تحقیقات جدید نشان می دهد که برای افراد دارای واریانت ژنتیکی خاص، مصرف گوشت فرآوری نشده می تواند عاملی محافظتی در برابر زوال عقل باشد و به جلوگیری از آلزایمر با گوشت کمک کند.
افراد مسنی که حامل یک تنوع ژنتیکی خاص مرتبط با بیماری آلزایمر هستن، ممکنه در واقع با داشتن یه رژیم غذایی پر از گوشت، از سلامت مغز خودشون محافظت کنن. مطالعه ای که اخیرا در JAMA Network Open منتشر شده، نشون می ده که توصیه های غذایی شخصی سازی شده بر اساس ژنتیک، می تونه به جلوگیری از آلزایمر با گوشت در بخش بزرگی از جمعیت جهان کمک کنه.
هر فردی ژنی به نام APOE داره که دستورالعمل های لازم برای ساخت پروتئینی رو میده که به جابجایی چربی ها و کلسترول در جریان خون کمک می کنه. این ژن سه نسخه اصلی داره که به اونا واریانت می گن و با نام های e2، e3 و e4 شناخته می شن. هر فرد از هر کدوم از والدینش یک واریانت به ارث می بره که ترکیب های ژنتیکی متفاوتی رو ایجاد می کنه. آپولیپوپروتئین ها خانواده ای از پروتئین ها هستن که به چربی ها متصل می شن و نقش مهمی در متابولیسم کلسترول در کبد و مغز ایفا می کنن.
واریانت APOE e4 قدیمی ترین شکل این ژن در تاریخ تکامل بشره. این واریانت میلیون ها سال پیش، یعنی حدودا زمانی که اجداد اولیه ما به شکار روی آوردن و شروع به مصرف مقادیر زیادی گوشت کردن، ظاهر شد. برخی از انسان شناس ها معتقدن که اجداد انسان چند میلیون سال پیش دوره ای رو پشت سر گذاشتن که رژیم غذایی شون تقریبا به طور کامل از گوشت تشکیل شده بود. این بازه زمانی دقیقا با ظهور واریانت APOE e4 همخوانی داره.
واریانت های جدیدتر، یعنی e3 و e2، خیلی دیرتر در تاریخ بشر پدیدار شدن. جمعیت های انسانی در نهایت به سمت کشاورزی رفتن و شروع به خوردن غذاهای گیاهی بیشتری کردن. تصور می شه که واریانت e3 حدود 200،000 سال پیش ظاهر شده که نشون دهنده سازگاری با رژیم غذایی همه چیزخواری هست. امروزه، واریانت e3 شایع ترین شکلیه که در جمعیت های سراسر جهان یافت می شه.
در دوران مدرن, واریانت APOE e4 قوی ترین عامل خطر ژنتیکی شناخته شده برای بیماری آلزایمر دیررسه. افرادی که نسخه هایی از این واریانت رو به ارث می برن، در مقایسه با کسانی که ترکیب های دیگه ای دارن، شانس خیلی بیشتری برای ابتلا به زوال عقل دارن. در اروپای شمالی و آمریکای شمالی، افرادی با ترکیب های e3/e4 یا e4/e4 نزدیک به 70 درصد از کل موارد آلزایمر رو تشکیل می دن. با این حال، تحقیقات نشان می دهد که جلوگیری از آلزایمر با گوشت در این گروه پرخطر ممکن است.
تصویری که در ادامه مشاهده می کنید، بر اهمیت رویکردهای تغذیه ای در حفظ سلامت سیستم عصبی و نقش مواد غذایی در پیشگیری از بیماری ها تاکید دارد.
این تصویر به خوبی نشان دهنده تمرکز پژوهش های نوین بر رابطه میان رژیم های غذایی سنتی و ابزارهای نوین برای بررسی سلامت مغز در افراد مستعد است.
جلوگیری از آلزایمر با گوشت؛ ژنتیک و رژیم غذایی
محققان موسسه کارولینسکا در سوئد می خواستن بفهمن که عادت های غذایی چطور با این خطرات ژنتیکی در طول زمان تعامل دارن. نویسنده اصلی این تحقیق، یاکوب نورگرن، که محقق بخش نوروبیولوژی، علوم مراقبتی و جامعه این موسسه است، حدس می زد که تاریخ تکاملی ما ممکنه سرنخ هایی در بر داشته باشه. او و همکارانش این فرضیه رو مطرح کردن که واریانت قدیمی تر APOE e4 ممکنه به طور خاص با رژیم غذایی پر از گوشت سازگار شده باشه.
اگه این ایده درست باشه، افرادی که واریانت های ژنی قدیمی تر رو دارن، ممکنه مواد مغذی حیوانی رو متفاوت از افراد دارای واریانت های جدیدتر پردازش کنن. نورگرن می گه: «این مطالعه این فرضیه رو آزمایش کرد که افراد دارای APOE 3/4 و 4/4 با مصرف بیشتر گوشت، با خطر کمتری برای زوال شناختی و زوال عقل روبرو می شن؛ این موضوع بر اساس این واقعیته که APOE4 قدیمی ترین واریانت تکاملی ژن APOE هست و ممکنه در دوره ای پدید اومده باشه که اجداد تکاملی ما بیشتر از رژیم غذایی حیوانی استفاده می کردن. این فرضیه، مسیرهای جدیدی را برای بحث در مورد جلوگیری از آلزایمر با گوشت باز می کند.»
برای بررسی این ارتباط احتمالی، تیم تحقیقاتی داده های یک پروژه در حال اجرا به نام «مطالعه ملی سوئد در مورد پیری و مراقبت» رو تجزیه و تحلیل کردن. اونا روی گروه خاصی شامل 2،157 فرد مسن که در مناطق شهری استکهلم زندگی می کردن تمرکز کردن. همه شرکت کننده ها در زمان شروع مطالعه حداقل 60 سال سن داشتن و هیچ تشخیص زوال عقلی نداشتن.
داوطلبان اطلاعات دقیقی در مورد عادت های غذایی شون از طریق پرسشنامه های معتبر ارائه دادن. بررسی الگوهای خرید و انتخاب مواد غذایی نشان داده است که حتی تفاوت مغز دموکرات و جمهوری خواه در انتخاب و خرید مواد غذایی می تواند بر رژیم روزانه تاثیرگذار باشد. این فرم ها 98 قلم غذای مختلف رو پوشش می داد و عادت های غذایی شرکت کننده ها رو در طول سال گذشته ثبت می کرد. تیم تحقیقاتی داوطلبان رو بر اساس میزان مصرف روزانه کل گوشت، گوشت قرمز فرآوری نشده، گوشت طیور و گوشت های فرآوری شده مثل سوسیس یا کالباس گروه بندی کردن. اونا همچنین نمونه خون گرفتن تا ترکیب ژن APOE هر شرکت کننده رو تعیین کنن.
در طول یک دوره تا 15 سال، محققان سلامت شناختی داوطلبان رو ردیابی کردن. شرکت کننده ها تا سن 78 سالگی هر شش سال یک بار و بعد از اون هر سه سال یک بار مورد ارزیابی قرار می گرفتن. در هر ویزیت، پزشکان حافظه، مهارت های زبانی و سرعت پردازش ذهنی رو بررسی می کردن. دو پزشک مستقل داده های پزشکی رو برای تشخیص هر موردی از زوال عقل بازبینی می کردن و اگه اختلافی وجود داشت، متخصصان مغز و اعصاب ارشد وارد عمل می شدن.
محققان داده ها رو بر اساس ژنتیک به دو گروه اصلی تقسیم کردن. یک گروه شامل افرادی با ترکیب های e3/e4 و e4/e4 بود که خطر ابتلای بالایی به بیماری آلزایمر دارن. گروه دوم شامل افرادی با تمام ترکیب های ژنی دیگه بود. اونا روند تغییرات شناختی هر دو گروه رو با میزان مصرف گوشتی که خودشون گزارش کرده بودن، مقایسه کردن.
یافته های کلیدی در جلوگیری از آلزایمر با گوشت
یک الگوی واضح برای افراد دارای ژن های پرخطر e3/e4 و e4/e4 ظاهر شد. برای این گروه، خوردن گوشت بیشتر با زوال شناختی کندتر و حفظ بهتر حافظه مرتبط بود. این ارتباط محافظتی برای کسانی که در بیست درصد بالای مصرف گوشت بودن، از همه قوی تر بود. این یافته ها به وضوح پتانسیل جلوگیری از آلزایمر با گوشت را در افراد دارای ژنوتیپ های خاص نشان می دهد.
این مصرف کننده های پرمصرف، به طور متوسط حدود 870 گرم گوشت در هفته می خوردن (با استانداردسازی میزان مصرف روزانه معمول 2000 کالری). در این گروه پرمصرف، آسیب پذیری ژنتیکی مورد انتظار کاملا از بین رفت. نرخ زوال شناختی اونا مشابه افرادی بود که واریانت های ژنی پرخطر رو نداشتن. این نشان دهنده اثربخشی رژیم غذایی حاوی گوشت کافی در جلوگیری از آلزایمر با گوشت برای افراد مستعد است.
تیم تحقیقاتی هیچ مزیت مشابهی از مصرف گوشت برای افرادی که واریانت های ژنی جدیدتر رو داشتن، مشاهده نکردن. در واقع، افراد دارای ترکیب های ژنی پرخطر که کمترین میزان گوشت رو می خوردن، در مقایسه با افرادی که اون واریانت های ژنی رو نداشتن، با بیش از دو برابر خطر ابتلا به زوال عقل روبرو بودن. این نشون می ده که رژیم غذایی کم گوشت ممکنه باعث فعال شدن آسیب پذیری ژنتیکی مرتبط با واریانت ژنتیکی قدیمی تر بشه. این نتایج بر اهمیت رژیم غذایی مناسب برای جلوگیری از آلزایمر با گوشت، به ویژه در میان افراد با ژنتیک خاص، تاکید می کند.
نورگرن می گه: «کمبود تحقیقات رژیم غذایی در مورد سلامت مغز وجود داره و یافته های ما نشون می ده که توصیه های غذایی متداول ممکنه برای یک زیرگروه از جمعیت که از نظر ژنتیکی تعریف شدن، نامناسب باشه. برای کسانی که می دونن متعلق به این گروه پرخطر ژنتیکی هستن، این یافته ها امیدبخش هست؛ چون این خطر ممکنه از طریق تغییر سبک زندگی قابل اصلاح باشه و به جلوگیری از آلزایمر با گوشت کمک کند.»
نوع گوشت مصرفی نقش تعیین کننده ای در نتایج سلامتی داشت. گوشت های فرآوری نشده با سلامت مغز بهتر و نرخ مرگ و میر کمتر در گروه ژنتیکی پرخطر مرتبط بودن. با این حال، گوشت های فرآوری شده نتونستن این مزایای محافظتی رو ارائه بدن. این مورد نشان دهنده اهمیت انتخاب درست نوع گوشت برای جلوگیری از آلزایمر با گوشت است.
سارا گارسیا-پتاچک، استادیار موسسه کارولینسکا و یکی از نویسندگان ارشد این مطالعه می گه: «نسبت کمتر گوشت فرآوری شده در کل مصرف گوشت، بدون توجه به ژنوتیپ APOE، با خطر کمتر زوال عقل همراه بود.» به نظر می رسه خوردن غذاهای فرآوری شده برای سلامت شناختی در تمام پیش زمینه های ژنتیکی مضر هست.
محققان همچنین مکانیسم های بیولوژیکی احتمالی رو برای توضیح مشاهداتشون بررسی کردن. اونا سطح خونی برخی ویتامین ها رو اندازه گیری کردن و متوجه شدن افرادی که واریانت های ژنی e4 دارن، به نظر می رسسه ویتامین B12 رو بهتر از بقیه واریانت ها از گوشت جذب می کنن. این نشون می ده که پروفایل ژنتیکی قدیمی تر ممکنه به طور منحصربه فردی برای استخراج مواد مغذی از محصولات حیوانی تنظیم شده باشه.
این مطالعه محدودیت هایی داره که باید در نظر گرفته بشه. این یک مطالعه مشاهده ای بود، به این معنی که محققان عادت های طبیعی رو ردیابی کردن نه اینکه رژیم های غذایی خاصی رو تعیین کنن، که همین موضوع اثبات علت و معلول رو غیرممکن می کنه. همچنین شرکت کننده ها میزان غذای مصرفی شون رو خودشون گزارش کردن، روشی که گاهی اوقات باعث بروز خطاهای حافظه در داده ها می شه.
علاوه بر این، جمعیت مورد مطالعه عمدتا از نژاد اروپای شمالی بودن. از اونجایی که ژن APOE در جمعیت های قومی مختلف متفاوت عمل می کنه، این ارتباطات ممکنه در سطح جهانی صدق نکنه. برای مثال، مشخص شده که افزایش خطر آلزایمر مرتبط با واریانت e4 در جمعیت های اسپانیایی تبار و سیاه پوست در مقایسه با جمعیت های سفیدپوست ضعیف تر هست.
تحقیقات آینده باید از طریق کارآزمایی های بالینی کنترل شده به این شکاف ها پاسخ بدن. دانشمندان باید مستقیما آزمایش کنن که آیا افزایش مصرف گوشت فرآوری نشده می تونه به طور فعال از زوال عقل در افراد با ترکیب های ژنی خاص پرخطر جلوگیری کنه یا نه. نورگرن می گه: «اکنون برای تدوین توصیه های غذایی متناسب با ژنوتیپ APOE، به کارآزمایی های بالینی نیاز هست.» هدف نهایی، توسعه راهکارهای دقیق تر برای جلوگیری از آلزایمر با گوشت بر اساس پروفایل ژنتیکی هر فرد است.
چنین آزمایش هایی در نهایت می تونن به برنامه های تغذیه شخصی سازی شده منجر بشن که از مغز در حال پیر شدن بر اساس ساختار ژنتیکی تکاملی فرد محافظت می کنن. نورگرن در ادامه می گه: «از اونجایی که شیوع APOE4 در کشورهای شمال اروپا حدود دو برابر بیشتر از کشورهای مدیترانه ای هست، ما شرایط خیلی خوبی برای انجام تحقیقات روی توصیه های غذایی اختصاصی برای این گروه پرخطر داریم.»
یافته ها اهمیت روزافزون تغذیه دقیق در تحقیقات پیر شدن شناختی رو برجسته می کنه. در نهایت، این پژوهش یادآور می شود که علم تغذیه در حال حرکت به سمت شخصی سازی بر اساس کدهای ژنتیکی است. درک بهتر از چگونگی تعامل بدن ما با مواد مغذی مختلف، نه تنها به حفظ حافظه کمک می کند، بلکه راه را برای زندگی سالم تر در دوران پیری هموار می سازد.
