شناخت زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم به والدین و متخصصان کمک می کند تا از فرصت های محدود رشدی در سال های اولیه زندگی کودکان برای تقویت مهارت های درک پیچیده زبانی به بهترین شکل استفاده کنند.
یه مطالعه جدید که در لیست برترین کشفیات جدید روان و مغز نیز می تواند قرار بگیرد و در مجله اتیسم و اختلالات رشدی منتشر شده، نشون می ده که توانایی درک زبان پیچیده به یه بازه زمانی رشدی وابسته است که ممکنه برای کودکان اتیستیک خیلی زودتر از همسالان نوروتایپیک (با رشد عصبی عادی) بسته بشه. یافته ها نشون می دن که با وجود اینکه کودکان اتیستیک در ابتدا مهارت های شناختی لازم برای درک زبان رو با سرعت معمولی به دست می آرن، اما سرعت یادگیری شون از حدود دو سالگی به شکل تصاعدی شروع به کم شدن می کنه. در واقع، درک زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم می تواند به بهبود رویکردها کمک کند.
درک زبان پیچیده چیزی فراتر از صرفا فهمیدن تک تک کلمه هاست. این کار به یه عملکرد شناختی نیاز داره که بهش «سنتز پیش پیشانی» (Prefrontal Synthesis) می گن. این همون توانایی ترکیب ذهنی اشیاء یا مفاهیم جداگونه برای ساختن یه تصویر یا صحنه جدیده. این مهارت به فرد اجازه می ده تفاوت بین «سگ پسر رو گاز گرفت» و «پسر سگ رو گاز گرفت» رو متوجه بشه.
بدون سنتز پیش پیشانی، افراد ممکنه توی درک جمله هایی که به ترتیب کلمات، حروف اضافه مکانی یا ساختارهای بازگشتی وابسته هستن، دچار مشکل بشن. این نقص خاص بین افراد دارای اختلال طیف اتیسم رایجه. تخمین ها نشون می دن که بین 30 تا 40 درصد از افراد مبتلا به اتیسم با این نوع سنتز ذهنی چالش های جدی دارن.
اندری ویشدسکی، مدرس دانشگاه بوستون و نویسنده کتاب تکامل زبان: چطور مغز زبان نحوی رو از پستانداران اولیه تا انسان خردمند تکامل داد (The Evolution of Language: How the Brain Evolved Syntactic Language from Early Mammals to Homo sapiens)، توضیح داد: «یه سوال قدیمی توی تحقیقات اتیسم اینه که چرا بعضی از افراد هیچ وقت نمی تونن درک نحوی رو به طور کامل یاد بگیرن؛ محدودیتی که اغلب باعث مشکلات همیشگی برای زندگی مستقل و اشتغال می شه.»
«دو تا توضیح رقیب برای این موضوع پیشنهاد شده. یکی می گه یه مانع همیشگی و مادام العمر وجود داره که سرعت یادگیری رو در هر سنی کم می کنه. اون یکی می گه یه دوره حساس وجود داره که طی اون، مغز به طور خاص توانایی به دست آوردن مکانیسم های عصبی-شناختی لازم برای درک نحوی رو داره و این دوره حساس ممکنه در اتیسم کوتاه تر باشه.»
تصویر زیر به خوبی نشان دهنده لزوم توجه به رشد مهارت های ذهنی در خردسالی و استفاده از فرصت های محدود در مراحل اولیه رشد است.
این تصویر بر اهمیت مداخلات زودهنگام در بازه های زمانی حساس رشد مغزی تاکید دارد که باید توسط والدین جدی گرفته شود.
«با وجود دهه ها بحث، شواهد طولی در مقیاس بزرگ که بتونه بین این دو احتمال تمایز قائل بشه، خیلی کم بود. بیشتر مطالعات قبلی کوچیک و مقطعی بودن یا روی کودکان بزرگتر تمرکز داشتن و به همین خاطر، اولین بازه زمانی رشد رو از دست می دادن.»
ویشدسکی ادامه داد: «انگیزه ما این بود که از یه مجموعه داده طولی خیلی بزرگ و واقعی استفاده کنیم تا مستقیما تست کنیم کدوم مسیر رشد با الگوهای یادگیری مشاهده شده بهتر مطابقت داره. درک این تفاوت پیامدهای عملی مهمی برای بهینه سازی زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم داره، چون دقیقا به ما می گه مداخله چه زمانی باید انجام بشه و حمایت های اولیه با چه سرعتی لازمه.»
این مطالعه از داده های جمع آوری شده از طریق یه اپلیکیشن درمان زبان که در فروشگاه های اپلیکیشن معتبر موجوده، استفاده کرده. والدین از این اپلیکیشن برای پیگیری پیشرفت فرزندشون در طول زمان استفاده می کردن. نمونه نهایی شامل 15,183 فرد اتیستیک و 138 فرد نوروتایپیک بود. شرکت کننده ها در بازه سنی 2 تا 22 سال بودن. برای شرکت در این مطالعه، لازم بود که مراقب ها حداقل سه ارزیابی جداگونه رو در یه دوره 6 ماهه یا طولانی تر تکمیل کرده باشن.
ابزار اصلی اندازه گیری، «چک لیست ارزیابی سنتز ذهنی» بود. این یه ارزیابی گزارش شده توسط والدین هست که برای سنجش توانایی سنتز پیش پیشانی کودک طراحی شده. این چک لیست شامل 20 مورده که درباره توانایی کودک در درک داستان ها، انجام بازی های تخیلی و فهمیدن حروف اضافه مکانی سوال می پرسه.
محقق ها از این ارزیابی های مکرر برای محاسبه «نرخ یادگیری» هر شرکت کننده استفاده کردن. این نرخ نشون دهنده تغییرات امتیاز اونا در طول زمان بود. تیم تحقیق با بررسی اینکه چطور این نرخ با بالا رفتن سن کودکان تغییر می کنه، تونست مسیر رشد رو برای هر دو گروه مدل سازی کنه.
تجزیه و تحلیل ها الگوهای متفاوتی رو بین گروه های اتیستیک و نوروتایپیک نشون داد. در سن دو سالگی، هر دو گروه نرخ یادگیری مشابهی داشتن. کودکان اتیستیک نرخ یادگیری حدود 5.9 امتیاز در سال و کودکان نوروتایپیک نرخ 6.1 امتیاز در سال رو نشون دادن.
این یافته نشون می ده که در کمترین سن اندازه گیری شده، کودکان اتیستیک با سرعتی مشابه با کودکان با رشد عادی، این مهارت های شناختی رو یاد می گرفتن. اما با افزایش سن، مسیرها به شدت از هم جدا شدن. برای گروه نوروتایپیک، نرخ یادگیری تا حدود 7 سالگی بالا و تقریبا ثابت موند.
در مقابل، نرخ یادگیری برای گروه اتیستیک خیلی زودتر شروع به کاهش کرد. داده ها نشون دهنده یه کاهش تصاعدی در نرخ یادگیری بود که مدت کوتاهی بعد از دو سالگی شروع شده بود. هرچی بچه ها بزرگتر می شدن، پیشرفت سالانه شون در سنتز پیش پیشانی به تدریج کمتر می شد.
اهمیت زمان بندی؛ زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم
ویشدسکی به PsyPost گفت: «پیام اصلی ساده اما مهمه: زمان بندی برای رشد درک نحوی در اتیسم فوق العاده اهمیت داره. این تاکید بر زمان بندی، اهمیت زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم را دوچندان می کند. ما متوجه شدیم که کودکان اتیستیک در ابتدا مهارت های کلیدی مرتبط با درک رو تقریبا با همون سرعت کودکان نوروتایپیک یاد می گیرن. اما برای خیلی از کودکان اتیستیک، این نرخ یادگیری خیلی زودتر شروع به کاهش می کنه؛ گاهی حتی از سن 1 تا 3 سالگی. بعد از این سنِ بحرانیِ کاهش سرعت، پیشرفت کردن به مرور سخت تر می شه.»
محقق ها در ادامه، گروه اتیستیک رو بر اساس سطح شدت دسته بندی کردن. اونا متوجه شدن که زمان شروع این کاهش، با شدت تشخیص اتیسم رابطه قوی داره. نقطه ای که نرخ یادگیری شروع به افت می کنه (که بهش نقطه عطف بحرانی می گن)، در کسانی که شدیدترین علائم رو داشتن، زودتر از همه اتفاق افتاد.
برای کودکان با اتیسم شدید، نرخ یادگیری حدود سن 1.4 سالگی به شدت شروع به کاهش کرد. برای کسانی که اتیسم متوسط داشتن، این نقطه عطف حدود سن 2.0 سالگی رخ داد. کودکان با اتیسم خفیف نرخ یادگیری اولیه خودشون رو برای مدت طولانی تری حفظ کردن و کاهش اونا حدود سن 3.2 سالگی شروع شد.
ویشدسکی توضیح داد: «اثرات این موضوع کاملا مشهوده و جزئی نیست. تفاوت بین مسیرهای رشد اونقدر بزرگ هست که توضیح بده چرا بعضی از افراد در نهایت توانایی های درک نحوی رو به دست می آرن در حالی که بقیه نمی تونن.»
«توی مدل سازی ما، کودکان نوروتایپیک نرخ یادگیری نحوی بالایی رو حداقل تا سن 7 سالگی حفظ می کنن. کودکان اتیستیک کاهش زودهنگام تری رو نشون می دن که زمان بندی اون به شدت اتیسم بستگی داره. کودکان با اتیسم شدیدتر، این کاهش نرخ یادگیری رو زودتر از همه نشون می دن (یعنی کوتاه ترین سنِ بحرانیِ کاهش سرعت رو دارن).»
ویشدسکی گفت: «از نظر عملی، این یعنی مقدار یکسانی از آموزش که در سنین 2 و 4 سالگی ارائه می شه، می تونه تاثیرات کاملا متفاوتی داشته باشه. مداخله زودهنگام فقط مفید نیست، بلکه ممکنه از نظر رشدی تعیین کننده باشه. این نکته بر ضرورت استفاده بهینه از زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم تاکید دارد.»
«والدین اغلب نسبت به تاخیر نوپاشون در درک زبان بی توجهی می کنن و فکر می کنن که کودک خودش رو می رسونه. این فرض می تونه خطرناک باشه. کمبود درک نحوی رو اغلب می شه در سن دو سالگی از طریق مکالمات نحوی بیشتر، خوندن قصه های پریان با صدای بلند و انجام بازی های تخیلی اصلاح کرد. همین مداخلات اگه در چهار سالگی شروع بشن، ممکنه دیگه از به دست آوردن درک نحوی حمایت نکنن.»
یه سوءتعبیر احتمالی از این یافته ها اینه که یادگیری بعد از این سنین غیرممکن می شه. این مطالعه کاهش نرخ یادگیری رو شناسایی کرده، نه لزوما توقف کامل یادگیری رو. با این حال، به این معنیه که تلاش لازم برای پیشرفت کردن، بعد از شروع بسته شدن دوره حساس، به شدت افزایش پیدا می کنه.
مثل همه تحقیقات، محدودیت هایی هم وجود داره. داده ها به جای مشاهده مستقیم بالینی، به گزارش های والدین وابسته هستن. با اینکه ابزار ارزیابی پایایی بالایی نشون داده، اما گزارش های والدین ممکنه تحت تاثیر سوگیری یا خوش بینی باشه.
تحقیقات بیشتری هم برای بررسی مکانیسم های عصبی خاص لازمه. فهمیدن اینکه دقیقا چرا دوره حساس ممکنه زودتر بسته بشه، می تونه راه های جدیدی رو برای مداخلات پزشکی یا درمانی باز کنه. محقق ها همچنین ممکنه بررسی کنن که آیا انواع خاصی از درمان های فشرده می تونه این بازه زمانی رو طولانی تر کنه یا نه.
چرا مداخله زودهنگام برای زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم حیاتی است؟
پیامدهای این یافته ها برای کارهای بالینی خیلی مهمه. در حال حاضر، خیلی از کودکان تا نزدیک چهار سالگی تشخیص اتیسم نمی گیرن. طبق این داده ها، تا اون زمان نرخ یادگیری برای سنتز پیش پیشانی ممکنه از قبل به شدت کاهش پیدا کرده باشه.
این نشون می ده که مداخله زودهنگام یه موضوع فوریه. منتظر موندن برای تشخیص رسمی قبل از شروع درمان زبان ممکنه باعث بشه زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم و توسعه درک نحوی از دست بره.
ویشدسکی به PsyPost گفت: «خیلی از خواننده ها از ماهیت وابسته به سنِ به دست آوردن درک نحوی تعجب می کنن، هرچند این موضوع نباید غیرمنتظره باشه. مثلا تلفظ رو در نظر بگیرین: تا زمانی که فرد در محیط فرانسوی زبان بزرگ نشه، به دست آوردن تلفظ فرانسوی در حد زبان مادری بعد از حدود پنج سالگی فوق العاده سخته. مواجهه و تمرین اولیه برای صحبت کردن بدون لهجه ضروریه.»
«به همین ترتیب، تکامل شبکه های زیربناییِ درک نحوی مستلزم درگیری مداوم در گفتگوهای نحوی، بازی های تخیلی و داستان گوییه. در نتیجه، محدودیت های دوره حساس که بر رشد درک نحوی حاکمه، احتمالا به اندازه محدودیت های یادگیری لهجه قوی هستن. در بیشتر کودکان، حساس ترین دوره برای به دست آوردن درک نحوی قبل از پنج سالگی رخ می ده، هرچند زمان بندی اون مثل قد، وزن و سایر ویژگی های فیزیولوژیک بین افراد متفاوته.»
ویشدسکی گفت: «کودکان اتیستیک اغلب از دو جهت در مضیقه هستن: اول، به دلیل کاهش مشارکت خودبه خودی در مکالمات، توجه مشترک و بازی های تخیلی؛ و دوم، به دلیل کوتاه بودن دوره حساس برای به دست آوردن درک نحوی. این عوامل با هم، تکامل طبیعی شبکه های نحوی رو محدود می کنن و توضیح می دن که چرا کودکان اتیستیک اغلب بیشترین سود رو از مداخلات زودهنگام و فشرده زبان می برن. درک این عوامل برای بهینه سازی زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم ضروری است.»
در کل، این تحقیق نگاه دقیقی به زمان بندی رشد یه مهارت شناختی حیاتی داره. این مطالعه تمرکز رو از صرفا نگاه کردن به اینکه چه مهارت هایی وجود ندارن، به سمت درک این موضوع می بره که چه زمانی فرصت برای یادگیری اونا در فعال ترین حالت ممکنه. این دیدگاه زمانی می تواند به بهبود نحوه و زمان ارائه درمان ها برای بهره برداری حداکثری از زمان طلایی آموزش زبان اوتیسم کمک کند.
ویشدسکی اضافه کرد: «حدود 20 سال پیش، یه سوال اساسی پرسیدم: با توجه به اینکه خیلی از کودکان اتیستیک علاقه محدودی به مکالمات، بازی های تخیلی و گوش دادن به داستان دارن، آیا یه مجموعه ساختاریافته از تمرین های نحوی می تونه مکمل مواجهه طبیعی با نحو باشه؟ علاوه بر این، اگه چنین مجموعه ای ساخته بشه، آیا ممکنه این نوع تمرین مغزی رو در طول اوج دوره حساس برای رشد درک نحوی، یعنی بین سنین دو تا چهار سالگی، ارائه داد؟»
«یه نکته مهم اینه که این کار فقط به این دلیل ممکن شد که هزاران خانواده داده های طولی خودشون رو در طول سالیان متمادی به اشتراک گذاشتن. تعداد زیاد شرکت کننده ها (بیش از 15,000 نفر) به ما اجازه داد الگوهای رشدی رو شناسایی کنیم که در مطالعات کوچک سنتی دیده نمی شن.»
«به طور گسترده تر، این مطالعه رشد زبان رو نه فقط به عنوان یادگیری واژگان، بلکه به عنوان تکامل درک نحوی بازتعریف می کنه. درک اینکه این توانایی چطور و چه زمانی رشد می کنه، ممکنه به پیوند دادن علوم اعصاب، زبان شناسی و کارهای بالینی به شکلی یکپارچه تر کمک کنه.»
مطالعه «فرآیند وابسته به سن که بر ناتوانی عملکرد اجرایی در کودکان اتیستیک حاکم است (Age-Dependent Process Governs Executive Function Disability in Autistic Children)»، توسط اندری ویشدسکی، آلگرا مارسیگلیو، ساهیل باتام، آلساندرو تالیاویا، روهان ونکاتش، آنل تاراکبای، ساگار موندیا، سامارت اورس، ادوارد خوخلوویچ و یوجین پینسکی نوشته شده است.
نتایج این تحقیقات گسترده نشان دهنده لزوم بازنگری در زمان بندی مداخلات درمانی برای کودکان اتیسم است. با توجه به اینکه سرعت یادگیری در سال های اولیه به شدت کاهش می یابد، بهره گیری از تکنیک های آموزشی و بازی های تخیلی پیش از رسیدن به سنین مدرسه می تواند کلید موفقیت در برقراری ارتباط موثر و استقلال فردی در بزرگسالی باشد.
Language learning rates in autistic children decline exponentially after age two
