تحقیقات اخیر نشان می دهد که افراد با ویژگی های خودشیفتگی و خودجنس گرایی به دلیل نیاز به تایید هویت و حس مالکیت روانی، انگیزه بالایی برای خرید ربات های جنسی شبیه خود دارند که مستقیما از روی فیزیک آن ها اسکن و ساخته شده است.
یه مطالعه جدید که توی مجله خرده فروشی و خدمات مصرف کننده (Journal of Retailing and Consumer Services) منتشر شده، نشون میده آدم هایی که سطح بالایی از خودشیفتگی دارن و از نظر جنسی جذب خودشون می شن، انگیزه زیادی برای خرید ربات های جنسی شبیه خود دارن که دقیقا شبیه خودشون طراحی شدن. این تحقیق ثابت می کنه که این میل از یه حس روان شناختیِ قویِ مالکیت نشات می گیره. این نتایج نگرانی های اخلاقی و روان شناختیِ رو به رشدی رو برجسته می کنن، چون هوش مصنوعی داره محصولات مصرفیِ فوق شخصی سازی شده رو به یه واقعیت تبدیل می کنه و ممکن است با پدیده هایی مثل بدهی شناختی و تهدید هوش مصنوعی برای تفکر علمی و مستقل انسان همراه باشد.
ظهور ربات های جنسی شبیه خود، یه مثال افراطی از یه روند خیلی بزرگتر توی بخش تکنولوژی های مصرفیه. هوش مصنوعی و اسکن های سه بعدی پیشرفته دارن این امکان رو فراهم می کنن که آواتارهای دیجیتالی و فیزیکیِ کاملا شخصی سازی شده ساخته بشن. مرز بین کسی که محصول رو می خره و خودِ محصول، توی صنایع مختلف کم کم داره از بین میره.
این نوآوری ها دارن توی محیط های روزمره مصرف کننده ها ظاهر می شن؛ از شخصیت های بازی شخصی سازی شده گرفته تا دستیارهای سلامت مجازی. این پیشرفت ها نشونه یه تغییر فرهنگی هستن که در اون مردم به طور معمول با نسخه های دیجیتالیِ چهره خودشون تعامل دارن. درک انگیزه های روان شناختی پشت این تعاملات داره به یه مسئله فوری برای پژوهشگرهای حوزه مصرف کننده تبدیل می شه.
درک پدیده ی ربات های جنسی شبیه خود
آمیت ماهیمکار، پژوهشگر بازاریابی در دانشگاه ایالتی ایلینوی، این تحقیق رو رهبری کرده. ماهیمکار می خواست فرآیندهای روان شناختی رو بفهمه که باعث می شه مردم تکنولوژی هایی رو بخرن که از روی ظاهر فیزیکی خودشون ساخته شده. تمرکز این تحقیق روی ربات های جنسی شبیه خود بود که اندرویدهای بسیار پیشرفته ای هستن و با اسکن صورت و بدن خریدار شخصی سازی می شن.
برای بررسی این شکل افراطی از شخصی سازی، ماهیمکار گروه خاصی از مصرف کننده ها رو مطالعه کرد که به عنوان «خودجنس گرا» (Autosexuals) شناخته می شن. خودجنس گرایی یه گرایش جنسیه که در اون فرد جذابیت فیزیکی یا برانگیختگی رو عمدتا نسبت به بدن یا تصویر خودش تجربه می کنه. برای این افراد، «خود» به مرکز اصلی صمیمیت تبدیل می شه.
در تصویر زیر نمایی از تکنولوژی های پیشرفته برای ساخت مدل های انسانی و رباتیک نمایش داده شده است که در این صنعت کاربرد دارند.
این نوع از بازتولید فیزیکی در واقع تلاخی تکنولوژی و روان شناسی است تا بتواند نقش یک آینه تمام قد را برای خریدار ایفا کند.
وقتی خودجنس گرایی با خودشیفتگی همراه می شه، میل به بازتابِ خود شدت پیدا می کنه. خودشیفتگی یه ویژگی شخصیتیه که با حس اغراق آمیز از خودبزرگ بینی و نیاز دائمی به تحسین شناخته می شه. خودشیفتگیِ باشکوه، یعنی نوع خاصی که توی این مطالعه بررسی شده، شامل یه باور همیشگی به برتریِ خود نسبت به بقیه است.
یک نمونه از ربات های جنسی شبیه خود که برنامه ریزی شده تا ادای خریدار رو دربیاره و ستایش بی پایانی نثارش کنه، کاملا با این ویژگی ها جوره. این ربات یه راه منحصربه فرد برای مصرف کننده فراهم می کنه تا نسخه ایده آل خودش رو به نمایش بذاره و تحسین کنه. ماهیمکار دنبال این بود که بفهمه دقیقا چطور این ترکیب از ویژگی های شخصیتی به تصمیمی برای خرج کردن ده ها هزار دلار روی یه آدم آهنیِ سفارشی تبدیل می شه.
چارچوب تئوری که این تحقیق رو هدایت می کنه، به عنوان «نظریه تکمیل نمادین خود» شناخته می شه. این مفهوم پیشنهاد می ده که وقتی آدما حس می کنن توی هویتشون خلا یا نقصانی دارن، سراغ نمادها یا دارایی هایی می رن تا اون جای خالی رو پر کنن. یه ربات شخصی سازی شده برای کسی که دنبال تایید دائمیِ وضعیت استثنایی خودشه، مثل یه نماد نهایی عمل می کنه.
یه مفهوم کلیدی دیگه توی این مطالعه، «مالکیت روانی» هست که به حس ذهنیِ تعلق داشتن یه شیء به شما اشاره داره، حتی قبل از اینکه خرید قانونی انجام بشه. برای کسی که دیدگاه های خودبزرگ بینانه داره، یه ربات که چهره خودشون رو داره، می تونه خیلی سریع حس یه ضمیمه شخصی رو بهش بده. ماهیمکار فرض کرد که این حسِ مالکیتِ فوری، مثل یه پل بین تمایلات خودشیفتگی و تصمیم برای خرید محصول عمل می کنه.
در نهایت، پژوهشگر سراغ یه مرز روان شناختی به اسم «وضوح مفهومِ خود» رفت. این اصطلاح توضیح میده که یه نفر چقدر محکم و باثبات باورها، ویژگی ها و هویت کلی خودش رو تعریف می کنه. آدم هایی با وضوح پایینِ مفهومِ خود، دیدگاه های شکننده یا متغیری نسبت به خودشون دارن، که باعث می شه بیشتر از محصولات خارجی برای تثبیت تصویر خودشون استفاده کنن.
برای تست این ایده ها، ماهیمکار 406 بزرگسال رو توی ایالات متحده که علنا خودشون رو خودجنس گرا معرفی کرده بودن، مورد بررسی قرار داد. یه پنل آنلاین تخصصی این شرکت کننده ها رو جذب کرد و گروه رو از نظر سن، جنسیت و مناطق جغرافیایی مختلف متعادل کرد. فرآیند جذب شامل مراحل غربالگری و چک کردن میزان دقت بود تا اطمینان حاصل بشه که داده ها دقیقا جامعه هدف رو نشون می دن.
شرکت کننده ها یه پرسشنامه امن رو پر کردن که میزان خودشیفتگی، وضوح مفهومِ خود و مالکیت روانی شون نسبت به ربات های جنسی شبیه خودشان رو اندازه می گرفت. همچنین توی این نظرسنجی ازشون خواسته شد تا به قصدشون برای خرید چنین دستگاهی امتیاز بدن. پژوهشگر کنترل های آماری رو برای فاکتورهای جمعیت شناختی مثل سن و قومیت اعمال کرد تا متغیرهای روان شناختی خاص رو ایزوله کنه.
توی مرحله تحلیل داده ها، پژوهشگر از یه تکنیک آماری به اسم «میانجی گری تعدیل شده» استفاده کرد. این روش به دانشمندان اجازه میده ببینن چطور یه متغیر اثرش رو به متغیر دیگه منتقل می کنه، در حالی که چک می کنن آیا متغیر سومی وجود داره که این رابطه رو تغییر بده یا نه. توی این مورد، این تکنیک نشون داد که مالکیت روانی چطور مثل یه پل عمل می کنه، در حالی که وضوح مفهومِ خود مثل یه پیچ تنظیم، شدت اون رو کنترل می کنه.
داده ها نشون دادن که یه رابطه مستقیم بین خودشیفتگیِ بالا و تمایل شدید به داشتن این ربات های جنسی شبیه خود وجود داره. افرادی که نمره بالایی توی مقیاس خودشیفتگی گرفتن، اشتیاق زیادی برای خرید یکی از ربات های جنسی شبیه خود نشون دادن. داده ها حاکی از این بود که این جذابیت فراتر از صرفا پز دادن با موقعیت اجتماعیه و نشون دهنده میل به بازتولید فیزیکی و مصرفِ «خود» هست.
نتایج همچنین نقش میانجی مالکیت روانی رو توی این فرآیند تایید کرد. شرکت کننده هایی که خیلی خودشیفته بودن، حس شدیدی داشتن که اون رباتِ کپیِ خودشون، از قبل متعلق به اون هاست. این وابستگی عمیق شخصی و حس مالکیت، مستقیما احتمال نهایی کردن خرید رو پیش بینی می کرد.
در واقع، انگیزه خودشیفتگی برای تایید یه خودِ ایده آل، باعث می شه فرد فورا نسبت به ربات احساس مالکیت ذهنی پیدا کنه. این مالکیتِ درونی شده، یه محصول سفارشیِ فرضی رو به یه نیاز مصرفیِ فوری تبدیل می کنه. ربات مثل یه آینه برنامه ریزی پابل عمل می کنه که هم علایق شهوانی و هم اشتها برای مورد تحسین قرار گرفتن رو ارضا می کنه.
وضوح مفهومِ خود هم به عنوان یه فاکتور تنظیم کننده قوی توی این زنجیره از اتفاقات روان شناختی ظاهر شد. مطالعه نشون داد که تمام اثرات مشاهده شده وقتی شرکت کننده ها درک روشن و پایداری از هویت خودشون نداشتن، قوی تر می شد. برای افرادی با وضوح پایینِ مفهومِ خود، انگیزه خودشیفتگی برای خرید ربات به طرز چشمگیری شدت پیدا می کرد.
این افراد یه حس تیکه تیکه شده از خودشون دارن که یه خلا روان شناختی ایجاد می کنه و سعی می کنن اون رو با مصرفِ یه کپیِ تکنولوژیک پر کنن. مرزهای هویتیِ شکننده اون ها باعث می شه به شدت در برابر جذابیت محصولی که تایید دائمی ارائه میده، آسیب پذیر باشن. توی این وضعیت، انگیزه برای تصاحب ربات به عنوان دارایی شخصی، فوق العاده قدرتمند می شه.
برعکس، یه تصویرِ خودِ کاملا تعریف شده، کل این توالی روان شناختی رو کمرنگ کرد. شرکت کننده هایی با وضوح بالای مفهومِ خود، مرزهای هویتیِ امن و منسجمی داشتن. چون اون ها نیازی به پر کردن یه خلا هویتی حس نمی کردن، ویژگی های خودشیفتگی شون به اون شدت به حس مالکیت یا قصد خرید تبدیل نشد.
پیامدهای اخلاقی ربات های جنسی شبیه خود
این تحقیق بینش های دقیقی در مورد اینکه شرکت های تکنولوژی چطور ممکنه محصولات فوق شخصی سازی شده رو در آینده بازاریابی کنن، ارائه میده. استراتژی های بازاریابی برای این دستگاه ها احتمالا به شدت روی پیام هایی تکیه می کنن که به «اگو» یا ایگوی مصرف کننده جذابیت دارن. تبلیغات می تونن روی کمیاب بودن، تایید همسالان و شانس داشتن نسخه کاملِ خود تاکید کنن.
شرکت ها ممکنه فرآیند خرید رو طوری طراحی کنن که حس مالکیت روانی رو تا جای ممکن زودتر تحریک کنن. پیشنهاد یه اسکن سریع صورت یا یه نشان نام گذاری موقت به خریدار احتمالی، یه مفهوم انتزاعی رو به یه ضمیمه صمیمی برای کاربر تبدیل می کنه. این شخصی سازیِ زودهنگام، قبل از اینکه مصرف کننده حتی به قیمت بالای اون فکر کنه، یه انگیزه عاطفی ایجاد می کنه.
این مطالعه پیشنهاد می ده که برندها باید سبک های ارتباطی خودشون رو بر اساس اینکه مشتری چقدر خودش رو می شناسه، تطبیق بدن. مصرف کننده هایی با هویت های شخصیِ مبهم یا متغیر، بهترین واکنش رو به متن های تبلیغاتیِ جسورانه و موقعیت محور نشون می دن. افرادی با دیدگاه هایِ خودِ بسیار پایدار، زبان خویشتن دارانه ای رو ترجیح می دن که روی مهارت ساخت و حریم خصوصی تاکید داره.
نتایج نشون دهنده پیامدهای اخلاقی و روان شناختی تکنولوژی هایی هست که مرز بین مصرف کننده انسانی و محصولات رو کمرنگ می کنن. برای کاربرانی که با تعریفِ خود مشکل دارن، تعامل با یه کپیِ تکنولوژیکِ بی عیب ونقص می تونه نارضایتی از بدن و مشکلات سلامت روان رو بدتر کنه. تصویر آینه ایِ بی نقصی که توسط همراهِ مصنوعی ارائه می شه، یه استاندارد غیرممکن از مطلوب بودن رو بر اساس ظاهر خودِ کاربر تعیین می کنه.
عادی سازی این نوع صمیمیت مصنوعی خطر تقویت انتظارات کج ومعوج از روابط انسانی رو به همراه داره. شراکت های شبیه سازی شده که توسط الگوریتم ها هدایت می شن، فاقد همدلی، احترام متقابل و تلاش عاطفیِ لازم در تعاملات دنیای واقعی هستن. کاربران ممکنه این پویایی های یک طرفه رو درونی کنن و این کار باعث می شه برقرار کردن ارتباطات انسانیِ واقعی براشون سخت تر بشه یا حتی با روانشناسی جذب توجه اینسل ها نیز مرتبط باشد.
این تحقیق به داده های پرسشنامه ای خوداظهاری متکی بود که محدودیت های خاصی رو برای یافته ها ایجاد می کنه. آدم هایی که به پرسشنامه ها جواب میدن، گاهی اوقات پاسخ هاشون رو طوری تنظیم می کنن که از نظر اجتماعی مقبول تر به نظر برسن، هرچند پژوهشگر چندین چکِ آماری رو برای در نظر گرفتن این سوگیری انجام داد. تکیه بر یه منبع واحد داده در یک مقطع زمانی به این معنیه که نتایج به جای یه دید بلندمدت از رفتار مصرف کننده، فقط یه تصویر لحظه ای رو نشون می دن.
تحقیقات آینده باید روش های متنوع تری رو برای جمع آوری داده ها به کار بگیرن تا این الگوهای رفتاری رو تایید کنن. مشاهده رفتارهای خرید واقعی یا دنبال کردن تعامل مصرف کننده در یک دوره طولانی تر، درک قوی تری از فرآیند پذیرش این تکنولوژی ارائه میده. این رویکردها کمک می کنن تا تایید بشه چطور حس مالکیتِ اولیه به تعهدات مالیِ واقعی تبدیل می شه.
متغیرهای اضافی دیگه ای هم وجود دارن که توی مطالعات بعدی در مورد تکنولوژی های فوق شخصی سازی شده باید بررسی بشن. چارچوب فعلی عمدا روی چند ویژگی اصلی تمرکز کرده بود، اما مفاهیمی مثل نیاز فردی به منحصربه فرد بودن می تونه روی نتایج اثر بذاره. خیلی محتمله که برای افرادی با میل شدید به متمایز بودن از بقیه، یه ربات کپیِ خود، جذابیت ویژه ای داشته باشه.
ویژگی های فردی دیگه مثل باورهای اخلاقی یا ارزش های مذهبی ممکنه نحوه واکنش مردم به صمیمیت مصنوعی رو تغییر بدن. بررسی اینکه آیا این لنگرهای فرهنگی و اخلاقی مانع پذیرش اندرویدهای سفارشی می شن یا تشویقش می کنن، تصویر کامل تری از بازار ارائه میده. گسترش دامنه تحقیق فراتر از ویژگی های شخصیتی برای گنجوندن این سیستم های ارزشی، یه قدم مهم بعدی برای روان شناسی مصرف کننده است.
مطالعه «میلِ آینه ای: خودشیفتگی، مالکیت روانی و قصد خرید ربات های جنسی کپیِ خود»، توسط آمیت ماهیمکار نوشته شده است.
در نهایت، این پژوهش دریچه ای جدید به سوی آینده تعاملات انسان و ماشین می گشاید. با پیشرفت تکنولوژی های شبیه سازی، چالش های مرتبط با هویت فردی و سلامت روان اهمیت دوچندانی پیدا می کنند و بررسی اثرات بلندمدت این ابزارهای فوق شخصی سازی شده بر ساختار روابط اجتماعی، به یکی از مهم ترین حوزه های پژوهشی در دهه های آینده تبدیل خواهد شد.
Narcissism and the rising appeal of sex robots made in the buyer’s image
