تحلیل جدیدی از داده های نظارت بر دارو در سطح جهانی نشون می ده که با وجود اینکه گزارش های مربوط به ناراحتی های اعصاب و روان بین مصرف کننده های روان گردان های کلاسیک و MDMA رایجه، اما عوارض واقعی روانگردان ها، به ویژه عوارض جسمی شدید در شرایط دنیای واقعی نسبتا کم به نظر می رسه. این مطالعه نشون می ده که آمار بالای سوءمصرف مواد که به این داروها نسبت داده شده، ممکنه بیشتر به خاطر مصرف هم زمان مواد دیگه باشه تا خودِ روان گردان ها به تنهایی. این یافته ها در Psychiatry Research (تحقیقات روان پزشکی) منتشر شده.
مصرف مواد روان گردان در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته. این افزایش هم در محیط های بالینی، جایی که محقق ها دارن پتانسیل درمانی این ترکیبات رو تست می کنن، و هم در محیط های تفریحی غیرقانونی اتفاق افتاده.
نظرسنجی های ملی در ایالات متحده نشون می ده که استفاده از LSD و بقیه توهم زاها بین بزرگسالان در دو دهه اخیر رشد مداومی داشته. با اینکه آزمایش های بالینی معمولا نشون می دن که این مواد از نظر ایمنی وضعیت خوبی دارن، اما این مطالعات تحت شرایط کاملا کنترل شده و روی شرکت کننده هایی که با دقت غربالگری شدن، انجام می شه.
آزمایش های بالینی اغلب افرادی رو که سابقه پزشکی یا روان پزشکی پیچیده ای دارن کنار می ذارن تا ایمنی و شفافیت داده ها حفظ بشه. این معیارهای سخت گیرانه باعث می شه داده های این آزمایش ها لزوما نشون دهنده خطراتی نباشه که مردم عادی موقع استفاده از این مواد در محیط های معمولی باش روبرو می شن. تا حالا کمبود تحقیقات تجربی درباره ایمنی استفاده از روان گردان ها در نمونه های واقعی وجود داشته.
عوارض واقعی روانگردان ها؛ نگاهی به داده های دنیای واقعی
عمر اِی. سید، دانشجوی دکتری در دانشگاه تورنتو و نویسنده این مطالعه گفت: «استفاده از روان گردان ها، عمدتا حول محور قارچ های جادویی (یا سیلوسایبین) و LSD، در سال های اخیر در هر دو زمینه تفریحی و آکادمیک به سرعت در حال افزایش بوده. با این حال، این مواد هنوز ممکنه در نگاه عموم مردم با بدنامی و تصورات غلط درباره ایمنی همراه باشن و تحقیقات زیادی هم درباره عوارض واقعی روانگردان ها و عوارض جانبی مربوط به استفاده واقعی از این مواد انجام نشده.»
تصویر زیر نمایی از اهمیت بررسی داده های آماری در حوزه سلامت و ایمنی مواد مصرفی را به نمایش می گذارد.
این داده ها به محققان کمک می کنند تا تفاوت بین عوارض جانبی گزارش دهی شده در محیط های آزمایشگاهی و محیط های واقعی را بهتر درک کنند.
«در زمینه های دانشگاهی، یک سری خطرات تئوریک فرضی درباره استفاده از روان گردان ها وجود داره، مثل اثرات سمی روی قلب در اثر مصرف مزمن یا ناهنجاری های مادرزادی و رشدی بعد از مصرف در دوران بارداری یا شیردهی. با این حال، ارزیابی دقیق و تجربی عوارض واقعی روانگردان ها اغلب سخته. این مطالعه سعی کرد فاصله بین عوارض جانبی دنیای واقعی و خطرات تئوریک فرضی رو پر کنه.»
تیم تحقیقاتی داده ها رو از VigiBase جمع آوری کرد که پایگاه داده جهانی گزارش های ایمنی موارد فردی سازمان بهداشت جهانیه. این منبع جامع، گزارش های خودجوش عوارض نامطلوب رو از بیش از 180 کشور جمع آوری می کنه و شامل داده هایی هست که توسط متخصص های مراقبت های بهداشتی، شرکت های داروسازی و مصرف کننده ها ارائه شده. محقق ها از طریق داشبورد عمومی VigiAccess به این داده ها دسترسی پیدا کردن.
این مطالعه روی گزارش های مربوط به روان گردان های «کلاسیک»، به ویژه LSD، سیلوسایبین، DMT و مسکالین تمرکز داشت. محقق ها MDMA رو هم در تحلیلشون قرار دادن. اگرچه MDMA از نظر شیمیایی با روان گردان های کلاسیک متفاوته، اما اغلب در محیط های بالینی و تفریحی در کنار اون ها دسته بندی می شه. این تیم تمام گزارش های موجود در پایگاه داده رو از بدو تاسیس تا تاریخ 24 آذر 1404 بررسی کردن.
محقق ها در مجموع 1،573 گزارش عوارض جانبی برای MDMA و 394 گزارش برای LSD پیدا کردن. تعداد گزارش ها برای مواد دیگه خیلی کمتر بود؛ فقط 56 گزارش برای سیلوسایبین، 18 گزارش برای DMT و 15 گزارش برای مسکالین وجود داشت. اکثر این گزارش ها مربوط به مردها بود و شایع ترین گروه سنی در داده ها، بزرگسالان بین 18 تا 44 سال بودن.
سید به PsyPost گفت: «یکی از غافلگیرکننده ترین نتایج این بود که با وجود اینکه سیلوسایبین طبق نظرسنجی های ملی و جهانی پرمصرف ترین روان گردان گزارش شده، اما بیشتر گزارش های این پایگاه داده مربوط به MDMA و LSD بود و گزارش های مربوط به سیلوسایبین و بقیه روان گردان های کلاسیک مثل DMT و مسکالین خیلی کم بود.»
برای درک بهتر یافته ها، محقق ها گزارش های روان گردان ها رو با دو ماده کنترلی مقایسه کردن. استامینوفن به عنوان کنترل منفی انتخاب شد چون وضعیت ایمنی مشخصی داره و پتانسیل سوءمصرف یا وابستگی ش کمه. اکسی کدون هم به عنوان کنترل مثبت انتخاب شد چون به داشتن پتانسیل بالای سوءمصرف و وابستگی معروفه. محقق ها از یک ابزار آماری به اسم «نسبت شانس گزارش دهی» استفاده کردن تا فراوانی عوارض جانبی خاص رو بین این مواد مختلف مقایسه کنن.
تحلیل عوارض واقعی روانگردان ها؛ یافته های اصلی
تحلیل ها نشون داد که شایع ترین دسته عوارض جانبی برای هر پنج ماده روان گردان، مربوط به اختلالات روان پزشکی بوده. حدود 38 درصد از کل عوارض گزارش شده برای LSD در این دسته قرار می گرفت. به همین ترتیب، مسائل روان پزشکی حدود 32 درصد از گزارش های مربوط به MDMA رو تشکیل می داد. دومین دسته شایع مربوط به اختلالات سیستم عصبی بود که بسته به نوع ماده، در حدود 11 تا 15 درصد گزارش ها دیده می شد.
برخلاف شیوع شکایات روان پزشکی، گزارش های مربوط به آسیب به اندام های جسمی یا ناراحتی های شدید فیزیولوژیک غیرمعمول بود، که بر کم بودن عوارض واقعی روانگردان ها در این زمینه دلالت دارد. برای مثال، اختلالات قلبی فقط حدود 5 درصد از کل عوارض گزارش شده برای MDMA رو تشکیل می داد. این رقم برای LSD و بقیه روان گردان های کلاسیک حتی کمتر بود. گزارش هایی که مشخصا به «اوردوز» اشاره می کردن هم نسبتا کم بودن و بین 1.1 تا 1.7 درصد از کل عوارض LSD و MDMA رو شامل می شدن.
محقق ها همچنین به طور خاص گزارش های مربوط به بارداری و رشد مادرزادی رو بررسی کردن. داده ها نشون داد که عوارض در این زمینه ها فوق العاده نادر بوده. برای MDMA، نُه گزارش مربوط به شرایط بارداری مثل زایمان زودرس یا مرده زایی وجود داشت. چهار مورد اختلال مادرزادی هم گزارش شده بود. برای LSD، یک گزارش از محدودیت رشد جنین و دو گزارش از اختلالات مادرزادی ثبت شده بود. بقیه مواد هیچ گزارشی در این دسته ها نداشتن.
بخش قابل توجهی از مطالعه روی تحلیل گزارش های سوءمصرف و وابستگی متمرکز بود. وقتی با استامینوفن مقایسه شد، هر دو ماده LSD و MDMA شانس خیلی بیشتری برای ارتباط با گزارش های «اختلال مصرف مواد» و «وابستگی» داشتن. مثلا LSD نسبت به استامینوفن، نسبت شانس 71.1 برای اختلال مصرف مواد داشت. MDMA نسبت حتی بالاترِ 129.9 رو نشون داد.
مقایسه با اکسی کدون نتایج پیچیده تری داشت. همون طور که انتظار می رفت، اکسی کدون شانس خیلی بالاتری برای وابستگی دارویی نسبت به LSD یا MDMA داشت. اما روان گردان ها شانس بالاتری در گزارش های مربوط به «سوءمصرف الکل»، «سوءمصرف مواد» و «اختلال مصرف مواد» نسبت به اکسی کدون داشتن. محقق ها اشاره کردن که اصطلاح «وابستگی دارویی» اغلب برای داروهای تجویزی استفاده می شه، در حالی که «سوءمصرف مواد» بیشتر برای مواد غیرقانونی به کار می ره.
محقق ها معتقدن که این یافته ها احتمالا بازتاب دهنده عادت رایج «مصرف چند ماده ای» یا استفاده هم زمان از چند داروئه. نظرسنجی های جهانی همیشه نشون داده افرادی که روان گردان مصرف می کنن، اغلب هم زمان الکل، حشیش یا بقیه مواد تفریحی رو هم مصرف می کنن. تعداد بالای گزارش های مربوط به سوءمصرف الکل و اختلال مصرف مواد در این داده ها ممکنه ناشی از مواد ثانویه ای باشه که در کنار روان گردان مصرف شدن؛ از این رو درک دلیل مصرف الکل و تداخل آن با سایر مواد برای شناخت بهتر عوارض واقعی روانگردان ها ضروری است.
این مطالعه گزارش هایی رو تحت عنوان «مسمومیت با عوامل مختلف» برای هر دو ماده MDMA و LSD شناسایی کرد. این دسته بندی خاص نشون دهنده اینه که عوامل شیمیایی دیگه ای هم حضور داشتن و ممکنه در بروز عوارض جانبی نقش داشته باشن. چون داده های عمومی VigiBase جزئیات مربوط به هر مورد رو ارائه نمی ده، محقق ها نمی تونستن دقیقا تشخیص بدن که در هر گزارش چه مواد دیگه ای دخیل بودن. این موضوع باعث می شه سخت بشه فهمید که وابستگی یا سوءمصرف گزارش شده ناشی از خودِ روان گردان بوده یا داروهایی که همراهش مصرف شده.
یافته های مربوط به ایمنی جسمی با مقالات بالینی موجود همخوانی داره. کم بودن گزارش های مربوط به اختلالات قلبی، تنفسی یا گوارشی این ایده کلی رو تایید می کنه که روان گردان های کلاسیک از نظر فیزیولوژیکی به خوبی تحمل می شن. با اینکه نگرانی هایی درباره خطرات قلبی احتمالی ناشی از میکرودوزینگ مزمن یا استفاده طولانی مدت MDMA وجود داره، اما این اتفاقات در این پایگاه داده زیاد دیده نشدن. کم بودن گزارش های مربوط به بارداری هم ممکنه نشون بده که آموزش های عمومی درباره پرهیز از مواد روان گردان در دوران بارداری موثر بوده.
سید توضیح داد: «با توجه به ظرافت هایی که در تفسیر یافته های این مطالعه وجود داره، افراد عادی نباید از این گزارش برای ارزیابی ریسک شخصی یا قضاوت درباره مصرف این مواد استفاده کنن. به طور کلی، نتایج ما نشون می ده که سوءمصرف و وابستگی در گزارش های مربوط به مصرف LSD و MDMA مشهوده، که احتمالا به خاطر مصرف هم زمان مواد دیگه در کنار روان گردان هاست.» این به ما کمک می کند تا عوارض واقعی روانگردان ها را در زمینه ی مصرف چندگانه مواد بهتر درک کنیم.
«نظرسنجی های جهانی نشون دادن کسایی که روان گردان مصرف می کنن، واقعا چندین ماده تفریحی دیگه رو هم استفاده می کنن، که گاهی هم زمانه. بنابراین، سخته که با قطعیت بگیم آیا یافته های ما درباره گزارش های بالای سوءمصرف و وابستگی نتیجه مصرف روان گردان هاست، یا مصرف مواد دیگه، و یا ترکیبی از مواد مختلف که هم زمان استفاده شدن.»
سید گفت: «خوشبختانه، بعضی از عوارض واقعی روانگردان ها که جدی تر تلقی می شوند مثل اوردوز، عوارض مربوط به بارداری، ناهنجاری های مادرزادی و اختلالات قلبی اون قدرها گزارش نشدن. با این حال، مردم باید همچنان دستورالعمل های فعلی رو رعایت کنن؛ یعنی در دوران بارداری یا شیردهی از روان گردان ها دوری کنن و اگه تشخیص اختلال جدی روانی، عصبی یا قلبی عروقی دارن، از این مواد استفاده نکنن. شاید گزارش های کمتری درباره این شرایط وجود داشته، نه به این خاطر که این ها موارد منع مصرف معتبری نیستن، بلکه به خاطر بهبود آموزش عمومی درباره مصرف ایمن و مسئولانه بوده.»
یک سری محدودیت ها رو هم باید در نظر گرفت. داده های VigiBase از گزارش های داوطلبانه به دست می آن، به این معنی که ممکنه با گزارش دهی کمتر از حد واقعی یا ناهماهنگی همراه باشن. چون روان گردان های کلاسیک و MDMA در بیشتر نقاط دنیا غیرقانونی هستن، مصرف کننده ها ممکنه از ترس اینکه گزارش عوارض شون وارد پایگاه های داده دولتی بشه، از این کار خودداری کنن. این ترس از پیامدهای قانونی ممکنه باعث بشه تعداد واقعی عوارض جانبی بیشتر از چیزی باشه که اینجا ثبت شده.
سید خاطرنشان کرد: «از اونجایی که روان گردان ها در بیشتر جاها غیرقانونی و مواد تحت کنترل هستن، مردم ممکنه برای گزارش عوارض جانبی شون تردید داشته باشن چون این کار به معنی اعتراف به مصرف به یک نهاد نظارتی بهداشتیه که معمولا دولتیه. بنابراین، با اینکه این گزارش های جهانی برای ارائه بینش های اولیه درباره عوارض جانبی ارزشمند هستن، اما ممکنه این نمونه قابل تعمیم به کل جمعیت مصرف کننده روان گردان نباشه.»
این پایگاه داده همچنین فاقد اطلاعات دقیق بیماره. محقق ها نمی تونستن شرایط پزشکی قبلی، مقدار دوز مصرفی یا خلوص مواد مصرف شده رو در نظر بگیرن. این نبودِ جزئیات به این معنیه که مطالعه می تونه سیگنال ها و ارتباطات آماری رو شناسایی کنه اما نمی تونه علت و معلول رو ثابت کنه.
با وجود این محدودیت ها، این مطالعه نگاه نادری به وضعیت ایمنی جهانی این مواد در خارج از آزمایش های بالینی ارائه می ده. محقق ها به این نتیجه رسیدن که با وجود رایج بودن عوارض جانبی روان پزشکی و گزارش های سوءمصرف، این موارد احتمالا با مصرف مواد دیگه پیچیده شدن. تحقیقات آینده باید از مجموعه داده های جامع تری استفاده کنن تا ریسک های روان گردان ها رو از ریسک های مصرف هم زمان چند ماده جدا کنن.
سید در پایان اضافه کرد: «هدف کلی تحقیق من درک بهتر ایمنی و اثربخشی این درمان های نوین – در درجه اول سیلوسایبین و داروی تجزیه کننده کتامین – برای اختلالات خلقی هست. من همچنین در تحقیقات مربوط به میکرودوزینگ روان گردان ها شرکت دارم و قصدم اینه که ایمنی مصرف مکرر روان گردان ها در دوزهای میکرو رو بیشتر بررسی کنم.»
مطالعه ای با عنوان «عوارض جانبی مرتبط با روان گردان های کلاسیک و MDMA: یک مطالعه مبتنی بر جمعیت در دنیای واقعی با استفاده از پایگاه داده نظارت بر داروی سازمان جهانی بهداشت (VigiBase)» توسط عمر اِی. سید، شان ام. نستور، محمد عشرت حسین، مارک سینیور، فهد عالم و پیتر جاکوبه نوشته شده است.
نتایج این بررسی جهانی نشان می دهد که درک درست از ایمنی روان گردان ها نیازمند نگاهی دقیق تر به محیط مصرف و سبک زندگی کاربران است. در حالی که خطرات روان پزشکی همچنان به عنوان یک نگرانی اصلی مطرح هستند، نادر بودن عوارض شدید قلبی یا مادرزادی در داده های واقعی می تواند مسیرهای جدیدی را برای آموزش عمومی و تحقیقات بالینی در آینده باز کند.
Global safety data suggests severe physical complications from psychedelics are rare
