یک مطالعه تجربی که در چین انجام شده نشان داد که یک دوره 5 هفته ای آموزش ذهن آگاهی با تمرکز بر احساسات، می تواند به تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی منجر شود. این مطالعه بهبود دقت حافظه کاری شرکت کنندگان را برای چهره هایی که احساسات را نشان می دهند (به جز چهره هایی که ترس را نشان می دادند) نشان داد. این پیشرفت ها تا یک ماه پس از پایان دوره آموزشی همچنان پابرجا بود و در مجله npj Science of Learning منتشر شد.
ذهن آگاهی چیست و چگونه به تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی کمک می کند؟
ذهن آگاهی یا همان مایندفولنس، تمرینِ توجهِ عمدی به لحظه حال، با آغوشی باز و بدون قضاوت است. این کار شامل توجه به افکار، احساسات، حس های بدنی و تجربه های بیرونی به محض بروز آن هاست. ذهن آگاهی ریشه در سنت های مدیتیشن بودایی دارد، اما امروزه در زمینه های روانشناسی سکولار و سلامت به طور گسترده ای استفاده می شود. این مهارت معمولا از طریق تمریناتی مثل مدیتیشن، تمرین های تنفسی و حرکت های آگاهانه پرورش پیدا می کند؛ جالب است بدانید که تحقیقات علمی دیگر نیز بر مزایای پاکسازی مغز با مدیتیشن تاکید دارند که می تواند مبنایی برای تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی باشد.
تحقیقات نشان می دهند که ذهن آگاهی می تواند استرس، اضطراب و علائم افسردگی را کاهش دهد. همچنین می تواند به تنظیم بهتر احساسات و افزایش آگاهی از واکنش های عادت گونه کمک کند. این قابلیت ها به افراد کمک می کند تا به جای تلاش برای سرکوب یا دوری از افکار و احساسات دشوار، برخورد متفاوتی با آن ها داشته باشند. در زندگی روزمره، تمرین ذهن آگاهی موقع انجام فعالیت های روتین مثل غذا خوردن، پیاده روی یا گوش دادن، به طور غیرمستقیم به تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی کمک می کند.
طراحی مطالعه برای تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی
هوی کو (Hui Kou) و همکارانش، نویسندگان این مطالعه، قصد داشتند تاثیر آموزش ذهن آگاهی بر تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی را از طریق بررسی حافظه کاری چهره ها و سازوکارهای شناختی نهفته در آن، ارزیابی کنند. به همین خاطر آن ها یک آزمایش دقیق طراحی کردند.
شرکت کنندگان این مطالعه 120 دانشجوی مقطع کارشناسی از یک دانشگاه علوم پزشکی در چین بودند که 90 نفر از آن ها را زنان تشکیل می دادند. میانگین سنی شرکت کنندگان 20 سال بود. همه شرکت کنندگان راست دست بودند و بینایی طبیعی یا اصلاح شده داشتند.
نویسندگان مطالعه، شرکت کنندگان را به طور تصادفی به دو گروه «آموزش» و «کنترل» تقسیم کردند. گروه آموزش، 5 هفته تحت آموزش ذهن آگاهی بر پایه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) و شناخت درمانی قرار گرفتند. آن ها هفته ای 2 ساعت آموزش داشتند.
هدف از این آموزش، تقویت درک و تنظیم احساسات بود، بنابراین محتوای هر جلسه هفتگی روی موضوع احساسات تمرکز داشت. در مقابل، گروه کنترل دو سخنرانی درباره ذهن آگاهی داشتند که برای تمرکز بر اصول کلی ذهن آگاهی طراحی شده بود. هر سخنرانی 60 دقیقه طول کشید و شامل تمرین های عملی و تجربه ای نبود.
قبل و بعد از آموزش و همچنین یک ماه پس از اتمام دوره، شرکت کنندگان پرسشنامه های سنجش ذهن آگاهی (پرسشنامه پنج وجهی ذهن آگاهی) و یک تست شناختی برای سنجش حافظه کاری بصری شان (مربوط به چهره هایی که احساسات را نشان می دهند) را تکمیل کردند. این تست ها ابزاری برای سنجش تاثیر آموزش بر تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی بودند. در این تست شناختی، شرکت کنندگان ابتدا دو چهره را به مدت یک ثانیه می دیدند. بعد از آن یک صفحه خالی به مدت دو ثانیه (دوره تاخیر) نمایش داده می شد و سپس چهره دیگری ظاهر می شد.
وظیفه شرکت کنندگان این بود که بگویند آیا این چهره نهایی، جزو آن دو چهره ای که در ابتدا نشان داده شده بود هست یا نه. در هر بلوک 48 مورد از این آزمایش ها وجود داشت و در کل 5 بلوک طراحی شده بود. تمام چهره ها در یک بلوک، یک نوع احساس را نشان می دادند و نوع احساس در هر بلوک متفاوت بود. احساساتی که در چهره ها دیده می شد شامل شادی، غم، خشم، ترس و حالت خنثی بود.
نتایج کلیدی آموزش ذهن آگاهی و تاثیر آن بر تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی
نتایج نشان داد که آموزش ذهن آگاهی منجر به بهبود دقت در حافظه کاری برای محرک های چهره در تمامی حالت های احساسی بررسی شده به جز ترس شده است؛ این یافته ها تاییدی بر امکان تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی هستند. یک ماه پس از پایان آموزش، این پیشرفت ها همچنان پابرجا بود. عملکرد شرکت کنندگان گروه آموزش، هم بلافاصله بعد از تمرینات و هم یک ماه بعد، بهتر از افراد گروه کنترل بود.
تحلیل های آماری نشان داد که پس از آموزش، شرکت کنندگان فارغ از اینکه چهره چه احساسی را نشان می دهد، موقع تصمیم گیری های حافظه، اطلاعات مربوط به چهره ها را با کارایی بیشتری پردازش می کردند. این افزایش کارایی پردازش، که به طور مستقیم با عملکرد دقیق تر حافظه شرکت کنندگان مرتبط بود، سازوکارهای زیربنایی تقویت حافظه دیداری با ذهن آگاهی را روشن می کند.
نویسندگان مطالعه نتیجه گرفتند: «این یافته ها نشان می دهد که آموزش ذهن آگاهی باعث بهبودهای پایداری در دقت و کارایی پردازش حافظه کاری بصری، مستقل از احساسات چهره می شود و سازوکارهای شناختی آن را روشن می کند.»
این مطالعه به دانش علمی درباره تاثیرات آموزش ذهن آگاهی اضافه می کند. با این حال، باید اشاره کرد که در این تحقیق فقط از یک نوع تکلیف حافظه کاری و یک نوع محرک استفاده شده است. هنوز مشخص نیست که این یافته ها تا چه حد برای انواع دیگر تکالیف حافظه کاری و محرک هایی که شامل چهره های دارای احساس نیستند، صدق می کند.
مقاله «آموزش ذهن آگاهی حافظه کاری چهره را تقویت می کند: شواهدی از مدل رانش-نفوذ» توسط هوی کو، وی لو، شیائودونگ لی، جیا وو، کیانگوا شیائو و تایونگ بی نوشته شده است.
به طور خلاصه، نتایج این پژوهش نشان می دهد که تمرینات متمرکز بر ذهن آگاهی نه تنها به سلامت روان کمک می کند، بلکه ابزاری کارآمد برای ارتقای عملکردهای شناختی مغز است. پایداری این اثرات در طول زمان ثابت می کند که ذهن آگاهی می تواند به عنوان یک استراتژی آموزشی بلندمدت برای بهبود حافظه بصری و دقت در تعاملات اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
Study finds mindfulness creates lasting improvements in visual memory
