تحقیقات اخیر نشان می دهند که خطر قمار نزدیکان یک واقعیت جدی در شبکه های اجتماعی است که می تواند رفتارهای مشکل ساز را منتقل کند، در حالی که پیوندهای خانوادگی قوی به عنوان عاملی محافظتی در برابر این آسیب عمل می کنند.
داشتن رابطه نزدیک با کسی که از مشکل قمار رنج می بره، احتمال اینکه خود فرد هم به مرور زمان دچار مشکلات مشابهی بشه رو افزایش میده. این مسئله نشان دهنده خطر قمار نزدیکان است. یه تحلیل طولی جدید که در مجله مطالعات قمار (Journal of Gambling Studies) منتشر شده، نشون داده که در حالی که پیوندهای خانوادگی قوی می تونه بزرگسالان رو در برابر این خطر محافظت کنه، به نظر نمی رسه دوستی های نزدیک همون سطح از محافظت رو داشته باشن. این یافته ها نشون میدن که انتقال اجتماعی رفتارهای مربوط به قمار، بسته به نوع رابطه، به شکل متفاوتی عمل می کنه.
خطر قمار نزدیکان؛ انتقال رفتار مشکل ساز در شبکه های اجتماعی
دهه هاست که محقق ها متوجه شدن اعتیاد معمولا توی شبکه های اجتماعی پخش می شه. این پدیده در مطالعه مصرف الکل و مواد مخدر به خوبی ثبت شده. دانشمندها به این موضوع «انتقال رفتار مشکل ساز» میگن. تاثیر اعتیاد یک نفر فقط به خودش محدود نمی شه و اعضای خانواده، شریک زندگی و دوست ها رو هم تحت تاثیر قرار میده. در فنلاند، جایی که این تحقیق انجام شده، تخمین زده می شه که حدود 20 درصد از بزرگسالان خودشون رو به عنوان «افراد تحت تاثیر» قمارِ شخص دیگه ای می شناسن. این افراد معمولا بارهای احساسی، مالی و سلامتی سنگینی رو به دوش می کشن.
تحقیقات قبلی درباره انتقال قمار بیشتر روی خطوط بین نسلی تمرکز داشتن. مطالعات بارها بررسی کردن که والدین چطور روی بچه هاشون تاثیر میذارن یا فشار همسالان چطور روی نوجوان ها اثر میذاره. اما درباره اینکه این پویایی ها بین بزرگسالان چطور عمل می کنه، اطلاعات خیلی کمتری داریم. تا الان مشخص نبود که آیا قمار در بزرگسالی عمدتا یه ویژگی فردیه یا رفتاریه که مدام توسط تعاملات اجتماعی شکل می گیره. پتانسیل محافظتی انواع مختلف پیوندهای اجتماعی هم یه سوال بی پاسخ بود.
امی کاپیلا (Emmi Kauppila)، محقق دکترا در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تامپره در فنلاند، این تحقیق جدید رو رهبری کرده. اون با تیمی از پژوهشگران دانشگاه هلسینکی، دانشگاه تورکو و دانشگاه بث در بریتانیا همکاری کرد. محقق ها می خواستن بفهمن آیا قرار گرفتن در معرض قمار مشکل ساز در دوران بزرگسالی، افزایش شدت قمار خود فرد رو پیش بینی می کنه یا نه، و چگونه خطر قمار نزدیکان می تواند بر افراد تاثیر بگذارد. اون ها همچنین قصد داشتن آزمایش کنن که آیا داشتن روابط قوی و حمایتگرانه می تونه مثل یه ضربه گیر در برابر این آسیب احتمالی عمل کنه یا خیر.
این تیم برای پاسخ به این سوالات از یه طرح نظرسنجی طولی استفاده کرد. اون ها 1530 بزرگسال ساکن در سرزمین اصلی فنلاند رو برای شرکت در این مطالعه جذب کردن. جمع آوری داده ها از فروردین 1400 تا شهریور 1403 ادامه داشت. شرکت کننده ها نظرسنجی ها رو در هشت موج مجزا تکمیل کردن که هر موج در فواصل شش ماهه انجام می شد. این طرح اندازه گیری مکرر به دانشمندها اجازه داد تا تغییرات رو در طول زمان در افراد خاص دنبال کنن، به جای اینکه فقط به یه تصویر لحظه ای از جمعیت تکیه کنن.
محقق ها شدت قمار رو با استفاده از شاخص شدت قماربازی مرضی ارزیابی کردن. این یه ابزار غربالگری استاندارده که در اون پاسخ دهنده ها به رفتارها و پیامدهای قمار خودشون از صفر تا 27 امتیاز میدن. امتیازهای بالاتر نشون دهنده خطر بیشتر قمار مشکل سازه. شرکت کننده ها همچنین گزارش دادن که آیا عضو خانواده یا دوست نزدیکی دارن که مشکلات قمار رو تجربه کرده باشه یا نه، که این خود عاملی در بررسی خطر قمار نزدیکان است. برای اندازه گیری کیفیت این روابط، در این مطالعه از مقیاس تنهایی اجتماعی و عاطفی برای بزرگسالان استفاده شد. این معیار ارزیابی می کرد که شرکت کننده ها چقدر از طرف خانواده و دوستانشون احساس پیوند و حمایت می کنن.
برای تحلیل داده ها، تیم از یه تکنیک آماری به اسم مدل سازی رگرسیون چندسطحی ترکیبی استفاده کرد. این روش به خصوص برای داده های طولی خیلی مفیده. این روش به محقق ها اجازه میده بین تفاوت های بین افراد و تغییراتی که برای یه فرد خاص اتفاق می افته، تمایز قائل بشن. این مدل می تونست تعیین کنه که آیا عادت های قمار یه نفر در دوره های شش ماهه خاصی که قرار گرفتن در معرض یه قمارباز مشکل ساز رو گزارش کرده، تغییر کرده یا نه.
تحلیل ها نشون داد که قرار گرفتن در معرض قمار مشکل ساز در یک حلقه اجتماعی، افزایش مشکلات قمار خود فرد رو پیش بینی می کنه و تاییدکننده خطر قمار نزدیکان است. وقتی یه شرکت کننده گزارش می داد که یکی از اعضای خانواده اش مشکل قمار داره، امتیاز خودش در شاخص شدت به میزان قابل توجهی بالا می رفت. این اثر «درون فردی» نشون میده که تغییر در محیط اجتماعی مستقیما روی رفتار فرد تاثیر گذاشته. الگوی مشابهی در مورد دوستان هم مشاهده شد. افرادی که دوستانی با مشکلات قمار داشتن، خودشون هم امتیازهای شدت بالاتری داشتن.
چگونه روابط خانوادگی قوی می تواند از خطر قمار نزدیکان بکاهد؟
با این حال، وقتی محقق ها نقش محافظتی کیفیت رابطه رو بررسی کردن، یه تفاوت واضح ظاهر شد. داده ها نشون دادن که روابط خانوادگی مثبت، خطر رو تعدیل می کنه. شرکت کننده هایی که پیوندهای قوی و حمایتگرانه با اعضای خانواده شون داشتن، کمتر احتمال داشت که شاهد افزایش قمار خودشون باشن، حتی زمانی که یکی از اعضای خانواده مشکل قمار داشت. به نظر می رسره حمایت عاطفی و پیوندی که واحد خانواده ایجاد می کنه، مثل یه ضربه گیر عمل می کنه. این نشون میده که یه محیط خانوادگی حمایتگر می تونه انتقال رفتارهای مضر رو کاهش بده.
همین اثر محافظتی برای دوستی ها پیدا نشد. پیوندهای عاطفی قوی با دوستان، خطر ابتلا به مشکلات قمار رو از طرف یک همسال کاهش نداد. تحلیل ها نشون داد که دوستی های نزدیک تاثیر این مواجهه رو خنثی نکردن. در برخی موارد، دوستی های باکیفیت با قماربازهای مشکل ساز، با ریسک های بالاتری برای فرد همراه بود. محقق ها چندین توضیح برای این تفاوت پیشنهاد می کنن.
یه احتمال اینه که گروه های همسالان اغلب رفتارهای پرخطر رو عادی جلوه میدن. اگه قمار یه فعالیت مشترک بین دوست ها باشه، ممکنه به عنوان یه شکل استاندارد از تعامل اجتماعی دیده بشه. در چنین شرایطی، یه دوستی نزدیک ممکنه به جای بازدارندگی، اون رفتار رو تقویت کنه. این موضوع شبیه یافته های تحقیقات الکله، جایی که «رفقای پیاله» ممکنه فرد رو به مصرف بیشتر تشویق کنن. نویسنده ها همچنین پیشنهاد میدن که افراد ممکنه دوستانی رو انتخاب کنن که نگرش های مشابهی نسبت به ریسک دارن. در نتیجه، محیط اجتماعی به جای متوقف کردن عادت، اون رو حفظ می کنه.
یه تفسیر دیگه مربوط به انزوای اجتماعیه. افرادی که تحت تاثیر قمار یکی از عزیزانشون قرار می گیرن، اغلب احساس شرم یا انگ اجتماعی رو تجربه می کنن. این موضوع می تونه باعث بشه اون ها خودشون رو از شبکه های حمایت اجتماعی گسترده تر منزوی کنن. ممکنه فکر کنن دوستانشون شرایطشون رو درک نمی کنن. این انزوا می تونه مانع از این بشه که دوست ها به عنوان یه منبع محافظتی عمل کنن. در مقابل، اعضای خانواده معمولا از قبل در این پویایی حضور دارن و ممکنه در موقعیت بهتری برای ارائه حمایت یا نظارت باشن.
ریچارد ولمن (Richard Velleman)، استاد بازنشسته دانشگاه بث و یکی از نویسنده های مقاله، به پیامدهای گسترده تر این نتایج اشاره کرد و بر خطر قمار نزدیکان تاکید کرد. اون گفت: «مدت هاست که می دونیم مشکلات مربوط به الکل در خانواده ها جریان داره؛ این مطالعه نشون میده که در مورد قمار هم همین طوره.» اون به اهمیت شناخت شدت این مسئله اشاره کرد و افزود: «این یه کشف مهمه، چون خیلی از مردم مشکلات قمار رو معادل مشکلات الکل یا مواد مخدر نمی بینن، چون قماربازها چیزی رو «بلع» نمی کنن، با این حال قمار می تونه به همون اندازه منجر به مشکلات جدی بشه که آسیب های شدیدی به افراد و خانواده ها وارد می کنه.»
یافته ها از این ایده حمایت می کنن که آسیب قمار صرفا یه آسیب شناسی فردی نیست، بلکه خطر قمار نزدیکان آن را به یک موضوع سیستمیک تبدیل می کند. این یه موضوع سیستمیکه که در شبکه های اجتماعی خوشه بندی می شه. امی کاپیلا اشاره کرد: «در این مقاله، ما نشون میدیم که مشکلات مربوط به قمار در خانواده ها و روابط نزدیک به روش هایی مشابه با آسیب های مربوط به الکل و سایر مواد مخدر خوشه بندی میشن.» اون تاکید کرد که مکانیسم انتقال شامل «محیط های مشترک، عوامل استرس زا و پویایی های اجتماعی» هست.
این دیدگاه نشون میده که استراتژی های پیشگیری و درمان باید تکامل پیدا کنن. مداخلاتی که منحصرا روی فرد قمارباز تمرکز می کنن، ممکنه بخش حیاتی از فرآیند بهبودی رو از دست بدن. این مطالعه از رویکردهای خانواده محور حمایت می کنه. درمان هایی که اعضای خانواده رو شامل میشن و به بهبود ارتباط در رابطه کمک می کنند، می تونن به تقویت پیوندهای محافظتی که در برابر انتقال مثل ضربه گیر عمل می کنن، کمک کنن. با رسیدگی به نیازهای «افراد تحت تاثیر»، پزشکان ممکنه بتونن چرخه آسیب رو بشکنن.
محدودیت هایی در این مطالعه وجود داره که نتایج رو در چارچوب خاصی قرار میده. این تحقیق در فنلاند انجام شده، کشوری با یک رابطه فرهنگی خاص با قمار. قمار در فنلاند به طور گسترده پذیرفته شده و با بودجه دولت رفاه ادغام شده. این عادی سازی فرهنگی ممکنه روی نحوه اشتراک گذاری و درک رفتارهای قمار تاثیر بذاره. نتایج ممکنه در کشورهایی با قوانین محدودکننده تر قمار یا نگرش های فرهنگی متفاوت، فرق کنه.
علاوه بر این، مطالعه برای گزارش مشکلات قمار خانواده و دوستان، به خودِ شرکت کننده ها تکیه کرده. این گزارش ها بازتاب دهنده تصورات شرکت کننده ها هستن و تشخیص های تایید شده بالینی نبودن. ممکنه بعضی از شرکت کننده ها شدت مشکلات عزیزانشون رو کمتر یا بیشتر از حد واقعی تخمین زده باشن. داده ها همچنین مشخص نکردن که کدوم عضو خانواده منبع مواجهه بوده. تاثیر شریک زندگی ممکنه با تاثیر والدین یا خواهر و برادر متفاوت باشه. حجم نمونه برای نقش های خانوادگی خاص اون قدر کوچک بود که نمی شد به طور جداگانه تحلیلشون کرد.
تحقیقات آینده می تونه از یه رویکرد دقیق تر بهره ببره. شناسایی نقش های خاص خانوادگی، پویایی های انتقال رو شفاف تر می کنه. تایید وضعیت قمارِ اعضای شبکه اجتماعی هم شواهد رو قوی تر می کنه. مطالعات مقایسه ای در کشورهای دیگه هم کمک می کنه تا بفهمیم آیا این الگوها جهانی هستن یا به فرهنگ خاصی بستگی دارن.
با وجود این ملاحظات، مطالعه شواهد محکمی ارائه میده که رفتار قمار بزرگسالان عمیقا با روابط اجتماعی گره خورده. این تحقیق دیدگاه «قمارباز تنها» و درک نادرست از خطر قمار نزدیکان را به چالش می کشه. افرادی که اطراف یک نفر هستن، در تشدید خطر یا ایجاد محافظت نقش دارن. شناخت قدرت این پیوندهای اجتماعی ممکنه کلید توسعه استراتژی های موثرتر برای کاهش آسیب باشه.
این مطالعه با عنوان «انتقال قمار مشکل ساز: یک مطالعه طولی هشت موجی درباره قمار مشکل ساز در میان افراد تحت تاثیر»، توسط امی کاپیلا، ساری هاتاماکی، اینا ساولاینن، ساری کاسترن، ریچارد ولمن و آته اوکسانن نوشته شده است.
آگاهی از چگونگی تاثیر محیط های اجتماعی بر اعتیاد رفتاری، چشم انداز جدیدی برای حمایت از خانواده ها فراهم می کند. توجه به پویایی های گروهی و تقویت مهارت های بین فردی نه تنها به فرد آسیب دیده، بلکه به کل شبکه اجتماعی او کمک می کند تا در برابر رفتارهای مخرب مقاوم تر شوند.
Having a close friend with a gambling addiction increases personal risk, study finds
