یه تحقیق جدید نشون می ده که دو ساعت چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران می تونه به بازیابی عملکرد مغز و حافظه کمک کنه. این پژوهش ثابت کرده که چرت زدن می تونه بعضی از اثرات مخرب کم خوابی روی ارتباطات مغزی رو جبران کنه. این یافته ها در مجله Journal of Sleep Research منتشر شده و به عنوان یکی از کشفیات جدید روان و مغز در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته است.
اهمیت چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران
پرستاری شغل سختیه که نیاز به مراقبت 24 ساعته از بیمارها داره. این موضوع باعث می شه کادر درمان مجبور بشن شیفت شب وایستن که همین چرخه طبیعی خواب و بیداری شون رو بهم می ریزه. کم خوابی ناشی از این موضوع معمولا با کاهش عملکرد شناختی همراهه، که اهمیت چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران را دوچندان می کند.
مطالعات قبلی نشون می ده که این کاهش عملکرد شناختی می تونه پیامدهای جدی داشته باشه. مثلا ریسک حوادث حین کار مثل فرو رفتن سوزن در دست و افزایش خطاهای دارویی رو بالا می بره. کم خوابی مزمن هم با مشکلات سلامتی گسترده تری مثل افسردگی، بیماری های قلبی و چاقی در ارتباطه.
بیمارستان ها و محقق ها دنبال راهکارهای موثری برای کاهش این خطرات بودن. یکی از کارهای رایج، «چرت شبانه» یا استراحت برنامه ریزی شده برای خواب در طول شیفته. با اینکه می دونیم چرت زدن خواب آلودگی رو کم می کنه، اما سازوکارهای بیولوژیکی پشت این اثرات بازسازی کننده هنوز کاملا شناخته نشده بود.
نویسنده های این مطالعه می خواستن بررسی کنن که چرت شبانه چطور روی سازماندهی عملکردی مغز تاثیر می ذاره. اونا مخصوصا می خواستن تغییرات در ارتباطات مغزی و عملکرد حافظه رو بعد از کم خوابی مشاهده کنن. اونا از تکنیک های پیشرفته تصویربرداری مغزی برای دیدن این تغییرات داخلی استفاده کردن.
توضیحات مربوط به فرآیند تحقیق و بررسی وضعیت پرستاران در شرایط مختلف خواب و بیداری در تصویر زیر به خوبی نشان دهنده اهمیت این مطالعات است.
این تصویر نشان دهنده تمرکز پژوهشگران بر روی بهبود وضعیت شناختی و حافظه در محیط های درمانی دشوار است.
توی این تحقیق، 24 پرستار خانم از بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی فوجیان در چین شرکت کردن. شرکت کننده ها جوون بودن و میانگین سنیشون حدود 20 سال بود. همه شون راست دست بودن و گزارش داده بودن که قبل از مطالعه، عادت های خواب خوبی داشتن.
محقق ها آزمایشی رو طراحی کردن که شامل سه جلسه مانیتورینگ مختلف برای هر پرستار بود. این جلسه ها با فاصله دو تا چهار هفته از هم انجام شد تا اثرات آزمایش های قبلی باقی نمونه. شرکت کننده ها در طول جلسات در موسسه موندن تا مطمئن بشن که پروتکل ها رو دقیقا رعایت می کنن.
وضعیت اول با عنوان «بیداریِ سرحال» نام گذاری شد. در این مرحله، شرکت کننده ها برنامه عادی داشتن و از نیمه شب تا 8 صبح خوابیدن. این جلسه به عنوان معیار اصلی برای فعالیت نرمال مغز و عملکرد شناختی در نظر گرفته شد.
وضعیت دوم شامل محرومیت کامل از خواب بود. پرستارها 24 ساعت مداوم بیدار موندن، یعنی از ساعت 8 صبح روز اول تا 8 صبح روز بعد. این جلسه فشار فیزیکی و ذهنی یه شیفت شب سخت و بدون استراحت رو شبیه سازی کرد.
وضعیت سوم، جلسه چرت شبانه بود. شرکت کننده ها بیشتر اون 24 ساعت رو بیدار موندن اما اجازه داشتن دو ساعت بخوابن. این چرت بین ساعت 2:30 تا 4:30 صبح اتفاق افتاد که زمان رایجی برای استراحت در شیفت های شبه.
بعد از هر کدوم از این جلسات، محقق ها شرکت کننده ها رو بین ساعت 8 تا 10 صبح ارزیابی کردن. اونا از تصویربرداری رزونانس مغناطیسی عملکردی یا fMRI استفاده کردن تا فعالیت مغز پرستارها رو در حالی که با چشم بسته و بدون حرکت دراز کشیده بودن، اسکن کنن. این روش به تیم اجازه داد تا «حالت استراحت» مغز رو مشاهده کنن.
تیم تحقیق داده های تصویربرداری رو با استفاده از معیاری به اسم «تراکم اتصال عملکردی» تحلیل کردن. این تکنیک تعداد اتصالات عملکردی یه بخش خاص از مغز یا واکسل رو با بقیه قسمت های مغز اندازه گیری می کنه. تراکم بالاتر نشون می ده که اون بخش نقش مرکزی تری در پردازش اطلاعات داره.
علاوه بر اسکن های مغزی، پرستارها ارزیابی های شناختی رو برای اندازه گیری عملکرد حافظه انجام دادن. یکی از این ارزیابی ها «تست فیگورهای پیچیده» بود. در این تست از شرکت کننده ها خواسته شد یه طرح خطی پیچیده رو کپی کنن و بعد از مدتی، اون رو از حفظ دوباره بکشن.
یه ارزیابی دیگه، «تست یادگیری کلامی کالیفرنیا» بود. این ابزار حافظه کلامی رو با درخواست از شرکت کننده ها برای به خاطر سپردن لیست کلمات بلافاصله بعد از شنیدن و بعد از یه مدت انتظار، اندازه گیری می کنه. این تست ها داده های دقیقی از توانایی پرستارها در حفظ و بازیابی اطلاعات ارائه دادن.
نتایج؛ بهبود حافظه با چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران
تحقیق نشون داد که عملکرد در این تست های حافظه بعد از جلسه محرومیت کامل از خواب، به شدت افت کرد. پرستارها برای یادآوری جزئیاتِ نقاشی ها به مشکل خوردن و کلمات کمتری رو از لیست ها به یاد آوردن. این افت با دانش قبلی ما درباره تاثیر خستگی روی مغز مطابقت داره.
با این حال، نتایج نشون دهنده بهبود قابل توجهی بعد از جلسه چرت شبانه بود. پرستارها بعد از دو ساعت چرت زدن، در مقایسه با زمانی که کل مدت رو بیدار بودن، در هر دو تست حافظه تصویری و کلامی بهتر عمل کردن. این مطالعه بار دیگر اهمیت چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران را به اثبات رساند و نشان داد که چرت زدن یه اثر محافظتی در برابر اختلالات شناختی داره.
اسکن های fMRI فاش کردن که کم خوابی باعث اختلالات گسترده در ارتباطات مغزی شده. بخش هایی از مغز که در فعالیت های شناختی سطح بالا نقش دارن، کاهش تراکم اتصال رو نشون دادن. این بخش ها شامل لوب های پیشانی و آهیانه ای بودن که برای برنامه ریزی و حافظه حیاتی هستن.
کاهش اتصالات نشون می ده که مغز وقتی خسته ست، کنترل ارادی کمتری داره. شبکه هایی که مسئول حفظ تمرکز و پردازش کارهای پیچیده هستن، همبستگی کمتری پیدا کردن. این از هم گسیختگی عصبی احتمالا عملکرد ضعیف در تست های حافظه رو توضیح می ده.
همزمان، بخش هایی که در پردازش حسی نقش دارن و تالاموس، افزایش اتصال رو در زمان کم خوابی نشون دادن. تالاموس مثل یه ایستگاه تقویت کننده برای اطلاعاتی عمل می کنه که به قشر مغز می رن. محقق ها این افزایش رو به عنوان یک سازوکار جبرانی تفسیر کردن.
به نظر می رسه مغز با بالا بردن فعالیت در شبکه های حسی-حرکتی و بینایی، سعی می کنه هوشیاری خودش رو حفظ کنه. این وضعیت تشدید شده ممکنه نشون دهنده تلاش مغز برای مقابله با خواب و پاسخگو موندن به محیط باشه. مغز منابع خودش رو از تفکر پیچیده به سمت هوشیاری پایه تغییر می ده.
داده ها نشون دادن که چرت شبانه کمک کرده تا این الگوهای ارتباطی غیرعادی برعکس بشن. اسکن های مغزی بعد از جلسه چرت، بیشتر شبیه به اسکن های حالت سرحالی بودن. اتصال در بخش های شناختی تقریبا به سطح نرمال برگشته بود.
این بازیابی به ویژه در تالاموس و شبکه حالت پیش فرض مشهود بود. شبکه حالت پیش فرض سیستمی از بخش های مغزه که وقتی ذهن در حالت استراحتِ بیداره، فعاله. چرت زدن به مغز اجازه داد تا از حالت جبرانیِ بیش از حد هوشیار خارج بشه و به یه سازماندهی عملکردی متعادل برگرده.
محقق ها همچنین رابطه آماری بین تغییرات مغز و نمرات تست ها رو تحلیل کردن. اونا متوجه شدن که میزان بازیابی در ارتباطات مغزی با بهبود عملکرد حافظه مرتبطه. پرستارهایی که اسکن های مغزیشون بیشترین حالت «نرمال» رو نشون می داد، بهترین نمرات حافظه رو هم داشتن.
این همبستگی ثابت می کنه که بازیابی شبکه های مغزی، همون سازوکاریه که باعث فواید شناختی چرت زدن می شه. چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران به مغز اجازه می ده تا مسیرهای ارتباطی خودش رو بازنشانی کنه. این بازنشانی باعث پردازش بهتر اطلاعات و حفظ بهتر حافظه می شه.
این مطالعه محدودیت هایی هم داره. نمونه های تحقیق همگی پرستارهای خانمِ جوون بودن. ممکنه نتایج به همین شکل برای پرستارهای آقا یا افراد مسن تر در مورد فواید چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران صدق نکنه.
اندازه نمونه هم نسبتا کوچک بود و فقط 24 نفر پروتکل رو به پایان رسوندن. مطالعات بزرگتری لازمه تا این اثرات در جمعیت گسترده تر و متنوع تری تایید بشه. یه نمونه بزرگتر وزن آماری بیشتری به یافته ها می ده.
محقق ها از الکتروانسفالوگرافی برای اندازه گیری کیفیت خواب در طول چرت استفاده نکردن. با اینکه اونا شرکت کننده ها رو زیر نظر داشتن، اما داده ای از مراحل خواب نداشتن. تحقیقات آینده باید شامل معیارهای عینی عمق خواب باشه تا مشخص بشه آیا کیفیت خواب روی میزان بازیابی مغز تاثیر داره یا نه.
این مطالعه عمدتا با استفاده از تست های خاص روی عملکرد حافظه تمرکز کرده بود. تحقیقات بعدی می تونن بررسی کنن که چطور چرت شیفت شب برای حافظه پرستاران روی بقیه توانایی های شناختی لازم برای پرستاری تاثیر می ذاره. این موارد می تونه شامل تصمیم گیری تحت فشار، زمان واکنش یا کنترل احساسات باشه.
مطالعه، «اثر بازسازی کننده چرت های شبانه بر سازماندهی عملکردی مغز و حافظه در پرستاران شیفت شب»، توسط جیا-هوی لین، جینگ-یی زنگ، هوی-وی هوانگ، یان-جوان لین و هوا-جون چن نوشته شده است.
بهره گیری از نتایج این تحقیق می تواند به بیمارستان ها کمک کند تا با تدوین برنامه های استراحت دقیق، نه تنها سلامت کادر درمان خود را تضمین کنند، بلکه ایمنی بیماران را نیز با کاهش خطاهای ناشی از خستگی ارتقا بخشند. توازن بین ساعات کار و خواب در شیفت های شبانه، کلید حفظ پویایی و دقت در سیستم های سلامت مدرن است.
Two-hour naps during night shifts may restore brain function and memory in nurses
