نقش تغذیه در پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی و سلامت مغز

تحقیقات جدید نشان می دهد که جایگزینی چربی های حیوانی و اشباع شده با روغن های گیاهی می تواند نقش مهمی در پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی داشته باشد و خطر زوال عقل را در افراد مسن تا حد زیادی کاهش دهد.

جایگزین کردن چربی های حیوانی با روغن های گیاهی می تواند به پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی کمک کند و خطر ابتلا به زوال عقل در افراد مسن را کاهش دهد. بر اساس یک تحلیل طولانی مدت از عادت های غذایی، محققان متوجه شدن که انواع خاصی از چربی که یک فرد مصرف می کنه، با سلامت شناختی اون در سال های بعدی زندگی ارتباط داره. این تحقیق در مجله آمریکایی تغذیه بالینی (The American Journal of Clinical Nutrition) منتشر شده.

زوال عقل یک بیماری عصبی پیشرونده ست که با کاهش حافظه، تفکر و مهارت های استدلال شناخته میشه. با توجه به اینکه پیش بینی میشه موارد جهانی زوال عقل در دهه های آینده به شدت افزایش پیدا کنه، شناسایی راه هایی برای پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی یا به تاخیر انداختن شروع اون، یکی از اولویت های اصلی سلامت عمومیه. از اونجایی که در حال حاضر هیچ درمانی برای بهبود قطعی زوال عقل وجود نداره، متخصصان پزشکی اغلب به دنبال عوامل سبک زندگی قابل تغییر هستن تا به حفظ عملکرد شناختی کمک کنن.

رژیم غذایی یکی از مهم ترینِ این عامله، و درست مثل انتخاب بهترین غذاهای شادی آور برای سلامت روان، بررسی تاثیر چربی ها بر پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی از اهمیت ویژه ای برخورداره. چربی یک ماده مغذی ضروری برای بدن انسانه، به خصوص برای مغز که عمدتا از بافت چربی تشکیل شده. برخی چربی ها برای ساخت غشاهای سلولی، از بین بردن پروتئین های مضر و مدیریت التهاب لازم هستن. با این حال، مطالعات قبلی که تاثیر مصرف چربی بر مغز رو بررسی کردن، نتایج متناقضی داشتن.

خیلی از تحلیل های گذشته، کل انرژی دریافتی روزانه رو در نظر نگرفتن یا نتونستن ارزیابی کنن که وقتی یک نوع چربی با نوع دیگه جایگزین میشه، چه اتفاقی می افته. این مفهوم که به عنوان مدل جایگزینی هم کالری شناخته میشه، اثرات سلامتی ثابت نگه داشتن کل کالری روزانه فرد در حالی که منبع اون کالری ها تغییر می کنه رو بررسی می کنه. برای ارائه تصویر روشن تری از اینکه چربی های خاص چطور بر کاهش قوای شناختی تاثیر می ذارن، یک تیم تحقیقاتی مطالعه مشاهده ای جدیدی رو شروع کردن.

این تحقیق توسط مینیو وو و چانگ ژنگ یوآن در دانشکده پزشکی دانشگاه ژجیانگ چین، با همکاری موسساتی از ایالات متحده و دانمارک هدایت شد. اونا می خواستن بفهمن که آیا جایگزین کردن چربی های اشباع شده با گزینه های سالم تر می تونه به عنوان یک استراتژی کاربردی برای پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی عمل کنه یا نه.

در تصویر زیر نمایی از مواد غذایی مفید برای مغز و روغن های گیاهی را مشاهده می کنید که در مطالعات جدید مورد بررسی قرار گرفته اند.

این تصویر بر اهمیت انتخاب منابع چربی صحیح برای حفظ سلامت نورون ها در سنین بالا تاکید دارد.

تیم تحقیقاتی داده های «مطالعه سلامت و بازنشستگی» رو که یک نظرسنجی بزرگ و مداوم از افراد مسن در ایالات متحده هست، تحلیل کردن. اونا 5،944 شرکت کننده رو شناسایی کردن که موقع جمع آوری داده های رژیم غذایی در سال 1392، کاملا از زوال عقل دور بودن. در شروع دوره مشاهده، میانگین سنی شرکت کننده ها 68 سال بود و نزدیک به 60 درصد گروه رو زنان تشکیل می دادن.

برای درک اینکه شرکت کننده ها چی می خوردن، محققان از یک پرسشنامه بسامد خوراک شامل 164 ماده غذایی خاص استفاده کردن. این به تیم اجازه داد تا میزان مصرف انواع مختلف چربی توسط هر فرد رو محاسبه کنن. محققان چربی های رژیمی رو بر اساس منبعشون دسته بندی کردن و چربی حیوانی رو از چربی گیاهی جدا کردن.

پرسشنامه غذا از شرکت کننده ها می خواست گزارش بدن که در طول یک سال معمولی، هر چند وقت یک بار موارد خاصی رو مصرف کردن. این شامل همه چیز از روغن های پخت وپز و کره گرفته تا انواع خاص گوشت، آجیل و محصولات لبنی میشد. با استفاده از پایگاه های داده تغذیه ای معتبر، محققان این گزارش های غذایی رو به درصدهای تخمینی روزانه از کل چربی مصرفی تبدیل کردن.

اونا همچنین چربی رو بر اساس ساختار شیمیاییش دسته بندی کردن. این شامل چربی های اشباع شده میشد که معمولا در دمای اتاق جامد هستن و در گوشت و لبنیات پیدا میشن. اونا همچنین چربی های غیراشباع مونو (تکی) و پلی (چندگانه) رو اندازه گرفتن که معمولا روغن های مایع گرفته شده از گیاهان یا ماهی هستن. در نهایت، اونا چربی های ترانس رو هم در نظر گرفتن که روغن های تغییر یافته به صورت مصنوعی هستن و اغلب در غذاهای فرآوری شده استفاده میشن.

در طول یک دوره مشاهده میانگین 6 ساله، محققان سلامت شناختی شرکت کننده ها رو پیگیری کردن. اونا از ترکیبی از تشخیص های گزارش شده توسط خود فرد، تست های حافظه و مصاحبه با نمایندگانی مثل اعضای خانواده استفاده کردن. تست های شناختی، حافظه رو از طریق کارهای بازخوانی کلمات و همچنین توانایی های توجه و محاسبه رو با درخواست از شرکت کننده ها برای شمارش معکوس ارزیابی کردن.

تا پایان دوره پیگیری، 444 شرکت کننده به زوال عقل مبتلا شده بودن. وقتی مصرف کل چربی به تنهایی به عنوان درصدی از رژیم غذایی روزانه فرد بررسی شد، محققان رابطه ای با خطر زوال عقل پیدا نکردن. با این حال، تقسیم میزان مصرف چربی بر اساس منبع و نوع، الگوهای غذایی متفاوتی رو نشون داد.

پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی: یافته های کلیدی مطالعه

شرکت کننده هایی که بیشترین میزان چربی گیاهی رو مصرف می کردن، در مقایسه با کسانی که کمترین میزان رو مصرف می کردن، 31 درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل بودن. میانگین مصرف برای این گروه برتر، حدود 23.5 درصد از کل کالری روزانه شون بود که از چربی های گیاهی تامین میشد. در مقابل، کل مصرف چربی حیوانی به تنهایی رابطه آماری معنی داری با زوال عقل نشون نداد. این یافته ها اهمیت پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی را برجسته می کند.

فواید چربی گیاهی زمانی که محققان مدل های آماری خودشون رو برای شبیه سازی تغییرات رژیم غذایی اجرا کردن، حتی بیشتر مشخص شد. جایگزین کردن فقط 5 درصد از کل کالری روزانه فرد از چربی حیوانی با مقدار مشابهی از چربی گیاهی، با کاهش 15 درصدی خطر زوال عقل مرتبط بود. جایگزین کردن 5 درصد از کالری روزانه از کربوهیدرات ها با چربی گیاهی هم با ریسک کمتری همراه بود. این نتایج، پتانسیل بالای پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی را از طریق تغییرات رژیم غذایی نشان می دهد.

با نگاه به ساختار شیمیایی چربی ها، رژیم های غذایی سرشار از چربی اشباع شده با پیامدهای منفی همراه بودن. شرکت کنندگانی که در یک پنجم بالای مصرف چربی اشباع شده بودن، در مقایسه با کسانی که در یک پنجم پایین بودن، 56 درصد بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار داشتن. برعکس، مصرف مقادیر بالاتر چربی های غیراشباع مونو (تکی)، رابطه معکوسی با کاهش قوای شناختی نشون داد. این یعنی مصرف بیشتر چربی های غیراشباع مونو با احتمال کمتر ابتلا به این بیماری در ارتباط بود.

مدل های جایگزینی هم کالری این ارتباط ها رو تایید کردن. جایگزین کردن 5 درصد از کالری روزانه از چربی اشباع شده با چربی غیراشباع مونو، با 48 درصد کاهش خطر زوال عقل همراه بود. جایگزین کردن همون مقدار چربی اشباع شده با چربی غیراشباع پلی (چندگانه) با 33 درصد کاهش خطر مرتبط بود.

چرا چربی اشباع شده ممکنه مضر باشه در حالی که چربی های غیراشباع مونو و پلی مفید به نظر می رسن؟ چربی های اشباع شده می تونن باعث افزایش التهاب و مشکلاتی در عملکرد رگ های خونی بشن. مغز برای رسوندن اکسیژن و مواد مغذی به شبکه گسترده ای از رگ های خونی خیلی کوچک متکیه. آسیب یا محدودیت در این شبکه عروقی می تونه سلول های مغزی رو گرسنه نگه داره.

از طرف دیگه، چربی های غیراشباع اجزای ضروری غشاهای ساختاری نورون ها هستن. روغن ها و چربی های گیاهی حاوی سطوح بالایی از این چربی های غیراشباع همراه با سایر ترکیبات گیاهی مفید هستن. این ترکیبات اضافی به عنوان آنتی اکسیدان در بدن انسان عمل می کنن.

نقش آنتی اکسیدان ها در پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی

آنتی اکسیدان ها به محافظت از سلول های مغزی در برابر استرس اکسیداتیو کمک می کنن؛ یک فرآیند بیولوژیکی که در اون مولکول های ناپایدار به چربی های ساختاری سلول آسیب می رسونن. رژیم های غذایی غنی از روغن های گیاهی با فراهم کردن هم بلوک های سازنده ساختاری و هم آنتی اکسیدان های دفاعی، محیط امن تری را برای پیشگیری زوال عقل با روغن گیاهی و رشد نورون ها با افزایش سن فرد ایجاد می کنند.

محققان اشاره کردن که الگوهای محافظتی چربی گیاهی به ویژه در افرادی که سابقه افسردگی نداشتن و کسانی که هرگز الکل مصرف نکرده بودن، قوی تر بود. شرایطی مثل افسردگی می تونه نحوه پردازش چربی ها در بدن رو مختل کنه یا التهاب رو در مغز افزایش بده. این موضوع ممکنه فواید عصبی ترکیبات گیاهی رژیم غذایی رو خنثی کنه، هرچند تیم تحقیقاتی اشاره کرد که برای درک این ارتباط به مطالعات بیشتری نیازه.

نتایج در گروه های مختلف جمعیتی ثابت باقی موند. ارتباط محافظتی چربی های گیاهی بدون توجه به سن، جنسیت، نژاد یا سابقه قبلی بیماری های قلبی عروقی تغییری نکرد. محققان همچنین با کنترل نشانگرهای ژنتیکی ارثی خاص مرتبط با خطر بیماری آلزایمر، عوامل ژنتیکی رو هم در نظر گرفتن. کنترل این ویژگی های ارثی کمی از اندازه اثرات تخمینی کم کرد، اما روندهای کلی که به فواید چربی های گیاهی اشاره داشتن، پابرجا موندن.

با وجود حجم نمونه بزرگ و پیگیری دقیق رژیم غذایی، این مطالعه مشاهده ایه و نمی تونه ثابت کنه که خوردن چربی گیاهی مستقیما از زوال عقل جلوگیری می کنه. سایر رفتارهای بهداشتی اندازه گیری نشده یا شرایط متابولیک زمینه ای ممکنه بخشی از این ارتباط رو توضیح بدن. افرادی که رژیم های غذایی عمدتا گیاهی مصرف می کنن، ممکنه ورزش بیشتری هم انجام بدن یا به مراقبت های بهداشتی بهتری دسترسی داشته باشن، هرچند محققان در مدل های خودشون فعالیت بدنی، درآمد و سطح تحصیلات رو تعدیل کردن.

علاوه بر این، داده های رژیم غذایی بر اساس پرسشنامه هایی بود که به حافظه شرکت کننده ها بستگی داشت. به یاد آوردن عادت های غذایی در دوره های طولانی می تونه باعث ایجاد برخی خطاها در گزارش دهی بشه. برای اطمینان از اینکه مراحل اولیه کاهش قوای شناختی باعث نشده که شرکت کننده ها رژیم غذایی خودشون رو طوری تغییر بدن که نتایج رو منحرف کنه، محققان آزمایش هایی رو انجام دادن که در اون افرادی که در اولین سال های مطالعه دچار زوال عقل شده بودن رو حذف کردن. این کار بخشی از قدرت آماری رو کم کرد، اما روندهای کلی ثابت موند.

این مطالعه همچنین همه انواع زوال عقل رو به عنوان یک پیامد واحد در نظر گرفت، به جای اینکه بین انواع خاصی مثل بیماری آلزایمر یا زوال عقل عروقی تمایز قائل بشه. چون زوال عقل عروقی به شدت با سلامت قلب و عروق و مصرف چربی اشباع شده مرتبطه، تاثیر فیزیولوژیکی ممکنه برای برخی از اشکال کاهش شناختی قوی تر از بقیه باشه. محققان خاطرنشان کردن که مطالعات آینده برای تایید این الگوهای غذایی در جمعیت های دیگه و جداسازی مکانیسم های بیولوژیکی دقیقی که باعث میشه چربی های گیاهی برای مغز محافظت کننده باشن، ضروریه.

به طور خلاصه، جایگزینی چربی های اشباع با منابع گیاهی می تواند خطر زوال عقل را تا حد زیادی کاهش دهد. این تغییر ساده در رژیم غذایی با کاهش التهاب و تامین آنتی اکسیدان ها، محیطی سالم برای عملکرد نورون ها فراهم کرده و به حفظ توانایی های شناختی در دوران پیری کمک می کند.

Swapping animal fats for vegetable oils is linked to a lower risk of dementia