این مقاله به بررسی خطرات جدی بیماری های عفونی بر سیستم عصبی و نقش کلیدی عوارض مغزی عدم واکسیناسیون در ایجاد معلولیت های دائمی و مرگ ومیر ناشی از بازگشت بیماری های قابل پیشگیری می پردازد.
کاهش های اخیر در نرخ جهانی ایمن سازی باعث بازگشت بیماری های عفونی شده که می تونن به سیستم عصبی انسان آسیب های جدی بزنن. یک مقاله مروری جدید که در Nature Reviews Neurology منتشر شده، هشدار می ده که این روند تهدیدی برای از بین بردن دهه ها پیشرفت در سلامت عمومیه. نویسنده ها معتقدن که از دست دادن کنترل این بیماری های قابل پیشگیری، منجر به افزایش عفونت های مغزی، فلج و ناتوانی های طولانی مدد می شه. این اتفاقات به ویژه در زمینه عوارض مغزی عدم واکسیناسیون اهمیت پیدا می کنن.
سیستم عصبی انسان به ویژه در برابر برخی پاتوژن ها (عوامل بیماری زا) آسیب پذیره. این میکروب ها به عنوان «نوروتروپیک» توصیف می شن، به این معنی که توانایی آلوده کردن سلول های عصبی رو دارن. وقتی نرخ واکسیناسیون بالا باشه، جوامع به «ایمنی گله ای» دست پیدا می کنن. این موضوع از افراد آسیب پذیری که نمی تونن واکسن دریافت کنن، محافظت می کنه. با این حال، پوشش واکسیناسیون از زمان پاندمی کووید-19 کاهش یافته. این کاهش باعث شده تا در مناطقی که این بیماری ها قبلا تحت کنترل بودن، دوباره شیوع پیدا کنن و منجر به عوارض مغزی عدم واکسیناسیون شوند.
فلیسیا سی. چاو (Felicia C. Chow)، محققی در دانشگاه کالیفرنیا، سان فرانسیسکو، رهبری تیمی رو بر عهده داشت که این بررسی رو انجام دادن. چاو و همکارانش با هدف مستندسازی خطرات عصبی خاص مرتبط با این کاهش ایمنی، داده های مربوط به چگونگی تاثیر این بیماری ها بر مغز و نخاع رو بررسی کردن. اونا همچنین عوامل اجتماعی و سیاسی رو که مانع از واکسینه شدن افراد می شه، تحلیل کردن.
خطرات نوروتروپیک و عوارض مغزی عدم واکسیناسیون
یکی از تهدیدهای اصلی شناسایی شده در این بررسی، بیماری سرخکه. خیلیا به سرخک به چشم یک تب و جوش پوستی ساده نگاه می کنن. اما این ویروس می تونه وارد سیستم عصبی مرکزی بشه. این کار باعث «انسفالیت» می شه که یک تورم خطرناک در مغزه. این بررسی اشاره می کنه که تقریبا از هر 1000 کودک مبتلا به سرخک، یک تا سه نفر دچار این عارضه می شن. این موضوع نمونه ای بارز از عوارض مغزی عدم واکسیناسیون است. عواقب این اتفاق بسیار شدیده؛ خیلیا از این کودکان جون خودشون رو از دست می دن و بقیه زنده می مونن اما از آسیب های مغزی دائمی رنج می برن.
همچنین یک خطر طولانی مدت در رابطه با سرخک وجود داره. یک وضعیت کشنده به نام «پان انسفالیت اسکلروزان تحت حاد» (SSPE) ممکنه سال ها بعد از عفونت اولیه ایجاد بشه. این بیماری شامل تخریب تدریجی سیستم عصبیه و همیشه منجر به مرگ می شه. خطر ابتلا به SSPE بیشتر از اون چیزیه که پزشکان قبلا فکر می کردن و بیشتر در کودکانی که در سنین خیلی پایین مبتلا شدن، شایعه. با کاهش نرخ واکسیناسیون به زیر سطح مورد نیاز برای ایمنی گله ای، انتظار می ره موارد این بیماری عصبی دیرهنگام و در نتیجه عوارض مغزی عدم واکسیناسیون افزایش پیدا کنه.
پولیو میلیت یا همون فلج اطفال، یکی دیگه از تهدیدهای جدی نوروتروپیک محسوب می شه. این ویروس زمانی در آستانه ریشه کنی کامل بود. این ویروس به نخاع حمله می کنه و می تونه باعث فلج دائمی بشه. اکثر عفونت ها خفیف هستن، اما ویروس می تونه نورون های حرکتی رو در کودکان خردسال نابود کنه. این کار منجر به فلج شل حاد می شه که در اون عضلات ضعیف و شل می شن، که از جمله عوارض مغزی عدم واکسیناسیون محسوب می شود.
این بررسی تاکید می کنه که فلج اطفال داره به مناطقی که بی ثباتی سیاسی دارن برمی گرده. درگیری و جنگ باعث مختل شدن کمپین های واکسیناسیون می شه و این اجازه رو به ویروس می ده تا دوباره پخش بشه. علاوه بر این، بازماندگان عفونت اولیه در سال های بعدی زندگی با چالش هایی روبرو می شن. «سندرم پس از پولیو» ممکنه دهه ها بعد ظاهر بشه و باعث ضعف عضلانی جدید، درد و خستگی بشه. این نشون می ده که آسیب عصبی ناشی از نزدن واکسن می تونه یک عمر طول بکشه.
مننژیت باکتریایی یکی دیگه از نگرانی های بزرگیه که چاو و تیمش در موردش بحث کردن. این یک عفونت در غشاهای اطراف مغز و نخاعه که اغلب توسط باکتری هایی مثل نیسریا مننژیتیدیس یا استرپتوکوک پنومونیه ایجاد می شه. این عفونت ها می تونن به سرعت کشنده باشن. حتی با درمان هم بازماندگان اغلب با عواقب جدی روبرو می شن. این بررسی نشون می ده که از هر پنج بازمانده، یک نفر دچار معلولیت های مادام العمر می شه که شامل کاهش شنوایی، تشنج و مشکلاتی در حافظه یا گفتار هستن که همگی به نوعی به عوارض مغزی عدم واکسیناسیون مربوط می شوند.
واکسن ها در طول تاریخ تعداد موارد مننژیت رو کاهش دادن و حتی تحقیقات نشان داده که ایمن سازی می تواند فراتر از پیشگیری از عفونت های حاد عمل کند؛ برای مثال، تاثیر شگفت انگیز واکسن آنفلوآنزا برای زوال عقل و بهبود سلامت مغز نشان دهنده پتانسیل بالای واکسن ها در حفاظت طولانی مدت از سیستم عصبی است. اما باکتری ها در حال تکامل هستن. پدیده ای به نام «جایگزینی سروتیپ» داره رخ می ده. این اتفاق زمانی می افته که یک واکسن شایع ترین انواع باکتری رو از بین می بره و بعد انواع دیگه ای که تحت پوشش واکسن نیستن، رشد می کنن تا جای اونا رو بگیرن. این موضوع یک چالش همیشگی برای مقامات سلامت عمومی ایجاد می کنه.
ویروس انسفالیت ژاپنی هم خطر رو به رشدی در آسیا و اقیانوسیه ایجاد کرده. این ویروس توسط پشه ها پخش می شه و باعث التهاب مغز می شه. بیشتر موارد خفیف هستن، اما موارد شدید نرخ مرگ ومیر بالایی دارن. در بین کسانی که از عفونت شدید زنده می مونن، تقریبا نیمی از اونا دچار مشکلات عصبی طولانی مدت مثل تشنج های مکرر و فلج می شن. تغییرات اقلیمی در حال گسترش زیستگاه پشه های ناقل این ویروسه که باعث می شه جمعیت های بیشتری در معرض خطر قرار بگیرن.
نویسنده ها همچنین به دلایل کاهش آمار واکسیناسیون پرداختن. اونا از مدلی به نام «سه C» برای توضیح تردید در واکسیناسیون استفاده می کنن. اولین مورد اعتماد (Confidence) هست که به اعتماد به ایمنی واکسن و سیستمی که اون رو ارائه می ده اشاره داره. دومی رضایت خاطر (Complacency) هست؛ یعنی زمانی که مردم بیماری ها رو به عنوان یک تهدید واقعی نمی بینن. سومی هم راحتی (Convenience) هست که شامل موانع فیزیکی و اقتصادی برای دسترسی به واکسنه.
اطلاعات نادرست نقش بزرگی در از بین بردن اعتماد ایفا می کنه. نویسنده ها اشاره می کنن که ادعاهای نادرست در مورد ایمنی واکسن به راحتی در رسانه های اجتماعی پخش می شه. برای مثال، برخی افراد می ترسن که واکسن ها باعث مشکلات عصبی بشن. این بررسی این ترس رو به صورت واقع بینانه بررسی می کنه و تایید می کنه که واکسن ها می تونن عوارض جانبی نادری داشته باشن. «سندرم گیلن باره» یکی از این شرایط نادره که در اون سیستم ایمنی به اعصاب حمله می کنه. با این حال، داده ها نشون می دن که این اتفاقات به شدت غیرمعمول هستن و خطرات عصبی ناشی از خود بیماری ها به مراتب بیشتره و منجر به عوارض مغزی عدم واکسیناسیون جدی تری می شوند.
نابرابری یکی دیگه از موانع اصلیه. مردم در کشورهای کم درآمد اغلب به دلیل زیرساخت های ضعیف یا هزینه ها، به واکسن دسترسی ندارن. درگیری های ژئوپلیتیکی هم نقش دارن؛ رسیدن کارکنان بهداشتی به مناطق جنگی سخته و این باعث می شه کودکان در این مناطق بدون محافظت بمونن. این بررسی اشاره می کنه که شیوع های اخیر فلج اطفال در همین مناطق ناپایدار رخ داده.
محققان درباره فناوری های جدیدی که می تونن کمک کننده باشن هم بحث کردند. یکی از حوزه های امیدوارکننده، فناوری mRNA هست که در طول پاندمی کووید-19 با موفقیت استفاده شد. این واکسن ها از یک کد ژنتیکی استفاده می کنن تا به بدن یاد بدن چطور با ویروس مبارزه کنه. اونا می تونن خیلی سریع تر از واکسن های سنتی توسعه و تولید بشن که این سرعت برای واکنش به شیوع های جدید خیلی مفیده.
نوآوری دیگه مربوط به نانوواکسن هاست. این فناوری از ذرات میکروسکوپی برای رساندن واکسن به بدن استفاده می کنه. این نانوذرات می تونن از واکسن در برابر گرما محافظت کنن که برای رساندن واکسن به مناطق دورافتاده بدون برق قابل اطمینان برای یخچال، خیلی حیاتیه. این ابزارها می تونن دسترسی به جمعیت های محروم رو آسون تر کنن.
با این حال، فناوری به تنهایی راه حل نیست. نویسنده ها معتقدن که اعتماد عمومی باید دوباره بازسازی بشه. اونا پیشنهاد می دن که آموزش های بهداشتی باید بهبود پیدا کنه. پزشکان باید بهتر با بیماران ارتباط برقرار کنن و در حالی که حقایق رو ارائه می دن، ترس های اونا رو هم درک کنن. رهبران محلی هم می تونن به پر کردن این شکاف کمک کنن؛ تعامل با چهره های مذهبی یا محلی می تونه پذیرش واکسن رو افزایش بده.
این بررسی محدودیت هایی هم داره. چون به داده های موجود تکیه کرده که ممکنه در برخی مناطق ناقص باشن. سیستم های نظارتی در کشورهای در حال توسعه اغلب بودجه کافی ندارن، به این معنی که بار واقعی این بیماری های عصبی ممکنه بیشتر از اون چیزی باشه که گزارش شده. نویسنده ها همچنین اشاره می کنن که مقاومت باکتریایی یک مشکل رو به رشده و تحقیقات آینده باید روی این تمرکز کنن که باکتری ها چطور خودشون رو با واکسن ها تطبیق می دن.
همچنین نیاز به تحقیقات بیشتری در مورد چگونگی مبارزه موثر با اطلاعات نادرست وجود داره. استراتژی های فعلی به اندازه کافی خوب عمل نمی کنن. درک روانشناسی پشت امتناع از واکسن ضروریه. بدون پرداختن به عنصر رفتار انسانی، واکسن های جدید موثر نخواهند بود. نویسنده ها نتیجه می گیرن که به یک استراتژی هماهنگ جهانی نیاز هست که فناوری های جدید رو با ارتباطات اجتماعی ترکیب کنه.
این مقاله تاکید می کنه که آسیب های عصبی ناشی از این بیماری ها قابل پیشگیریه. ابزارهای متوقف کردن سرخک، فلج اطفال و مننژیت وجود دارن؛ چالش اصلی در اطمینان از رسیدن این ابزارها به دست همه است. کوتاهی در این کار منجر به این می شه که نسلی از کودکان با آسیب های مغزی و فلج قابل پیشگیری روبرو بشن، که همگی از جمله عوارض مغزی عدم واکسیناسیون هستند. پیوند بین کاهش نرخ واکسیناسیون و سلامت عصبی کاملا روشنه و جامعه پزشکی خواستار اقدام فوری برای معکوس کردن این روند شده.
در نهایت، حفاظت از سلامت مغز و جلوگیری از معلولیت های عصبی در گرو تداوم برنامه های واکسیناسیون و مبارزه با اطلاعات نادرست است. آگاهی از خطرات پنهان بیماری های قابل پیشگیری می تواند جوامع را به سمت ایمنی بیشتر هدایت کرده و از بروز ناتوانی های مادام العمر در نسل های آینده جلوگیری نماید.
این مطالعه با عنوان «تهدید جهانی بیماری های عصبی قابل پیشگیری با واکسن» توسط فلیسیا سی. چاو، جولیا گرنرود، کارلا وای. کیم، تمسگن نوریه و کیران تی. تاکور نوشته شده است.
Neurological risks rise as vaccination rates fall and measles returns
