چگونگی کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده برای بازیابی سلامت روان

تحقیقات جدید نشان می دهد که مشاهده مناظر طبیعی می تواند تاثیرات مخرب ناشی از طرد اجتماعی را در نوجوانان جبران کرده و سلامت روان آن ها را بهبود بخشد. این یافته ها بر اهمیت راهکارهای مبتنی بر محیط زیست و کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده برای بازیابی توانمندی های اجتماعی و عواطف مثبت تاکید دارد.

یه مطالعه تجربی در اسپانیا نشون داده که قرار گرفتن در معرض طرد اجتماعی، عواطف مثبت و توانمندی اجتماعیِ درک شده در نوجوان ها رو کاهش می ده. با این حال، هر دوی این ویژگی ها در نوجوان هایی که بعدش عکس هایی از مناظر طبیعت رو تماشا کردن، دوباره به حالت اول برگشت. این یافته ها اهمیت کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده را نشان می دهد. این مقاله در مجله Journal of Environmental Psychology چاپ شده.

طرد اجتماعی یعنی کنار گذاشتن عمدی یک فرد یا گروه از تعاملات، روابط یا مشارکت در یک جامعه. این موضوع می تونه شکل های ظریفی داشته باشه، مثل نادیده گرفته شدن یا تحویل گرفته نشدن، یا شکل های واضح تری مثل دوری کردن، رد شدن توسط جمع یا اخراج از یک گروه.

طرد کردن در طول تاریخ در خیلی از جوامع، از دولت شهرهای باستانی گرفته تا جوامع مذهبی، روستاهای سنتی و سازمان های مدرن وجود داشته. در بعضی فرهنگ ها و گروه ها، مثل فرقه های مذهبی بسته یا جوامع مبتنی بر اصول اخلاقی سخت گیرانه، طرد کردن به عنوان راهکاری برای کنترل اجتماعی و اجرای هنجارها استفاده می شه. در دنیای امروز هم این اتفاق ممکنه در محل کار، مدارس، انجمن های آنلاین و شبکه های اجتماعی از طریق منزوی کردن، سکوت یا بی توجهی دسته جمعی پیش بیاد.

طرد اجتماعی نیاز اولیه انسان به تعلق داشتن رو سرکوب می کنه، عزت نفس رو پایین می آره و به حسِ معنادار بودنِ زندگی آسیب می زنه. حتی دوره های کوتاه کنار گذاشته شدن هم می تونه واکنش های احساسی شدیدی مثل درماندگی، خشم، غم و اضطراب ایجاد کنه. طرد شدن طولانی یا مکرر با افسردگی، تنهایی، کاهش عملکرد ذهنی و افزایش مشکلات سلامتی ناشی از استرس مرتبطه؛ حتی تحقیقات نشان داده اند که تنهایی می تواند باعث آسیب سلولی و بیماری های جدی شود. در مواجهه با این مشکلات، یافتن راهکارهایی برای کمک به نوجوانان طرد شده حیاتی است، و این تحقیق به یکی از این راهکارها، یعنی طبیعت، می پردازد.

آدریان مول، نویسنده این تحقیق و همکارانش اشاره می کنن که مطالعات قبلی نشون داده ارتباط با طبیعت می تونه عواقب ناخوشایند سختی های روزمره رو بهتر کنه. مشخص شده که ارتباط با طبیعت حسِ دور بودن از فشارهای روزانه رو تقویت می کنه و استرس و اضطراب رو کاهش می ده. اونا این تحقیق رو با این هدف انجام دادن که ببینن آیا قرار گرفتن در معرض طبیعت می تونه به کاهش اثرات منفی طرد اجتماعی کمک کنه و نقش آن در کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده چیست.

اهمیت کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده در تحقیقات

شرکت کننده های این تحقیق 304 نوجوان از دو مدرسه دبیرستان در اسپانیا بودن. تقریبا 47 درصد اونا پسر بودن و سن شون بین 12 تا 18 سال بود.

شرکت کننده ها به 6 گروه تقسیم شدن که هر کدوم ترکیب متفاوتی از شرایط آزمایشی رو تجربه کردن. سه گروه در معرض طرد اجتماعی قرار گرفتن، در حالی که سه گروه دیگه پذیرش اجتماعی (نقطه مقابل طرد شدن) رو تجربه کردن. در هر کدوم از این مجموعه های سه تایی، یک گروه بعد از مرحله اول (که بسته به گروه، طرد شدن یا پذیرش بود) عکس های طبیعت رو دیدن، یک گروه عکس های مناطق شهری رو تماشا کردن و گروه سوم هم عکس های خنثی (مثلا فلش، خودکار یا نمادهای ریاضی) رو دیدن.

این آزمایش در کلاس های خودِ شرکت کننده ها انجام شد. در شروع کار، از هر دانش آموزِ شرکت کننده خواستن که اسم پنج نفر از همکلاسی هایی رو که دوست داره باهاشون توی یک گروه کار کنه، روی یک تکه کاغذ بنویسه و به معلم بده. معلم هم که با محقق ها همکاری می کرد، بعد از جمع کردن کاغذها از کلاس بیرون رفت. معلم وانمود کرد که می خواد بیرون بره تا کاغذها رو بخونه و دانش آموزها رو بر اساس انتخاب هاشون گروه بندی کنه.

در واقعیت، بازخوردی که دانش آموزها گرفتن هیچ ربطی به اون کاغذها نداشت. وقتی معلم برگشت، به دانش آموزهایی که در گروه «طرد شده» بودن خیلی ساده گفتن که: «تقریبا هیچ کس در کلاس نمی خواد با شما توی پروژه کلاسی هم گروه بشه؛ اسم شما رو کمتر از سه نفر نوشتن». به دانش آموزهایی که در گروه «پذیرش اجتماعی» بودن هم گفتن که: «همه می خوان با شما هم گروه بشن؛ خیلی ها اسم شما رو نوشتن». بعد از خوندن این بازخورد، بسته به گروهی که توش بودن، دانش آموزها عکس هایی رو در قالب یک فایل پاورپوینت دیدن (هر عکس 10 ثانیه و در کل 14 عکس).

زمانی که معلم بیرون بود، شرکت کننده ها ارزیابی های مربوط به عواطف (مقیاس PANAS)، توانمندی اجتماعیِ درک شده («به نظرم دوست پیدا کردن بین همکلاسی هام کار راحتیه») و توجه متمرکز (تست Cancellation) رو انجام دادن. بعد از گرفتن خبر طرد شدن یا پذیرش، شرکت کننده ها دوباره این ارزیابی ها و همین طور ارزیابیِ درد اجتماعی رو تکمیل کردن.

اونا یک بار دیگه بعد از دیدن عکس های مربوط به گروهشون، ارزیابی های عواطف، توانمندی اجتماعی و توجه رو انجام دادن و در کنارش، ارزیابیِ بازیابی روانی رو هم تکمیل کردن. توجه متمرکز به این دلیل اندازه گیری شد که انتظار می رفت تجربه های استرس زا (مثل طرد اجتماعی) منابعِ توجه فرد رو کم کنه. نویسنده های تحقیق می خواستن ببینن آیا این اتفاق می افته و آیا قرار گرفتن در معرض طبیعت می تونه اون رو دوباره برگردونه یا نه. این بخش از تحقیق به طور خاص بر بررسی پتانسیل کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده تمرکز داشت.

نتایج نشون داد که قرار گرفتن در معرض طرد اجتماعی، احساسات مثبت و توانمندی اجتماعیِ درک شده توسط شرکت کننده ها رو کم کرده. اما، تاثیری روی توجه متمرکز نداشت. تماشای طبیعت هم احساسات مثبت و توانمندی اجتماعی رو به حالت اول برگردوند. دو نوع عکس دیگه این اثر بازیابی رو نداشتن. توجه متمرکز فارغ از اینکه دانش آموزها چه عکسی دیدن بهتر شد، که محقق ها اون رو به تاثیرِ یادگیری (ناشی از تکرار تست) نسبت دادن.

نویسندگان مطالعه به این نتیجه رسیدن که: «در مجموع، این یافته ها نشون می ده که تماشای بصری طبیعت می تونه یک راهکار مثبتِ بالقوه برای کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده باشد تا بتوانند منابعی را که به خاطر طرد اجتماعی از دست دادن، دوباره به دست بیاورند.» این پژوهش اهمیت رویکردهای حمایتی نظیر کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده را بیش از پیش نمایان می کند.

این تحقیق به درک علمی از تاثیرات روانی ارتباط با طبیعت کمک می کنه و پتانسیل کمک طبیعت به نوجوانان طرد شده را برجسته می سازد. با این حال، شرکت کننده ها فقط دانش آموزهای دبیرستانی بودن و ممکنه نتایج در گروه های سنی دیگه متفاوت باشه.

علاوه بر این، شرکت کننده ها فقط یک بار و به صورت کوتاه و در شرایط آزمایشگاهی طرد شدن رو تجربه کردن (همون بازخورد درباره انتخاب شدن یا نشدن). این با دنیای واقعی که آدم ها معمولا نشانه های مختلفی از طرد شدن رو به شکل های گوناگون و در دوره های طولانی تجربه می کنن، فرق داره. نویسنده ها همچنین اشاره کردن که چون تحقیق در کلاس انجام شده، ممکنه دانش آموزها از همکلاسی هاشون نشانه های اجتماعی دیگه ای گرفته باشن که با اون بازخوردِ طرد شدن متفاوت بوده باشه.

مقاله، «تماشای صحنه های طبیعت اثرات مخرب طرد اجتماعی در نوجوان ها را کاهش می دهد،» توسط آدریان مول، سیلویا کلادو، النور رتکلیف، میگل آنخل سورل و خوزه آنتونیو کورالیزا نوشته شده است.

در مجموع می توان گفت که پیوند با محیط زیست فراتر از یک تفریح ساده، ابزاری حیاتی برای بازسازی روان نوجوانانی است که طعم تلخ انزوا را چشیده اند. استفاده از این ظرفیت های طبیعی می تواند راهکاری کم هزینه و مؤثر برای تقویت تاب آوری اجتماعی در جوامع مدرن باشد.

Viewing nature pictures helps adolescents recover from social exclusion