سزارین، ژنتیک و سلامت روان و بررسی ارتباط آن با عوامل وراثتی در نوزادان

پژوهش های نوین نشان می دهند که پیوند میان سزارین، ژنتیک و سلامت روان بسیار پیچیده است و آمادگی ژنتیکی والدین می تواند نقش پررنگ تری نسبت به خود عمل زایمان در بروز اختلالات روانی فرزندان ایفا کند.

یه مطالعه جدید که در مجله Psychiatry Research منتشر شده نشون میده که ارتباط مشاهده شده بین زایمان سزارین و اختلالات روانی در فرزندان ممکنه تا حدی به خاطر ژنتیک مشترک باشه تا خودِ عمل زایمان. این تحقیق بر روی ارتباط سزارین، ژنتیک و سلامت روان تمرکز دارد و نشان می دهد افرادی که با سزارین انتخابی (برنامه ریزی شده) به دنیا می آیند، تمایل دارند آمادگی ژنتیکی بالاتری برای بیماری هایی مثل اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و افسردگی داشته باشند. این یافته ها نشان می دهند که ارتباط های قبلی بین روش زایمان و سلامت روان ممکن است تحت تاثیر عوامل ارثی بوده باشد.

مطالعات مشاهده ای گزارش داده بودن که بچه هایی که با سزارین به دنیا میان، از نظر آماری با ریسک بالاتری برای ابتلا به اختلالات روانی در آینده روبرو هستن. این موضوع باعث نگرانی هایی بین متخصص های پزشکی و والدین شده بود که نکنه زایمان به روش جراحی روی رشد عصبی بچه در درازمدت اثر بذاره. از اونجایی که آمار سزارین در کل دنیا رو به افزایشه، بررسی ایمنی این روش به یکی از اولویت های نظارتی سلامت جامعه تبدیل شده.

«ما این مطالعه رو به این دلیل انجام دادیم که تحقیقات قبلی نشون داده بودن زایمان سزارین با افزایش خطر اختلالات روانی در فرزندان مرتبطه.» این رو نویسنده مطالعه، سورن دینسن اوسترگارد (Søren Dinesen Østergaard)، استاد بخش اختلالات عاطفی در بیمارستان دانشگاه آرهوس دانمارک، میگه.

«گاهی اوقات این موضوع به عنوان یه رابطه علت و معلولی تفسیر میشه، اما یه توضیح جایگزین و رقیب هم وجود داره؛ اونم اینه که شاید پای آمادگی ژنتیکی برای اختلالات روانی در میون باشه. ما این فرضیه رو با بررسی اینکه آیا سزارین با افزایش آمادگی ژنتیکی برای اختلالات روانی در فرزندان مرتبطه یا نه، آزمایش کردیم و دیدیم که بله، همین طوره.»

وجود یه رابطه آماری لزوما به این معنی نیست که خودِ جراحی باعث بیماری روانی میشه. یه فرضیه رقیب میگه که این ارتباط نتیجه ی عوامل خانوادگیه. این تئوری میگه همون عواملی که باعث میشن یه مادر به سزارین نیاز پیدا کنه یا اون رو انتخاب کنه، ممکنه با ویژگی های ژنتیکی که به بچه اش منتقل میکنه هم در ارتباط باشن.

مثلا مادری که آمادگی ژنتیکی بالایی برای بعضی بیماری های روانی داره، ممکنه دوران بارداری یا زایمان رو طوری تجربه کنه که احتمال سزارین انتخابی براش بیشتر بشه. اگه اون این ریسک های ژنتیکی رو به بچه اش منتقل کنه، ممکنه بچه در نهایت دچار اختلال روانی بشه. در این سناریو، سزارین فقط به عنوان یه نشونه برای ریسک ژنتیکی عمل میکنه، نه علت مستقیم بیماری. درک پیچیدگی های مربوط به سزارین، ژنتیک و سلامت روان برای تحقیقات آینده ضروری است.

بررسی ارتباط سزارین، ژنتیک و سلامت روان

تحقیقات قبلی که خواهر و برادرها رو با هم مقایسه کرده بودن، از این ایده حمایت کردن. این مطالعات نشون دادن وقتی دانشمندان عوامل مشترک خانوادگی رو در نظر میگیرن، ارتباط بین سزارین و بیماری های روانی فرزندان به شدت کمتر میشه. نویسنده های مطالعه فعلی قصد داشتن این فرضیه ژنتیکی رو مستقیما با تحلیل داده های DNA یه جمعیت بزرگ آزمایش کنن.

محققان از داده های موسسه Lundbeck (طرح iPSYCH) استفاده کردن. این یه مجموعه داده جامع بر پایه جمعیت دانمارک هست. نمونه آماری این تحقیق شامل 17,050 نفر بود که بین سال های 1374 تا 1387 (1996 تا 2008 میلادی) در دانمارک به دنیا اومده بودن.

نمونه تقریبا به طور مساوی بین جنسیت ها تقسیم شده بود (8,382 زن و 8,668 مرد). برای ارزیابی آمادگی ژنتیکی، محققان امتیاز ریسک پلی ژنیک رو برای 5 اختلال روانی اصلی محاسبه کردن. این اختلالات شامل اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، افسردگی، اوتیسم با الگوهای مغز و اختلال کم توجهی-بیش فعالی (ADHD) بودن.

امتیاز ریسک پلی ژنیک یه عدد هست که خلاصه میزان آمادگی ژنتیکی تخمینی یه فرد برای یه ویژگی یا بیماری خاص رو نشون میده. این امتیاز با جمع کردن اثرات هزاران واریانت ژنتیکی رایج در کل ژنوم محاسبه میشه. با اینکه امتیاز بالا تضمین نمیکنه که فرد حتما به اون اختلال دچار میشه، اما نشون دهنده حساسیت بیولوژیکی بالاتر نسبت به بقیه مردمه.

محققان اطلاعات مربوط به نحوه زایمان رو از مرکز ثبت بیماران دانمارک گرفتن. اونا زایمان ها رو به سه گروه متمایز تقسیم کردن: زایمان طبیعی، سزارین انتخابی و سزارین اورژانسی. زایمان طبیعی به عنوان گروه مرجع برای همه مقایسه های آماری در نظر گرفته شد. این تقسیم بندی دقیق برای بررسی جامع رابطه سزارین، ژنتیک و سلامت روان در این جمعیت کلیدی بود.

از بین 17,050 شرکت کننده، 2,929 نفر با سزارین به دنیا اومده بودن. این زیرگروه شامل 1,252 مورد سزارین انتخابی و 1,739 مورد سزارین اورژانسی بود. در این تحلیل از مدل های آماری استفاده شد که عواملی مثل جنسیت، سال تولد، رتبه تولد و سن مادر رو تنظیم کردن تا رابطه بین روش زایمان و ژنتیک رو جداگونه بررسی کنن.

وقتی محققان همه انواع سزارین رو با هم به عنوان یه دسته واحد بررسی کردن، هیچ ارتباط معنی داری با امتیاز ریسک پلی ژنیک برای هیچ کدوم از اون 5 اختلال روانی پیدا نکردن. در تحلیل کلی، پروفایل ژنتیکی کسایی که با سزارین به دنیا اومده بودن تفاوت چندانی با بقیه نداشت. اما وقتی تیم تحقیقاتی سزارین انتخابی رو از سزارین اورژانسی جدا کرد، تصویر دقیق تری به دست اومد.

یافته های کلیدی در مورد سزارین، ژنتیک و سلامت روان

این مطالعه نشون داد که بین تولد از طریق سزارین انتخابی و داشتن امتیاز ریسک پلی ژنیک بالاتر برای اختلالات روانی شدید، یه رابطه مثبت وجود داره. به طور دقیق تر، افرادی که با جراحی برنامه ریزی شده به دنیا اومده بودن، آمادگی ژنتیکی خیلی بالاتری برای اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و افسردگی داشتن. تحلیل های آماری نسبت شانس تنظیم شده ای در حدود 1.07 برای اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی، و 1.06 برای افسردگی رو نشون دادن.

این اعداد نشون میدن که ریسک ژنتیکی برای این بیماری ها در گروه سزارین انتخابی در مقایسه با گروه زایمان طبیعی، کمی بالاتر بوده. نکته مهم اینجاست که این الگو در مورد سزارین های اورژانسی دیده نشد. امتیاز ریسک ژنتیکی برای کسایی که با جراحی اورژانسی به دنیا اومده بودن، تفاوت چندانی با زایمان طبیعی نداشت. این نتایج نشان دهنده تفاوت های مهمی در زمینه سزارین، ژنتیک و سلامت روان بر اساس نوع زایمان است.

محققان امتیاز ریسک ژنتیکی برای اختلالات تکاملی عصبی رو هم بررسی کردن. اونا هیچ ارتباط معنی داری بین سزارین انتخابی و آمادگی ژنتیکی برای اوتیسم یا ADHD پیدا نکردن. به نظر میرسه این ارتباط فقط مخصوص ریسک های ژنتیکی برای اختلالات خلقی و روان پریشی باشه.

نویسنده ها برای اینکه از اعتبار نتایجشون مطمئن بشن، تحلیل های پایداری انجام دادن. اونا آزمایش های آماری رو بعد از حذف شرکت کننده هایی که والدینشون قبل از تولد اون ها سابقه بیماری روانی داشتن، دوباره تکرار کردن. این مرحله برای این بود که ببینن آیا نتایج فقط تحت تاثیر والدینیه که سابقه روان پزشکی شناخته شده دارن یا نه.

حتی بعد از حذف این افراد هم اون ارتباط های مثبت به طور کلی برقرار بود. این نشون میده که این رابطه فقط بازتاب بیماری های تشخیص داده شده والدین نیست، بلکه احتمالا پای آمادگی های ژنتیکی گسترده تر و زیر-بالینی در میونه. یافته ها از این فرضیه حمایت میکنن که عوامل خانوادگی اندازه‎ گیری نشده، روی رابطه بین روش زایمان و سلامت روان تاثیر میذارن.

تفاوت بین سزارین انتخابی و اورژانسی خیلی مهمه. سزارین اورژانسی معمولا به خاطر فوریت های مامایی مثل مشکلات حین زایمان یا خطر برای جنین انجام میشه. این اتفاق ها معمولا از نظر بیولوژیکی تصادفی یا کاملا فیزیکی هستن.

در مقابل، سزارین انتخابی شامل یه فرآیند تصمیم گیری قبل از شروع درد زایمانه. این تصمیم ممکنه تحت تاثیر سلیقه مادر، عوامل روانشناختی یا توصیه های پزشکی مربوط به وضعیت سلامت مادر باشه. مطالعه نشون میده عواملی که باعث میشن فرد سزارین انتخابی رو انتخاب کنه، بیشتر احتمال داره با آمادگی های ژنتیکی برای بیماری های روانی در ارتباط باشن. این یافته بر پیچیدگی های مرتبط با سزارین، ژنتیک و سلامت روان و عوامل موثر بر تصمیم گیری در زایمان انتخابی تاکید دارد.

نبودِ ارتباط با ریسک ژنتیکی ADHD هم نکته قابل توجهیه. نویسنده ها حدس میزنن که این موضوع ممکنه به خاطر ماهیت علائم ADHD باشه. علائم ADHD معمولا با رسیدن فرد به بزرگسالی و سن باروری، کمتر میشن یا تغییر میکنن.

در نتیجه، ویژگی های مربوط به ADHD ممکنه به اندازه ویژگی های مربوط به افسردگی یا اضطراب، روی تصمیم گیری برای روش زایمان اثر نذارن. به نظر میرسه آمادگی ژنتیکی برای بیماری هایی مثل اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی که اغلب در اوایل بزرگسالی خودشون رو نشون میدن، پیوند قوی تری با شرایط مربوط به زایمان های برنامه ریزی شده داشته باشن. درک این تفاوت ها به روشن تر شدن ابعاد مختلف سزارین، ژنتیک و سلامت روان کمک می کند.

اوسترگارد به PsyPost گفت: «یافته ها نشون میدن که رابطه بین زایمان سزارین و اختلالات روانی در فرزندان، پیچیده تر از اون چیزیه که قبلا فکر می کردیم.»

البته این مطالعه محدودیت هایی هم داره. امتیازهای ریسک پلی ژنیک در حال حاضر فقط بخش کوچیکی از تفاوت های ژنتیکی در اختلالات روانی رو توضیح میدن. یعنی این امتیازها معیار کاملی برای سنجش کل پتانسیل ژنتیکی یه فرد برای یه بیماری نیستن.

علاوه بر این، ارتباط های مشاهده شده از نظر آماری معنی دار بودن اما شدتشون نسبتا کم بود. این نشون میده که هرچند ژنتیک نقش داره، اما احتمالا فقط یکی از چندین عامل پیچیده درگیره. این مطالعه همچنین فقط به مردم دانمارک محدود شده بود. نتایج ممکنه لزوما برای بقیه جوامع با پیشینه های ژنتیکی متفاوت صدق نکنه.

با وجود این محدودیت ها، مطالعه دیدگاه مهمی رو در بحث «ذات در برابر تربیت» در مورد روش های زایمان ارائه میده. این تحقیق نشون میده چقدر مهمه که موقع تفسیر داده های بهداشتی، عوامل ژنتیکی رو هم در نظر بگیریم. تحقیقات آینده درباره اثرات درازمدت سزارین باید آمادگی ژنتیکی رو هم لحاظ کنن تا از برآورد بیش از حدِ تاثیر مستقیم خودِ جراحی جلوگیری بشه. این تحقیق بر اهمیت در نظر گرفتن عوامل ژنتیکی در هرگونه بحث درباره سزارین، ژنتیک و سلامت روان تاکید می کند.

اوسترگارد گفت: «ما اینجا هر کاری از دستمون برمی اومد انجام دادیم. امیدوارم گروه های تحقیقاتی کشورهای دیگه که داده های ژنتیکی در همین سطح دارن، آزمایش کنن که آیا این یافته ها قابل تکرار هستن یا نه.»

مطالعه «آمادگی ژنتیکی برای اختلالات روانی و تولد از طریق سزارین» توسط سورن دینسن اوسترگارد، ماریا اسپید، آلیشا سیلویا مرسدس هال، اسبن آکربو و کاترین ال. ماسلینر نوشته شده است.

این مطالعه نشان داد که پیوند سزارین، ژنتیک و سلامت روان فراتر از یک مداخله جراحی ساده است و عوامل وراثتی نهفته در خانواده ها می توانند هم بر انتخاب روش زایمان و هم بر ریسک ابتلای فرزندان به بیماری های اعصاب و روان تاثیر بگذارند؛ لذا درک این همبستگی برای مشاوره های پزشکی آینده ضروری است.

Genetic factors likely confound the link between c-sections and offspring mental health