مطالعه بر روی ماده 5-MeO-DMT نشان می دهد که این ترکیب با ایجاد امواج مغزی خواب عمیق در حین بیداری، می تواند به بهبود پیوند بین روانگردان و سلامت روان و درمان افسردگی کمک کند.
یه مطالعه جدید که توی Communications Biology منتشر شده نشون می ده که یه داروی روان گردان قوی می تونه یه حالت مغزی منحصربه فرد ایجاد کنه که در اون حیوونای بیدار و در حال حرکت، موج های مغزی ای رو نشون می دن که معمولا با خواب عمیق مرتبطه. این ترکیب غیرعادی از ویژگی های خواب و بیداری ثابت می کنه که مواد روان گردان ممکنه موقتا فعالیت مغز رو جوری سازماندهی کنن که باعث تقویت یادگیری و بهبود شرایط روحی بشه، که این موضوع اهمیت رابطه بین روانگردان و سلامت روان را برجسته می کند.
پتانسیل روانگردان و سلامت روان؛ 5-MeO-DMT
ماده ای که توی مرکز این تحقیق قرار داره 5-MeO-DMT هست؛ یه ترکیب روان گردان سریع که به خاطر ایجاد تجربه های شدید و رویاگونه و تغییر درک از واقعیت شناخته می شه. دانشمندان در حال حاضر دارن روی این ماده به عنوان یه درمان احتمالی برای بهبود روانگردان و سلامت روان در بیماری هایی مثل افسردگی شدید و اضطراب تحقیق می کنن.
این مطالعه جدید توسط بنجامین برئانت زیر نظر پروفسور ولادیسلاو ویازوفسکی به عنوان بخشی از دوره دکترای اون در بخش فیزیولوژی، آناتومی و ژنتیک دانشگاه آکسفورد انجام شده. بنجامین الان پژوهشگر پسادکترا توی مدرسه عالی فیزیک و شیمی صنعتی پاریس هست.
چون افسردگی شدید معمولا الگوهای خواب عادی رو حسابی بهم می ریزه، دانشمندان در ابتدا می خواستن بفهمن که روان گردان ها چطور با چرخه های استراحت طبیعی بدن تعامل دارن. اونا این مطالعه رو جوری طراحی کردن که ببینن وضعیت خواب بعد از پریدن اثرات اولیه 5-MeO-DMT چطوریه و آیا این داروها می تونن مثل راهکارهای بهبود کیفیت استراحت و کاهش استرس عمل کنن یا نه.
برئانت و ویازوفسکی به PsyPost گفتن: «وقتی شروع به توسعه این پروژه کردیم، انگیزه اصلی پشت تحقیقات روان گردان، پتانسیل درمانی اونا برای بهبود روانگردان و سلامت روان در افسردگی های مقاوم به درمان بود. با این حال، توی این نوع بیماری، خواب به شدت تحت تاثیر قرار می گیره، ولی هنوز هیچ مقاله ای درباره اثرات روان گردان ها روی خواب منتشر نشده بود.»
همین طور که پروژه جلو می رفت، محققان متوجه شدن که اثرات فوری این دارو در زمان بیداری، سوالات غیرمنتظره زیادی رو به وجود آورده. اونا تصمیم گرفتن حالت های دقیق مغزی ایجاد شده توسط دارو رو مشاهده کنن تا بفهمن آیا این موضوع می تونه اثرات درمانی این ماده رو توضیح بده یا نه.
برای بررسی این اثرات، دانشمندان یه سری آزمایش روی 42 موش نر بالغ انجام دادن. اونا با جراحی، حسگرهای کوچیکی رو توی مغز حیوونا کاشتن تا فعالیت الکتروانسفالوگرام (EEG) رو ثبت کنن که سیگنال های الکتریکی تولید شده توسط سلول های عصبی رو اندازه گیری می کنه.
محققان همچنین یه دستگاه دوربین مینیاتوری سفارشی به اسم اوکولومتر (oculometer) ساختن و اونو محکم به سر حیوونا وصل کردن تا به طور مداوم گشاد شدن مردمک چشم رو کنترل کنن. اونا از نرم افزار ردیابی ویدیویی خودکار استفاده کردن تا موقع حرکت موش ها، قطر مردمک چشمشون رو دقیقا اندازه بگیرن. اندازه مردمک یه شاخص فیزیکی استاندارد برای سطح هوشیاریه، چون معمولا وقتی حیوون کاملا بیدار و از نظر فیزیکی برانگیخته ست، مردمک ها گشاد می شن.
توی آزمایش اصلی، به موش ها یا 5-MeO-DMT تزریق شد یا یه محلول نمکی بی ضرر (سالیین). بعد دانشمندان موج های مغزی، اندازه مردمک و رفتارهای فیزیکی حیوونا رو برای چندین ساعت زیر نظر گرفتن.
بعد از تزریق 5-MeO-DMT، نوارهای مغزی افزایش شدیدی رو توی فعالیت موج آهسته نشون دادن. موج های آهسته، پالس های الکتریکی بزرگ و ریتمیکی هستن که معمولا فقط توی مراحل عمیق و بازسازنده خواب (خواب با حرکات غیرسریع چشم) اتفاق می افتن.
توی خواب عمیق معمولی، موج های آهسته مغزی با لحظات کوتاهی همراه هستن که در اون سلول های عصبی کاملا از فعالیت می ایستن، که بهشون «دوره های خاموشی عصبی» (neuronal OFF-periods) می گن. محققان متوجه شدن که تزریق 5-MeO-DMT باعث شده همین دوره های خاموشی دقیقا زمانی که موش ها کاملا بیدار بودن اتفاق بیفته، که این نشون می داد دارو داره یه مکانیسم واقعی شبیه خواب رو فعال می کنه.
با وجود نشون دادن موج های مغزی مخصوص خواب عمیق، موش ها از نظر فیزیکی بیدار بودن و فعالانه توی محوطه شون حرکت می کردن. اونا رفتارهای عادی زمان بیداری مثل گشت وگذار، تمیز کردن خودشون و دویدن روی چرخ تمرین رو انجام می دادن.
ضبط های دوربین نشون داد که مردمک چشم حیوونا توی این مدت خیلی گشاد شده بود. این ترکیب از موج های مغزی خواب عمیق و برانگیختگی فیزیکی بالا، به یه حالت «از خود جدا شده» (dissociated state) اشاره داره که عناصری از خواب و بیداری رو با هم ترکیب می کنه.
محققان همچنین متوجه ناپدید شدن کامل موج های تتا شدن؛ ریتم های مغزی خاصی که معمولا با حرکت و گشت وگذار توی محیط مرتبطه. سرکوب این ریتم ها توی حیوونایی که فعالانه حرکت می کردن، نشون دهنده یه قطع ارتباط موقتی بین فعالیت های فیزیکی و فعالیت های استاندارد مغزیه.
برئانت و ویازوفسکی به PsyPost گفتن: «ما فهمیدیم که در مرحله حاد، یعنی زمانی که نشانه های رفتاری مصرف روان گردان در بالاترین حده، فعالیت مغز شبیه به مرحله ای از خوابه که بهش خواب موج آهسته می گن. ما همچنین اندازه مردمک رو به عنوان نشونه ای از برانگیختگی قشری (که باید در زمان بیداری بالا و در زمان خواب پایین باشه) اندازه گیری کردیم و در کمال تعجب دیدیم که اندازه مردمک به حدی رسیده که کلاسیکا با سطوح بالای برانگیختگی مرتبطه. بنابراین ما با یه حالت هوشیاری روبرو بودیم که عناصری از خواب رو توی مغز داشت، در حالی که رفتارش مطابق با بیداری بود.»
«همه چیز درباره نتایج ما غافلگیرکننده بود. تا الان، تحقیقات درباره فعالیت موج آهسته بیشتر به تحقیقات خواب محدود می شد. نتایج ما واقعا عجیب بود. چطور ممکنه سوژه های ما در رفتار کلامی شون نشانه های قطعی بیداری رو نشون بدن، در حالی که مغزشون پر از سیگنال هاییه که با قطع ارتباط با محیط بیرونی مرتبطه؟ علاوه بر اون، یه ریتم مغزی خاص که به حرکت ربط داشت، توی حیوونایی که در حال حرکت بودن کاملا ناپدید شده بود.»
برای درک مسیرهای شیمیایی خاص درگیر، دانشمندان یه آزمایش اضافی با استفاده از ترکیبی انجام دادن که گیرنده های خاص سروتونین رو مسدود می کنه. این گیرنده ها مثل ایستگاه های پهلوگیری شیمیایی توی مغز عمل می کنن که به مواد شیمیایی طبیعی بدن و داروهای روان گردان پاسخ می دن.
وقتی موش ها قبل از 5-MeO-DMT ماده مسدودکننده رو دریافت کردن، داروی روان گردان دیگه باعث گشاد شدن مردمک یا سرکوب موج های تتا شد. فعالیت موج آهسته توی مغز در واقع افزایش پیدا کرد، که نشون می ده شبکه های شیمیایی کاملا متفاوتی جنبه های مختلف تجربه روان گردان رو کنترل می کنن.
این یافته ها چشم اندازهای جدیدی برای درک چگونگی تاثیر روانگردان و سلامت روان بر مغز فراهم می کنند.
محققان همچنین سعی کردن ترکیب روان گردان رو با استفاده از لوله های کوچیک مستقیما به یه ناحیه خاص از لایه بیرونی مغز تزریق کنن. این تزریق موضعی، همون تغییرات رفتاری یا موج مغزی شدیدی رو که تزریق به کل بدن ایجاد کرده بود، به وجود نیاورد.
این تست موضعی نشون می ده که حالت منحصربه فرد «خواب-بیداری» به شبکه های گسترده و سراسری مغز وابسته است. این حالت به فعال شدن کل مغز نیاز داره، نه فقط یک منطقه جداگانه.
برای تست انگیزه و رفتار طبیعی، دانشمندان به بعضی از موش ها یه ظرف حبه قند دادن. بعد از دریافت ترکیب روان گردان، موش ها زمان خیلی طولانی تری طول کشید تا به سمت خوراکی ها برن و اونا رو بخورن.
به جای غذا خوردن، حیوونا تمرکزشون رو روی تمیز کردن خودشون و گشتن توی پوشال های کف قفسشون گذاشتن. این تغییر رفتاری ثابت می کنه که دارو فعالیت های پاداش محور رو کاهش می ده و اولویت های فوری حیوون رو تغییر می ده.
توی مرحله دیگه ای از مطالعه، دانشمندان یه گروه از موش ها رو برای 4 ساعت با استفاده از اشیاء جدید بیدار نگه داشتن تا نیاز بیولوژیکی شون به خواب رو بالا ببرن. به طور طبیعی، این نوع بی خوابی باعث می شه وقتی حیوون بالاخره استراحت می کنه، موج های آهسته خیلی شدیدی ایجاد بشه.
وقتی دانشمندان بلافاصله بعد از این دوره بی خوابی 5-MeO-DMT رو تجویز کردن، اون شدت مورد انتظار موج های آهسته خواب به طور قابل توجهی کاهش پیدا کرد. این نشون می ده که موج های آهسته القا شده توسط دارو ممکنه بخشی از نیاز بیولوژیکی مغز به خواب عمیق رو برطرف کنه.
تیم تحقیقاتی همچنین الگوهای خواب طولانی مدت موش ها رو در طول یه دوره 48 ساعته بررسی کردن. در حالی که خواب با حرکات سریع چشم (REM) در ابتدا توسط دارو سرکوب شده بود، حیوون ها بعدا دچار یه جبران بیش از حد شدن.
اونا در طول دو روز بعد، زمان خیلی بیشتری رو توی این مرحله از خواب که پر از رویاست سپری کردن. خواب REM برای پردازش خاطرات احساسی حیاتیه، به این معنی که این جبران دیرهنگام می تونه نقشی توی پتانسیل درمانی دارو داشته باشه. این امر به درک بهتر پتانسیل روانگردان و سلامت روان در درمان اختلالات روانی کمک می کند.
محققان توضیح دادن: «این اثرات، امکان درک اثرات طولانی مدت روان گردان ها رو از دریچه تحقیقات خواب فراهم می کنه. ادبیات مربوط به موج های آهسته نشون می ده که اونا ممکنه روی انعطاف پذیری مغز اثر بذارن و حالتی با موج های آهسته سراسری – همون طور که ما گزارش کردیم – ممکنه بستری برای حمایت از تغییرات کلی مغز باشه، هرچند این هنوز از طرف ما در حد حدسه.»
«ما می تونیم این ایده رو فراتر ببریم؛ با توجه به اینکه موج های آهسته عموما با احساس قطع ارتباط از محیط مرتبط هستن، ممکنه فکر کنیم که اونا می تونن پایه و اساس تجربه روان گردان باشن. نتایج ما قبلا با موفقیت توی انسان ها هم توسط کارهای جورج بلک برن از UCL تکرار شده.»
درک دقیق این مکانیسم ها برای بهره برداری کامل از پتانسیل روانگردان و سلامت روان درمانی ضروری است.
با اینکه این یافته ها بینش های جدیدی ارائه می دن، دانشمندان اشاره می کنن که موج های آهسته ایجاد شده توسط دارو رو نمی شه دقیقا «موج های خواب واقعی» نامید. سیگنال های الکتریکی از نظر دامنه کوچیک تر از موج های خواب طبیعی بودن و موج های مغزی سریع که مخصوص بیداری عادی هستن هنوز توی پس زمینه وجود داشتند.
این خطر وجود داره که این حالت به عنوان یه جایگزین دقیق برای استراحت طبیعی اشتباه گرفته بشه. محققان می گن که دارو در عوض یه حالت ترکیبی منحصربه فرد ایجاد می کنه که موقتا ارتباط مغز رو با محیط بیرونی قطع می کنه.
محققان گفتن: «توی مراحل اولیه تحقیقات خواب، خواب به مراحلی تقسیم شد که هنوز هم کاربرد دارن. یک مرحله به خصوص خیلی عجیب بود. میشل ژووه، عصب شناس فرانسوی، این حالت رو “خواب متناقض” (که در آزمایشگاه های غیرفرانسوی به عنوان خواب REM شناخته می شه) نامید تا همزیستی عجیب یه حالت مغزی بیدار رو توی عمیق ترین مرحله خواب توصیف کنه. در مقابل این، ما یه مغز “خوابیده” رو توی حیوونایی مشاهده کردیم که به وضوح بیدار بودن. به جای اینکه یافته مون رو حالت روان گردان بنامیم، می خواستیم به احترام کارهای پیشگامانه تحقیقات خواب در دهه 1330 (1950 میلادی)، اونو “بیداری متناقض” بنامیم.»
تاثیرات طولانی مدت روانگردان و سلامت روان
مطالعات آینده باید بررسی کنن که آیا این حالت مغزی منحصربه فرد مستقیما باعث بهبودهای طولانی مدت در انعطاف پذیری مغزی (plasticity) که توی آزمایش های بالینی انسانی دیده شده می شه یا نه. انعطاف پذیری به توانایی مغز برای سازماندهی مجدد خودش با ایجاد ارتباطات عصبی جدید گفته می شه که برای بهبودی از بیماری های روانی ضروریه.
این مطالعه پایه ای برای تحقیقات بیشتر در زمینه روانگردان و سلامت روان است.
این مطالعه با عنوان «تجزیه حالت هوشیاری القا شده توسط 5-MeO-DMT در موش ها» توسط بنجامین جی. بی. برئانت، خوزه پریوس منگوال، الکساندر اندروز، آنا هوردر-سوابدیسن، جاسمین پاتل، دیوید ام. بانرمن، ترور شارپ و ولادیسلاو وی. ویازوفسکی نوشته شده است.
بررسی وضعیت «بیداری متناقض» نشان می دهد که مغز تحت تاثیر مواد روان گردان می تواند به صورت موقت از محیط قطع شده و وارد فرآیندهای بازسازی شود که معمولا فقط در خواب عمیق رخ می دهند. این همزیستی عجیب بین هوشیاری فیزیکی و امواج مغزی خواب، پتانسیل بالای این ترکیبات را در سازماندهی مجدد شبکه های عصبی و بهبود اختلالات روانی پیچیده برجسته می کند و مسیر را برای درمان های نوین هموار می سازد.
Scientists discover psychedelic drug 5-MeO-DMT induces a state of “paradoxical wake”
