تحقیقات جدید با تمرکز بر نقش ژنتیک در موفقیت نشان می دهند که توانایی های ذهنی و جایگاه شغلی افراد تا حد زیادی تحت تاثیر عوامل وراثتی است و محیط نقش کمتری در این فرآیند ایفا می کند. یه مطالعه جدید که در Scientific Reports منتشر شده نشون می ده که ارتباط بین توانایی ذهنی یه فرد جوان و وضعیت اقتصادی-اجتماعی آینده ش، تا حد زیادی تحت تاثیر ژن هاشه. یافته ها شواهدی رو ارائه می دن که نشون می ده عوامل ژنتیکی نسبت به شرایط محیطی، نقش پررنگ تری در موفقیت تحصیلی و شغلی دارن. این یافته ها بر نقش ژنتیک در موفقیت فردی تاکید دارند. این بیولوژی زمینه ای ممکنه توضیح بده که چرا بعضی از مداخلات اجتماعی که هدفشون کاهش نابرابریه، معمولا در درازمدت به نتیجه دلخواه نمی رسن.
دانشمندای علوم اجتماعی دهه ها وقت گذاشتن تا بفهمن چه مکانیسم های روان شناختی باعث تعیین وضعیت اقتصادی-اجتماعی می شه. درس خوندن و پیدا کردن یه شغل، راه های اصلی هستن که جوونا باهاش شروع به کسب درآمد می کنن و جایگاه شون رو در جامعه می سازن. تحقیقات قبلی به خوبی نشون دادن که توانایی ذهنی عمومی، که معمولا با ضریب هوشی (IQ) سنجیده می شه، قوی ترین پیش بینی کننده وضعیت اقتصادی-اجتماعی آینده یه فرده و حتی تحلیل علمی تاثیر درآمد بر مغز هم می تونه در این چرخه و نحوه پردازش پاداش ها نقش مهمی ایفا کنه.
نقش ژنتیک در موفقیت؛ ژن یا محیط؟
با این حال، هنوز دقیقا معلوم نبود که این رابطه بیشتر تحت تاثیر ژنتیک خاص هر فرده یا تجربه های زندگی شخصی اش. این تجربه ها ممکنه شامل شبکه های اجتماعی باشه که فرد در دانشگاه می سازه یا فرصت های خاصی که در بازار کار باهاشون روبرو می شه. پتری جی. کاجونیوس، دانشیار و محقق شخصیت در گروه روان شناسی دانشگاه لوند سوئد و میزبان پادکست شخصیت، این مطالعه رو برای پاسخ به این سوال انجام داده.
«بیشتر مردم، حتی محققای روان شناسی، نمی دونن که بیشتر همبستگی ها در علم روان شناسی عمدتا ناشی از ژنتیکه، نه محیط. این ناآگاهی ممکنه به خصوص در سوئد که به تمرکزش روی برابری اجتماعی از طریق مداخلات مشهوره بیشتر باشه؛ چون مطالعات زیادی در علوم اجتماعی سعی نمی کنن ژنتیک فردی رو کنترل کنن. این احتمالا یکی از اولین مطالعات آگاه از ژنتیک در سوئده که رابطه معروف و بسیار قوی بین IQ و وضعیت اقتصادی-اجتماعی رو بررسی می کنه.»
به طور خاص، کاجونیوس می خواست دقیقا مشخص کنه که چه مقدار از پیوند بین توانایی ذهنی یه جوون و وضعیت اقتصادی-اجتماعی بعدی ش رو می شه به ارث ژنتیکی نسبت داد. برای بررسی این موضوع، این محقق از داده های پروژه TwinLife استفاده کرد که یه مطالعه بزرگ و جامع روی خانواده ها در آلمانه. این نمونه شامل 440 جفت دوقلو بود، شامل 228 جفت دوقلوی همسان و 212 جفت دوقلوی ناهمسان هم جنس.
تحلیل دوقلوها به دانشمندا اجازه می ده تخمین بزنن که چقدر از یه ویژگی خاص مربوط به ژنتیکه. دوقلوهای همسان تمام ژن هاشون مشترکه، در حالی که دوقلوهای ناهمسان به طور متوسط حدود نصف ژن هاشون مشترکه. با مقایسه شباهت های بین این دو نوع دوقلو، محقق ها می تونن با محاسبات ریاضی بفهمن که چقدر از یه ویژگی ناشی از وراثت ژنتیکی در مقابل قرار گرفتن در معرض محیطه.
یافته های کلیدی درباره نقش ژنتیک در موفقیت
در تصویر زیر، نمایی از ارتباط میان کدهای بیولوژیکی و مسیرهای پیشرفت در زندگی را مشاهده می کنید که به مفهوم وراثت پذیری اشاره دارد.
این نمودار بصری به خوبی نشان دهنده این است که چگونه ویژگی های ذاتی می توانند بستری برای شکوفایی استعدادها در محیط های مختلف فراهم کنند.
شرکت کننده ها در این تحلیل خاص، جوونایی بودن که در حال ورود به مسیر شغلی شون بودن. اونا در موج اول جمع آوری داده ها به طور متوسط حدود 23 سال سن داشتن و در موج دوم، یعنی چهار سال بعد، میانگین سنی شون حدود 27 سال بود. در طول موج اول مطالعه، شرکت کننده ها یه ارزیابی ذهنی کامپیوتری رو انجام دادن.
این ارزیابی، توانایی فرد برای استدلال و حل مسائل با استفاده از اطلاعات جدید رو می سنجید که یکی از اجزای اصلی هوش عمومیه. چهار سال بعد، محقق ها وضعیت اقتصادی-اجتماعی شرکت کننده ها رو با استفاده از چهار متغیر متمایز اندازه گیری کردن. دو تا از این متغیرها روی تحصیلات تمرکز داشتن و پیچیدگی و سطح تحصیلی هر شرکت کننده رو در یه مقیاس از صفر تا 10 طبقه بندی می کردن.
دو متغیر دیگه وضعیت شغلی رو برای به دست آوردن تصویری کامل از موفقیت کاری شون اندازه گیری می کردن. یکی از اونا اعتبار اجتماعی شغل فعلی شون رو رتبه بندی می کرد. اون یکی هم شغلشون رو بر اساس سطح استقلال و جایگاهی که در بازار کار گسترده تر داشت، طبقه بندی می کرد. محقق از مدل های آماری استفاده کرد تا تاثیر ژنتیک رو از تاثیر محیط جدا کنه.
داده ها نشون دادن که توانایی ذهنی در اوایل بزرگسالی به شدت ارثیه. به طور خاص، حدود 75 درصد از تفاوت های توانایی ذهنی بین افراد رو می شد با ساختار ژنتیکی شون توضیح داد.
نتایج اقتصادی-اجتماعی در سن 27 سالگی هم تاثیر ژنتیکی قابل توجهی رو نشون دادن. عوامل ژنتیکی بین 49 تا 66 درصد از تفاوت ها در سطح تحصیلات رو بین شرکت کننده ها توضیح می دادن. برای وضعیت شغلی هم ژنتیک مسئول 32 تا 71 درصد از تفاوت های فردی بود.
وقتی به رابطه بین توانایی ذهنی در 23 سالگی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی در 27 سالگی نگاه می کنیم، عوامل ژنتیکی نقش غالب رو داشتن. ویژگی های ژنتیکی مشترک بین 69 تا 81 درصد از ارتباط بین توانایی ذهنی و نتایج تحصیلی رو توضیح می دادن. برای پیوند بین توانایی ذهنی و وضعیت شغلی هم، ژنتیک تا 98 درصد از این ارتباط رو توجیه می کرد.
این یعنی همون زمینه های ژنتیکی که به توانایی ذهنی بالاتر کمک می کنن، تمایل دارن که موفقیت اقتصادی-اجتماعی رو هم تقویت کنن. هم پوشانی در عوامل ژنتیکی چندین برابر بزرگتر از هرگونه هم پوشانی در عوامل محیطی بود. این عوامل محیطی معمولا شامل منابع مشترک خانوادگی یا اتفاقات تصادفی زندگی هستن، مثل ملاقات با آدم درست در زمان درست. این یافته ها به درک عمیق تر نقش ژنتیک در موفقیت فردی کمک می کنند و نشان می دهند که تاثیر آن فراتر از تصورات قبلی است.
تاثیر ژنتیکی مشترک بین توانایی ذهنی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی می تونه به چند روش مختلف عمل کنه. ممکنه همون ژن ها به طور همزمان روی رشد مغز و رفتارهایی که باعث موفقیت شغلی می شن تاثیر بذارن و یه پیوند بیولوژیکی مستقیم ایجاد کنن. یا اینکه ژن ها ممکنه توانایی ذهنی رو افزایش بدن، که اون هم باعث می شه فرد راحت تر در تحصیلات عالی پیشرفت کنه و شغل بهتری با حقوق بالاتر پیدا کنه.
«پیام اصلی برای یه فرد عادی اینه که روان شناسی در زندگی عمدتا از طریق ساختار ژنتیکی بروز پیدا می کنه، نه لزوما از طریق شرایط محیطی.» کاجونیوس گفت: «فرد در نتایج زندگی مثل تحصیلات، شغل و درآمد، احتمالا نقش مهم تری نسبت به اون چیزی که بهش اعتبار داده می شه، داره. در نتیجه، این ممکنه یکی از دلایلی باشه که مداخلات اجتماعی با هدف برابری، اغلب در درازمدت جواب نمی دن.» این موضوع بر اهمیت توجه به نقش ژنتیک در موفقیت هنگام طراحی برنامه های اجتماعی تاکید می کند.
در حالی که این یافته ها بر تاثیر سنگین بیولوژی روی نتایج زندگی تاکید دارن، مهمه که وراثت پذیری رو به عنوان سرنوشت مطلق اشتباه نگیریم. توضیح ژنتیکی بالا برای یه ویژگی فقط نشون دهنده افزایش احتماله، نه یه قطعیت از پیش تعیین شده. با این حال، درک نقش ژنتیک در موفقیت به معنای جبرگرایی مطلق نیست و محیط همچنان اثرگذار است.
کاجونیوس گفت: «وراثت پذیری لزوما به معنای جبرگرایی نیست، بلکه فقط به معنای افزایش احتمالاته. برای مثال، ژن های مربوط به ضعف بینایی رو می شه به راحتی با عینک حل کرد.»
این مطالعه محدودیت هایی هم داره. فاصله چهار ساله بین اولین و دومین اندازه گیری زمان نسبتا کوتاهی بود. پیگیری این جوون ها از سن 23 تا 27 سالگی ممکنه زمان کافی برای اینکه توانایی ذهنی به طور کامل مسیر شغلی طولانی مدتشون رو شکل بده، فراهم نکرده باشه. برای درک جامع تر نقش ژنتیک در موفقیت، مطالعات طولانی مدت تری نیاز است.
علاوه بر این، مدل های آماری استفاده شده در این مطالعه با تقسیم تاثیرات صرفا به ژن ها و محیط، تحلیل رو ساده سازی کردن. این رویکرد تعاملات پیچیده تر رو در نظر نگرفت، مثل اینکه چطور ژن های خاص ممکنه در محیط های کاملا متفاوت واکنش های متفاوتی نشون بدن. تحقیقات آینده باید بررسی این تعاملات پیچیده رو در دوره های طولانی تری از زندگی فرد هدف قرار بدن.
در نهایت، کاجونیوس امیدوار است که این خط تحقیقاتی به دانشمندان و عموم مردم کمک کند تا درک کنند تفاوت های روان شناختی به شدت تحت تاثیر بیولوژی ما هستند. شناخت بهتر نقش ژنتیک در موفقیت می تواند به سیاست گذاران کمک کند تا مداخلات اجتماعی مؤثرتری طراحی کنند. برخورد با کل جمعیت به عنوان یک توده کاملا یکسان، اغلب منجر به برنامه هایی می شود که نتایج بلندمدت مورد نظر را به همراه ندارند.
این مطالعه با عنوان «ارتباطات طولی بین توانایی ذهنی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی ماهیتی تا حدی ژنتیکی دارن ،» توسط پتری جی. کاجونیوس نوشته شده است.
فهم عمیق تر از تاثیر بیولوژی بر دستاوردهای انسانی، دریچه ای جدید به سوی طراحی مدل های آموزشی کارآمدتر می گشاید. اگرچه ژنتیک تعیین کننده بخش بزرگی از مسیر است، اما آگاهی از این پتانسیل ها به جوامع اجازه می دهد تا به جای تلاش برای همسان سازی اجباری، بستری را فراهم کنند که هر فرد بر اساس ظرفیت های منحصر به فرد خود به شکوفایی برسد. این رویکرد علمی، پلی میان واقعیت های زیستی و آرمان های اجتماعی برای ایجاد فرصت های برابر واقعی ایجاد می کند.
Genetic factors drive the link between cognitive ability and socioeconomic status
