مصرف محصولات فوق فرآوری شده پیامدهای ناگواری برای سلامت متابولیک و قدرت باروری دارد که شناخت عوارض غذاهای صنعتی برای اصلاح سبک زندگی ضروری است.
یک مطالعه تجربی که روی عوارض غذاهای صنعتی (همان غذاهای فوق فرآوری شده) بر سلامت تحقیق کرده، نشون داده که این نوع رژیم در مقایسه با رژیم های مبتنی بر غذاهای فرآوری نشده، هم به سلامت متابولیک و هم به سلامت باروری آسیب می زنه. اثرات منفی رژیم غذاهای فوق فرآوری شده مستقل از کل کالری دریافتی بود. این مقاله در مجله Cell Metabolism.
غذاهای فوق فرآوری شده ترکیبات صنعتی هستن که بیشتر از مواد تصفیه شده و افزودنی ها ساخته شدن تا مواد غذایی کامل. در سیستم طبقه بندی مواد غذایی NOVA، این ها در دسته ای قرار می گیرن که بیشترین میزان فرآوری روی اون ها انجام شده.
غذاهای فوق فرآوری شده معمولا حاوی موادی مثل قندهای تصفیه شده، روغن های هیدروژنه، نشاسته ها و پروتئین های ایزوله هستن. همچنین شامل افزودنی هایی مثل نگهدارنده ها، تقویت کننده های طعم، رنگ های مصنوعی و امولسیفایرها می شن که برای بهبود طعم و ماندگاری طراحی شدن. نمونه های رایج اون ها تنقلات بسته بندی شده، نوشیدنی های شیرین، نودل های فوری، گوشت های فرآوری شده و غذاهای آماده مصرف هستن.
بررسی جامع عوارض غذاهای صنعتی بر سلامتی
غذاهای فوق فرآوری شده معمولا در دسترس هستن، طعم خیلی خوبی دارن و به شدت براشون تبلیغ می شه. این غذاها تراکم انرژی بالا و کیفیت تغذیه ای پایینی دارن و فیبر، ویتامین و مواد معدنی شون کمه. مطالعات نشون می دن افرادی که مقدار زیادی از این غذاها رو مصرف می کنن، در معرض خطر بیشتری برای چاقی، بیماری های قلبی عروقی و اختلالات متابولیک قرار دارن. این ها از مهمترین عوارض غذاهای صنعتی محسوب می شوند. برخی از نویسندگان حتی پیشنهاد می کنن که رژیم غذایی مبتنی بر غذاهای فوق فرآوری شده می تونه منجر به شرایطی بشه که بهش اعتیاد به غذا می گن.
جسیکا ام. پرستون، نویسنده مطالعه، و همکارانش می خواستن اثرات رژیم غذایی فوق فرآوری شده رو با رژیم غذایی فرآوری نشده روی سلامت متابولیک و سلامت باروری مردان مقایسه کنن. اون ها یک مطالعه تجربی متقاطع انجام دادن که در اون 43 مرد جوان سالم (20 تا 35 ساله) رژیم های غذایی تعیین شده ای رو دنبال کردن.
تصویر زیر به خوبی نشان دهنده گستردگی اثرات مخرب محصولات فوق فرآوری شده بر ارگان های مختلف بدن و شاخص های حیاتی است.
همان طور که در این تصویر مشخص است، تغییرات فیزیولوژیک ناشی از سوءتغذیه صنعتی می تواند در کوتاه مدت آثار ماندگاری بر سلامتی انسان بر جای بگذارد.
همه شرکت کننده ها هر کدوم از این دو رژیم رو به مدت 3 هفته دنبال کردن. یک گروه با رژیم فوق فرآوری شده شروع کرد و بعد به رژیم فرآوری نشده تغییر داد، در حالی که گروه دیگه با رژیم فرآوری نشده شروع کرد و بعد سراغ رژیم فوق فرآوری شده رفت. نویسندگان مطالعه یک دوره 12 هفته ای استراحت (washout) بین دو رژیم در نظر گرفتن تا هرگونه اثرات باقی مانده قبل از شروع رژیم دوم از بین بره.
برای جداسازی اثرات کالری در مقابل کیفیت غذا، به نیمی از شرکت کننده ها رژیم هایی با کالری کافی برای حفظ وزنشون داده شد، در حالی که نیمه دیگه رژیم هایی با کالری اضافی (500 کالری اضافی در روز) مصرف کردن.
دو رژیم غذایی دقیقا طوری تنظیم شده بودن که مقادیر مشابهی از کربوهیدرات، پروتئین و چربی داشته باشن. با این حال، رژیم غذایی فوق فرآوری شده طوری طراحی شده بود که منعکس کننده یک رژیم غذایی غربی معمولی باشه. در مقایسه با رژیم فرآوری نشده، این رژیم حاوی سطوح بالایی از چربی های اشباع، کلسترول، غلات تصفیه شده، قندهای افزوده و محصولات لبنی و مقادیر کمتری فیبر بود. در رژیم فوق فرآوری شده، 77٪ کالری ها از غذاهای فوق فرآوری شده تامین می شد، در حالی که در رژیم فرآوری نشده این مقدار زیر 1٪ بود. نویسندگان مطالعه تمام غذاهای مورد نیاز رو در طول دوره های مطالعه برای شرکت کننده ها تامین کردن.
شرکت کننده های مطالعه 7 بار از مرکز بازدید کردن: یک بار برای ارزیابی واجد شرایط بودن، دو بار قبل از شروع رژیم ها، دو بار بعد از رژیم ها و دو بار در طول دوره استراحت. در هر بازدید قبل و بعد از رژیم، شرکت کننده ها نظرسنجی ها رو تکمیل کردن، اندازه گیری های بدن و علائم حیاتی رو انجام دادن، اسکن های سنجش تراکم استخوان (DXA) رو گذروندن و نمونه های خون و منی ارائه دادن.
نتایج کلیدی مطالعه در مورد عوارض غذاهای صنعتی
نتایج نشون داد که حتی وقتی کالری ها به شدت کنترل شده بودن، وزن شرکت کننده ها بعد از رژیم فوق فرآوری شده 1.3 تا 1.4 کیلوگرم بیشتر از رژیم فرآوری نشده بود. این یکی از عوارض غذاهای صنعتی بر سلامت متابولیک است. به طور دقیق تر، توده عضلانی شرکت کننده ها بین دو حالت تغییر چندانی نکرد، اما اون ها بعد از رژیم فوق فرآوری شده حدود 1 کیلوگرم توده چربی بیشتری انباشته کردن.
رژیم فوق فرآوری شده همچنین باعث تغییرات نامطلوب در شاخص های سلامت متابولیک شد. این عوارض غذاهای صنعتی شامل کلسترول کل بالاتر و افزایش نسبت لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) به لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) بود، هرچند این موضوع عمدتا در گروه با کالری کافی دیده شد. در گروه با کالری اضافی، رژیم فوق فرآوری شده با افزایش فشار خون دیاستولیک مرتبط بود.
نکته مهم اینه که این رژیم روی سلامت باروری مردان هم تاثیر منفی داشت. کاهش سطح هورمون محرک فولیکول (FSH) و تمایل به کاهش تستوسترون در گردش از دیگر عوارض غذاهای صنعتی محسوب می شوند. کیفیت اسپرم هم تحت تاثیر قرار گرفت و در شرکت کنندگان گروه کالری اضافی بعد از رژیم فوق فرآوری شده، روند کاهشی در تحرک کل اسپرم مشاهده شد.
چون غذاهای فوق فرآوری شده به شدت به صورت صنعتی فرآوری و بسته بندی می شن، محققان شرکت کننده ها رو از نظر آلاینده های شیمیایی هم آزمایش کردن. این آلاینده ها نیز به مجموعه عوارض غذاهای صنعتی می افزایند. اون ها متوجه روند افزایش سطح cxMINP شدن؛ یک ترکیب شیمیایی مرتبط با فتالات ها (نرم کننده های پلاستیک) که بعد از رژیم فوق فرآوری شده در خون شرکت کننده ها پیدا شد. علاوه بر این، رژیم فوق فرآوری شده با کاهش سطح لیتیوم در خون همراه بود – ماده معدنی که برای تنظیم خلق وخو مهمه – و به دنبال اون روند افزایشی در نمرات افسردگی مشاهده شد که تاییدکننده تحقیقات درباره رابطه چربی شکم و خطر افسردگی و سلامت روان در این افراد است.
نویسندگان مطالعه نوشتن: «در نتیجه، نتایج ما نشون می ده که مصرف خودِ UPF، صرف نظر از کالری اضافی، برای سلامت انسان مضره. دور کردن الگوهای غذایی از UPF و حرکت به سمت جایگزین های کمتر فرآوری شده ممکنه باعث ارتقای سلامت قلب و عروق و سلامت روان بشه و به بهبود توانایی باروری مردان کمک کنه.»
این مطالعه کمک زیادی به درک علمی اثرات مصرف غذاهای فوق فرآوری شده روی سلامتی می کنه و ثابت می کنه که اثرات منفی اون فراتر از پرخوری سادست. با این حال، باید توجه داشت که با وجود اینکه نویسندگان مطالعه غذا رو برای شرکت کننده ها تامین می کردن، اطلاعات مربوط به پایبندی واقعی اون ها به رژیم ها (و اینکه آیا غذای دیگه ای هم بیرون از برنامه خوردن یا نه) بر اساس خوداظهاری بود که احتمال خطای گزارش دهی رو باقی می ذاره. علاوه بر این، مدت زمان 3 هفته ای رژیم ها نسبتا کوتاه بود و مطالعه فقط روی مردان جوان و سالم انجام شده، به این معنی که نتایج ممکنه برای زنان، افراد مسن یا افرادی که قبلا چاقی داشتن متفاوت باشه.
این مقاله با عنوان «اثر مصرف غذاهای فوق فرآوری شده بر سلامت باروری و متابولیک مردان» توسط جسیکا ام. پرستون، جو ایورسون، آنتونیا هوفناگل، لاین هیورت، جودی تیلور، کلارا سانچز، ویکتوریا جورج، آن ان. هانسن، لارس آنکویست، سوزان هرمان، جفری ام. کریگ، سینی تورکوف، کریستین لیند، کارین اس. هوگارد، مارسلو ای. نوبرگا، استفان جی. سیمپسون و رومن بارس نوشته شده است.
آگاهی از خطرات پنهان در مواد غذایی مدرن برای حفظ سلامت عمومی ضروری است. انتخاب جایگزین های طبیعی و کاهش مصرف محصولات کارخانه ای می تواند از بروز بیماری های مزمن و مشکلات باروری جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.
A diet based on ultra-processed foods impairs metabolic and reproductive health, study finds
