استفاده از تست ژنتیک داروهای افسردگی به پزشکان این امکان را می دهد تا با بررسی واریانت های ژنی بیماران، از روش های آزمون و خطا در تجویز داروهای اعصاب فاصله گرفته و درمان های دقیق تر و مؤثرتری را برای اختلال افسردگی اساسی انتخاب کنند.
یک مطالعه بالینی در مقیاس بزرگ که در وزارت امور کهنه سربازان انجام شده نشان می د که بررسی ساختار ژنتیکی بیمار می تونه به پزشکان کمک کنه تا از تجویز داروهای ضد افسردگی که ممکنه بدن بیمار در پردازش اون ها مشکل داشته باشه، خودداری کنند. برای بیمارانی که این آزمایش های فارماکوژنومیک رو انجام دادند، احتمال تجویز داروهایی که تداخلات منفی پیش بینی شده ی کمتری داشتند، بیشتر بود. این پیشرفت در زمینه تست ژنتیک داروهای افسردگی راهگشاست.
علاوه بر این، این بیماران در مقایسه با کسانی که مراقبت های معمول رو دریافت می کردند، بهبود نسبی اما از نظر آماری معناداری در فروکش کردن علائم افسردگی شون تجربه کردند. یافته های این تحقیق در مجله انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) منتشر شده.
اختلال افسردگی اساسی یک وضعیت سلامتی فراگیر و ناتوان کننده است که میلیون ها بزرگسال رو تحت تاثیر قرار می ده. علائم اون اغلب شامل غم و اندوه مداوم، از دست دادن علاقه به فعالیت ها، بی خوابی، تغییر در appetite و در موارد شدید، افکار خودکشی هست. پیدا کردن داروی مناسب برای مدیریت این علائم اغلب یک چالش بزرگ محسوب می شه.
در حال حاضر، شیوه های بالینی تا حد زیادی به روش آزمون و خطا متکی هستند؛ یعنی بیمار چند هفته یک دارو رو امتحان می کنه تا ببینه اثر داره یا نه. اگر داروی اول شکست بخوره یا عوارض جانبی غیرقابل تحملی ایجاد کنه، بیمار و پزشک مجبورند دوباره با یک نسخه جدید از صفر شروع کنند.
این فرآیند تکراری می تونه دلسردکننده باشه و دوره رنج بیمار رو طولانی تر کنه. به همین خاطر، علم پزشکی به دنبال راه هایی برای شخصی سازی این فرآیند بوده. فارماکوژنومیک مطالعه این هست که چطور ژن های یک فرد بر واکنش بدنش به داروها تاثیر می گذاره.
پیشرفت های تکنولوژیک در حوزه پزشکی امکان تحلیل دقیق تر داده های بیولوژیکی را فراهم آورده است.
تصویر فوق به نقش کلیدی آزمایش های ژنتیکی در انتخاب مسیر صحیح درمانی برای بیماران اشاره دارد.
اهمیت تست ژنتیک داروهای افسردگی در درمان های نوین
در حالی که این نوع آزمایش ها در درمان سرطان و بیماری های قلبی داره رایج تر می شه، استفاده از اون در روان پزشکی موضوع بحث های مداوم بوده. هدف اینه که از پروفایل ژنتیکی بیمار برای پیش بینی نحوه متابولیسم داروهای خاص استفاده بشه و در نتیجه حدس و گمان های مربوط به تجویز دارو کاهش پیدا کنه.
محققانی که پشت این مطالعه بودند، به دنبال این بودند که بفهمن آیا دسترسی مستقیم پزشکان به داده های فارماکوژنومیک منجر به انتخاب های دارویی بهتر و نتایج درمانی بهبودیافته در محیط های واقعی می شه یا نه. تحقیقات قبلی در این مورد محدود بوده یا نتایج متناقضی داشته که باعث شده پزشکان در مورد فایده بالینی این آزمایش ها مطمئن نباشند.
تیم تحقیق تلاش کرد تا فراتر از مزایای تئوری بره و ارزیابی کنه که آیا این فناوری واقعا به بیماران کمک می کنه تا بهتر از مراقبت های معمول، از افسردگی رها بشن یا نه.
دکتر دیوید اسلین، مدیر مرکز تحقیقات، آموزش و بالینی بیماری های روانی (MIRECC) در بخش VISN 4 که رهبری این مطالعه رو بر عهده داشت، گفت: «درمان کهنه سربازان و سایر بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی می تونه چالش برانگیز باشه. داروهای زیادی وجود داره که پزشک می تونه از بین اون ها انتخاب کنه، اما واکنش بیماران به این داروها با هم متفاوته.»
«رسیدن به بهبودی کامل ممکنه ماه ها طول بکشه چون پزشکان از روش آزمون و خطا برای شناسایی یک داروی مؤثر استفاده می کنند. ما به روش بهتری برای هدفمند کردن درمان ها نیاز داریم. پتانسیل زیادی در مورد اینکه چطور ژنتیک می تونه در انتخاب دارو کمک کنه وجود داره. آزمایش های ژنتیکی در بازار موجود هستند، اما شواهد محدودی در مورد نحوه عملکرد اون ها در کاربردهای بالینی وجود داشت. هدف تحقیق ما تغییر دادن این وضعیت و روشن کردن مزایای تست ژنتیک داروهای افسردگی بود.»
برای بررسی این موضوع، تیم تحقیق نزدیک به 2000 کهنه سرباز که تشخیص اختلال افسردگی اساسی داشتند رو جذب کردند. با توجه به تحقیقات انجام شده بر اثر الکل بر سلامت روان نظامیان، این مطالعه در 22 مرکز پزشکی مربوط به امور کهنه سربازان انجام شد تا طیف متنوعی از محیط های بالینی رو پوشش بده.
شرکت کنندگان بیمارانی بودند که یا در حال شروع یک درمان جدید برای افسردگی بودند و یا به دلیل عدم موفقیت با داروی قبلی، می خواستند داروی خودشون رو عوض کنند. محققان از یک روش تصادفی برای تقسیم شرکت کنندگان به دو گروه استفاده کردند.
گروه اول که به عنوان گروه تحت هدایت فارماکوژنومیک شناخته می شدند، بلافاصله آزمایش ژنتیک رو انجام دادند. نتایج آزمایش در اختیار پزشکانشون قرار گرفت تا در تصمیم گیری برای تجویز دارو بهشون کمک کنه. گروه دوم به عنوان گروه کنترل عمل کردند و مراقبت های معمول رو دریافت کردند.
این بیماران هم آزمایش ژنتیک دادند، اما نتایج اون تا 24 هفته با پزشکانشون به اشتراک گذاشته نشد. این طراحی به محققان اجازه داد تا نتایج تجویزهای آگاهانه از ژنتیک رو با قضاوت های بالینی استاندارد مقایسه کنند.
فرآیند آزمایش به خودی خود غیرتهاجمی بود. بیماران با استفاده از یک نمونه برداری ساده از مخاط گونه، نمونه DNA خودشون رو ارائه دادند. محققان از یک پنل آزمایش ژنتیکی تجاری استفاده کردند که انواع واریانت ها رو در ژن های کدکننده آنزیم های سیتوکروم P450 تحلیل می کرد. این آنزیم های کبدی مسئول متابولیزه کردن بسیاری از داروهای رایج هستند.
نتایج آزمایش، داروهای ضد افسردگی رو بر اساس نحوه تعامل احتمالی پروفایل ژنتیکی خاص بیمار با اون ها طبقه بندی می کرد. داروها به عنوان «بدون تداخل پیش بینی شده»، «تداخل متوسط» یا «تداخل قابل توجه» برچسب گذاری شدند.
نتایج مطالعه؛ تاثیر تست ژنتیک داروهای افسردگی بر تجویز دارو
نتایج مطالعه شواهدی رو ارائه داد که نشان می داد دسترسی به اطلاعات ژنتیکی، نحوه تجویز دارو توسط پزشکان رو تغییر داده. در گروهی که به نتایج آزمایش دسترسی داشتند، تغییر محسوسی در دوری از داروهایی که تداخلات منفی پیش بینی شده داشتند، دیده شد.
به طور مشخص، 59 درصد از بیماران در گروه تحت هدایت، دارویی دریافت کردند که هیچ تداخل پیش بینی شده ای بین دارو و ژن نداشت. در مقابل، تنها 26 درصد از بیماران در گروه مراقبت های معمول دارویی بدون تداخل پیش بینی شده دریافت کردند.
محققان همچنین مشاهده کردند که برای بیماران گروه تحت هدایت، احتمال تجویز دارویی با خطر تداخل «قابل توجه» بسیار کمتر بود. این نشان می ده که بدون داده های ژنتیکی، پزشکان مکررا داروهایی تجویز می کنند که ممکنه بدن بیمار در پردازش مؤثر اون ها با مشکل مواجه بشه. این مطالعه تاکید می کنه که داشتن این اطلاعات بیولوژیکی، به ویژه از طریق تست ژنتیک داروهای افسردگی، به پزشکان قدرت می ده تا تصمیمات دقیق تری در مورد دوز و انتخاب دارو بگیرند.
در مورد بهبود بالینی، این مطالعه نتایج رو با استفاده از مقیاس های استاندارد شدت افسردگی در یک دوره 24 هفته ای اندازه گیری کرد. محققان دریافتند گروهی که مراقبت های هدایت شده توسط ژنتیک رو دریافت کرده بودند، نرخ بهبودی و پاسخ دهی بهتری به علائم داشتند.
این مزیت بیشتر در مراحل اولیه درمان، به ویژه در معاینات هفته 8 و 12 مشهود بود. این نشان می ده که استفاده از بینش های ژنتیکی ممکنه روند پیدا کردن یک درمان مؤثر رو سرعت ببخشه.
دکتر اسلین به سای پست (PsyPost) گفت: «فارماکوژنومیک، یعنی درک اینکه چطور ژنتیک یک فرد بر پاسخ به داروها تاثیر می گذاره، می تونه به پزشکان کمک کنه تا کهنه سربازان رو زودتر از روش آزمون و خطا به مراقبتی که نیاز دارند برسونند. آزمایش های ژنتیکی، مانند تست ژنتیک داروهای افسردگی، می تونند تعداد کمی از افراد رو شناسایی کنند که انتخاب یک داروی ضد افسردگی جایگزین برای اون ها منجر به نتایج درمانی سریع تر می شه.»
با این حال، تفاوت بین دو گروه تا پایان دوره شش ماهه مطالعه کاهش یافت. در پایان هفته 24، تفاوت آماری در نرخ بهبودی دیگه معنادار نبود.
این همگرایی نشان می ده که گروه مراقبت های معمول در نهایت به سطح گروه دیگر رسیدند، احتمالا به این دلیل که پزشکانشون به مرور زمان داروها رو بر اساس پاسخ بالینی بیمار تنظیم کردند. به نظر می رسه آزمایش ژنتیک مثل یک راه میان بر عمل کرده و به بیماران کمک کرده تا سریع تر از روش های استاندارد آزمون و خطا به یک وضعیت درمانی بهتر برسند.
اسلین اشاره کرد که نتایج برای تک تک بیماران یک موفقیت قطعی نبود، اما برای برخی مزیت واضحی داشت. او خاطرنشان کرد که تنها حدود 15 تا 20 درصد از بیماران دارای واریانت های ژنتیکی خاصی هستند که به طور قابل توجهی در عملکرد داروهای استاندارد اختلال ایجاد می کنه.
برای اکثریت باقی مانده، ممکنه آزمایش منجر به تغییر در نسخه نشه. با این حال، برای اقلیت دارای این واریانت ها، اجتناب از یک داروی نامناسب می تونه بسیار حیاتی و پرمعنا باشه.
اسلین توضیح داد: «تعداد نسبتا کمی از بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی از تست ژنتیک داروهای افسردگی سود می برند. اما وقتی نتایج نشان می ده که یک داروی جایگزین برای یک بیمار مناسب تره، تاثیرش روی اون بیمار می تونه فوق العاده باشه. چون هزینه آزمایش کمه و فقط یک بار در طول عمر بیمار نیاز به انجامش هست، معتقدیم مزایای اون بیشتر از هزینه هاشه.»
این مطالعه همچنین نشان داد بیمارانی که در کنار افسردگی از اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) هم رنج می برند، برای رسیدن به بهبودی کار سخت تری داشتند. این موضوع صرف نظر از اینکه آزمایش ژنتیک انجام داده بودند یا نه، صدق می کرد.
حضور PTSD یک عامل قوی در مقاومت به درمان به نظر می رسید، که نشان می ده بیماری های همراه نقش مهمی در میزان پاسخگویی بیمار به درمان ضد افسردگی دارند.
در مورد نحوه تفسیر این نتایج ملاحظاتی وجود داره. یک سوءتفاهم رایج اینه که تست ژنتیک داروهای افسردگی به پزشک می گه کدوم دارو افسردگی بیمار رو درمان می کنه. اسلین خاطرنشان کرد: «آزمایش ها این کار رو نمی کنند. در عوض، اون ها به پزشکان درباره متابولیسم خود دارو اطلاعات می دن، نه درباره افسردگی یا اضطراب بیمار.»
به عبارت دیگه، آزمایش فارماکوژنومیک می تونه نشان بده که آیا بدن بیمار دارو رو خیلی سریع تجزیه می کنه (که باعث بی اثری اون می شه) یا خیلی کند (که باعث تجمع دارو تا سطوح سمی می شه).
نویسندگان همچنین به محدودیت هایی در طراحی مطالعه اذعان کردند. این کارآزمایی به صورت «کور» (blinded) نبود، به این معنی که هم پزشکان و هم بیماران می دونستند چه کسی به نتایج آزمایش دسترسی داره. این آگاهی احتمال اثر پلاسیبو رو ایجاد می کنه؛ جایی که بیماران صرفا به خاطر اینکه می دونند یک درمان پیشرفته و شخصی سازی شده دریافت می کنند، احساس بهتری دارند.
علیرغم این محدودیت ها، مطالعه نشان می ده که آزمایش فارماکوژنومیک ریسک کمی داره و مزایای بالقوه ای رو ارائه می ده. زحمت اون برای بیمار کمه و فقط شامل یک نمونه برداری از گونه است، و هزینه اش هم با توجه به اینکه نتایج در تمام طول عمر معتبر می مونه، نسبتا پایینه.
تحقیقات آینده احتمالا بر شناسایی زیرگروه های خاصی از بیماران تمرکز خواهد کرد که بیشترین بهره رو از این آزمایش می برند و به استفاده هدفمندتر از این فناوری کمک می کنه.
اسلین گفت: «کار ما یک بار دیگه بر نقش حیاتی آموزش مستمر حرفه ای و یادگیری مداوم، به ویژه با ظهور تکنیک های جدید تاکید کرد. وارد کردن بینش های پژوهشی به شیوه های بالینی مستلزم همکاری نزدیک با پزشکان هست تا اطمینان حاصل بشه که اون ها نتایج و پیامدهای آزمایش فارماکوژنومیک رو در تلاش برای مراقبت از کهنه سربازانی که با اختلال افسردگی اساسی دست وپنجه نرم می کنند، درک می کنند.»
این مطالعه با عنوان «تاثیر آزمایش فارماکوژنومیک بر تداخلات دارو-ژن در انتخاب دارو و بهبود علائم در اختلال افسردگی اساسی: کارآزمایی بالینی تصادفی PRIME Care،» اهمیت تست ژنتیک داروهای افسردگی را برجسته کرده و توسط دیوید دبلیو. اسلین، کوین جی. لینچ، می-چیونگ شیه، ارین پی. اینگرام، لورا او. ری، سارا آر. چپمن، هنری آر. کرانزلر، جوئل گلرنتر، جفری ام. پاین، آنجانت استون، اسکات ال. دووال، لیزا سلیمانی لمن، و مایکل ای. تِیس به نگارش دراومده.
یافته های این پژوهش نشان دهنده پتانسیل بالای فارماکوژنومیک در کاهش دوره های رنج بیماران و بهبود کارایی سیستم های درمانی است. با تکیه بر این دانش، می توان امیدوار بود که درمان های روان پزشکی از یک رویکرد کلی به سمت رویکردهای اختصاصی و مبتنی بر بیولوژی هر فرد حرکت کنند.
Genetic testing might help doctors avoid antidepressants with negative interactions
