنسرهای برجسته علمی رو در اینستاگرام، تیک تاک و یوتیوب بررسی کردن. اون ها در مجموع 60 اکانت رو از 5 حوزه مختلف دانش انتخاب کردن. این حوزه ها شامل هنر و علوم انسانی، علوم سلامت، علوم تجربی، علوم اجتماعی و مهندسی بودن.
برای جمع آوری داده ها، محقق ها 20 ویدیوی محبوب هر پروفایل رو انتخاب کردن. این فرآیند در مجموع نمونه ای شامل 1200 ویدیو ایجاد کرد که بین اوایل سال 1401 تا اواخر سال 1402 پست شده بودن. سپس تیم از نرم افزارهای تحلیلی برای اندازه گیری شاخص های تعامل مثل تعداد کل کامنت ها، واکنش های کاربران و تعداد کل بازدیدها استفاده کرد. محقق ها یه بازه زمانی مشخص رو تعیین کردن تا ضمن مقایسه عادلانه اپلیکیشن های مختلف، نمونه گسترده ای از فعالیت های دیجیتال رو ثبت کنن.
بعد از دانلود داده های عددی، تیم توجه خودش رو به کلمات گفته شده معطوف کرد. اون ها از نرم افزار تشخیص صدا برای تبدیل فایل های صوتی همه ویدیوها به متن استفاده کردن. وقتی متن ها آماده شد، محقق ها اون ها رو وارد یه برنامه تحلیل زبانی کردن.
این برنامه جنبه های مختلف زبانی که توسط اینفلوئنسرها استفاده شده بود رو ارزیابی کرد. این برنامه «قطبیت» رو اندازه گیری کرد که تعیین می کنه آیا یک جمله به شدت مثبت یا به شدت منفیه. همچنین «ذهنیت» رو بررسی کرد و جملات رو به توصیفات واقع گرایانه یا نظرات شخصی تقسیم کرد. در نهایت، نرم افزار به دنبال موارد کنایه و توافق عاطفی در جملات گشت.
پلتفرم های مختلف، راهکارهای محتوای علمی پربازدید متفاوت
محقق ها الگوهای رفتاری متفاوتی رو در این سه شبکه اجتماعی کشف کردن. تیک تاک به طور مداوم بالاترین سطح تعامل مخاطب، از جمله لایک و کامنت رو ایجاد می کرد. ویدیوها در این اپلیکیشن به سمت زبان بسیار عینی همراه با احساسات شدید گرایش داشتن. به نظر می رسید قالب کوتاه تیک تاک، به جای بحث های دقیق، به ارائه سریع و جذاب پاداش می ده.
اینستاگرام برای عادت های کاربری کمی متفاوت جذاب بود. این اپلیکیشن به محتواهای بصری جذاب همراه با قاب بندی احساسی مثبت پاداش می داد. کپشن های جذاب پر از هشتگ های محبوب و زبان خوش بینانه در این شبکه عملکرد فوق العاده ای داشتن.
یوتیوب الگوهای تعاملی کاملا متفاوتی نسبت به دو پلتفرم دیگه داشت. اگرچه ویدیوهای یوتیوب لایک و کامنت کل کمتری برای هر پست ایجاد می کردن، اما فضایی رو برای توضیحات عمیق تر و طولانی تر فراهم می کردن. تولیدکننده های محتوا در یوتیوب با موفقیت از سطوح بالاتری از ذهنیت و کنایه استفاده کردن تا مخاطبانشون رو در طول بحث های طولانی سرگرم نگه دارن.
این تحقیق همچنین نشون داد که انتظارات مخاطب بسته به شاخه علمی مورد بحث تغییر می کنه. بیننده هایی که دنبال اطلاعات درباره فیزیک، ریاضی و مهندسی هستن، تمایل دارن به ارائه های عینی پاداش بدن. تولیدکننده ها در این زمینه ها با توضیح واضح مفاهیم بدون تکیه بر شوخی های زیاد یا نظرات شخصی، تعداد زیادی لایک جذب کردن.
این الگو در علوم اجتماعی کاملا برعکس بود. وقتی تولیدکننده ها درباره موضوعاتی مثل روانشناسی و جامعه شناسی صحبت می کردن، مخاطبانشون می خواستن نظرات شخصی خودشون رو بیان کنن. ویدیوها در این دسته لایک های نسبتا کمتری داشتن اما با انفجار کامنت روبرو می شدن. مروج هایی که به سمت نظرات شخصی و تفسیرهای کنایه آمیز رفتن، با موفقیت باعث ایجاد بحث بین بیننده هاشون شدن.
اکانت های علوم سلامت با حفظ لحن عینی و در عین حال صمیمی، به موفقیت رسیدن. مخاطبان مشتاق اون ها به اطلاعات پزشکی واقعی که فاقد کنایه شدید بود، واکنش خوبی نشون دادن. تولیدکننده های علوم تجربی زمانی بهترین عملکرد رو داشتن که احساسات مثبت رو با مقادیر متوسطی از شوخی و نظر شخصی ترکیب می کردن.
پروفایل های هنر و علوم انسانی تمایل داشتن در مقیاس قطبیت عاطفی، امتیازی نزدیک به خنثی بگیرن. از اونجایی که این موضوعات اغلب به جای واکنش های سریع، باعث تفکر عمیق می شن، شاخص های تعامل کلی اون ها کمی از علوم سخت عقب تر بود. با این حال، این تولیدکننده ها با استفاده از کنایه و پیام های بسیار شخصی محور، تونستن دنبال کننده های وفاداری برای خودشون بسازن.
بر اساس داده ها، محقق ها چندین دستورالعمل برای مروج های علمی مشتاق پیشنهاد دادن. کسانی که امیدوارن در تیک تاک مخاطب جذب کنن، باید روی ویدیوهای کوتاه و از نظر بصری پویا تمرکز کنن که سریع به اصل مطلب می رسن. جذابیت های عاطفی در این برنامه تاثیر کمتری دارن، بنابراین تولیدکننده ها باید روی تحریک تعاملات فوری از طرف بینندگانشون تمرکز کنن. این دستورالعمل ها، کلید راهکارهای محتوای علمی پربازدید برای هر پلتفرم را فراهم می کنند.
برای اینستاگرام، مروج ها باید حقایق آموزشی خودشون رو با لحنی الهام بخش ترکیب کنن. این پلتفرم به داستان سرایی شخصی پاداش می ده که به دانشگاهی ها کمک می کنه حس نزدیکی با مردم ایجاد کنن. این نکته برای توسعه راهکارهای محتوای علمی پربازدید در اینستاگرام حیاتی است. تولیدکننده های یوتیوب باید کمتر نگران جمع آوری لایک های سریع باشن و در عوض روی ساخت درس های آموزشی و ساختاریافته تمرکز کنن. استفاده از شوخی و تنوع عاطفی می تونه به جذاب نگه داشتن محتواهای طولانی کمک کنه.
در حالی که نتایج دستورالعمل های واضحی رو برای آموزش دهنده های آنلاین ارائه می ده، محقق ها به چندین محدودیت در کارشون هم اشاره کردن. این مطالعه به شدت روی محبوب ترین پست های اینفلوئنسرهای شناخته شده متمرکز بود. با حذف ویدیوهای کمتر موفق تولیدکننده های کوچیک تر، این مطالعه نوعی «سوگیری بقا» ایجاد کرده. چیزی که برای یه اینفلوئنسر بزرگ جواب می ده، ممکنه همون نتیجه رو برای یه اکانت جدید نداشته باشه.
طراحی این تحلیل همچنین به این معنیه که نمی تونه ثابت کنه لحن های عاطفی خاص مستقیما باعث وایرال شدن ویدیوها می شن. الگوریتم های نامرئی که این پلتفرم ها رو هدایت می کنن، اغلب محتوا رو بر اساس فرمول های شرکتی پنهان اولویت بندی می کنن. شرکت های رسانه های اجتماعی نرم افزارشون رو طوری طراحی می کنن که کاربرها رو در حال تماشا نگه دارن، به این معنی که مخاطب ها ممکنه محتوای مصرفی شون رو آزادانه انتخاب نکنن.
تکیه بر تحلیل متنی خودکار هم سوگیری های احتمالی خودش رو داره. ابزارهای هوش مصنوعی گاهی اوقات برای تفسیر دقیق اصطلاحات عامیانه فرهنگی یا کنایه های ظریف دچار مشکل می شن. از اونجایی که ویدیوهای تست شده دارای تنوع زبانی و لهجه های منطقه ای بودن، ممکنه نرم افزار برخی از احساسات انسانی ظریف تر رو از دست داده باشه.
خودِ شاخص ها هم فقط یه معیار سطحی از موفقیت آموزشی ارائه می دن. تعداد بالای لایک نشون می ده که یه ویدیو توجه رو جلب کرده، اما فاش نمی کنه که بیننده واقعا چی یاد گرفته. ضربه زدن روی صفحه نمایش به تلاش ذهنی خیلی کمی نیاز داره. یادگیری واقعی مستلزم سطحی از تعامل عمیقه که شاخص های ساده شبکه های اجتماعی نمی تونن به راحتی اون رو اندازه گیری کنن. این عوامل پیچیده نشان می دهند که ارزیابی واقعی اثربخشی راهکارهای محتوای علمی پربازدید نیازمند معیارهای عمیق تری است.
این مطالعه با عنوان «ارتباطات علمی در رسانه های اجتماعی: تحلیل موفقیت در تیک تاک، اینستاگرام و یوتیوب در رشته های علمی مختلف» توسط مونتسرات آیگر، کارمن البوج، راکل لوزانو-بلاسکو و ماریان آسرو-فررو نوشته شده است. در نهایت، برای ایجاد راهکارهای محتوای علمی پربازدید مؤثر، باید به جنبه های مختلف روانشناسی مخاطب و قابلیت های پلتفرم توجه ویژه ای داشت.
موفقیت در ترویج علم در دنیای دیجیتال نیازمند انعطاف پذیری و شناخت دقیق مخاطب در هر پلتفرم است. مروجان علم با تطبیق لحن و سبک محتوای خود می توانند پیام های آموزشی را به شکلی اثرگذار منتقل کرده و به ارتقای سطح آگاهی عمومی کمک کنند.
Researchers break down the digital habits of science influencers
