تحقیقات جدید نشان می دهند که استفاده از روش درست جدایی و حمایت از خودمختاری در زمان پایان رابطه، می تواند به حفظ سلامت روان و افزایش سرزندگی افراد کمک کند و روند بهبودی عاطفی را تسریع بخشد.
پژوهش جدیدی که در مجله درمان جنسی و زناشویی (Journal of Sex & Marital Therapy) منتشر شده، نشون می ده که نحوه تموم شدن یه رابطه عاطفی نقش مهمی در سلامت روان بعدی هر دو طرف داره. این مطالعه به طور خاص نشون میده که اگه از روش درست جدایی استفاده کنید و موقع جدایی به طرف مقابل حس درک شدن و احترام بدید، باعث می شه بعد از اون حال روحی بهتر و حس سرزندگی بیشتری داشته باشه. این یافته ها ثابت می کنن که استراتژی های ارتباطی که موقع بهم زدن رابطه استفاده می شن، می تونن روند بهبودی احساسی رو به شکل معناداری شکل بدن.
تموم شدن یه رابطه عاطفی معمولا ناراحتی روحی زیادی به همراه داره، اما دانشمندان به ندرت بررسی کردن که چطور می شه این ضربه عاطفی رو تو همون جلسه گفتگو برای جدایی کمتر کرد. هدف این پژوهش، دستیابی به یک روش درست جدایی است که آسیب ها را به حداقل برساند. روانشناس ها می دونن که تو تعاملات سخت، استفاده از تکنیک های حمایت از خودمختاری باعث می شه حالت تدافعی طرف کم بشه و درک بهتری شکل بگیره. حمایت از خودمختاری یعنی احساسات طرف مقابل رو به رسمیت بشناسید، از لحن کنترل گر استفاده نکنید، برای تصمیم هاتون دلیل منطقی بیارید و اجازه بدید طرف مقابل حس کنه حق انتخاب داره.
در یک رابطه سالم، هر دو طرف معمولا تمایل قلبی برای حفظ رابطه شون و حمایت از نیازهای همدیگه دارن. اما جدایی این رابطه دوطرفه رو قطع می کنه و اغلب کسی رو که پیش قدم شده، در موقعیت قدرت قرار می ده. محقق ها این مطالعه رو طراحی کردن تا ببینن آیا حفظ تکنیک های ارتباطی حمایتی تو این دوران سخت انتقال، می تونه مثل یه ضربه گیر عمل کنه یا نه.
«تحقیقات زیادی درباره ویژگی های جدایی وجود داره که پریشانی یا سلامت روان رو پیش بینی می کنه، چیزهایی مثل جنسیت، طول رابطه، تماس مداوم با پارتنر سابق یا نقش تکنولوژی در جدایی. در همین راستا، تاثیر شبکه های اجتماعی بر جدایی و روند بهبودی عاطفی یکی از موضوعاتی است که نباید نادیده گرفته شود.» این ها رو ارین مک کلانگ، دانشجوی دکتری دانشگاه اتاوا و نویسنده اصلی تحقیق توضیح می ده که تحت نظارت سرنا کورسینی-مانت، دانشیار دانشگاه اتاوا و مدیر آزمایشگاه سلامت روابط و زوجین (REACH) فعالیت می کنه.
«وقتی می خواید با پارتنرتون بهم بزنید باید چیکار کنید؟ چطوری بهش بگید که کمتر اذیت بشه؟ ما از تحقیقات قبلی می دونیم که استفاده از تکنیک های حمایت از خودمختاری، تو تعاملات بین فردی سخت مثل بحث و دعوا، باعث کاهش حالت تدافعی و درک بهتر می شه.»
در این تصویر، مفاهیم کلیدی مرتبط با رفتارهای حمایتی و محترمانه در زمان اتمام رابطه به صورت بصری خلاصه شده است.
رعایت این نکات به زوجین کمک می کند تا با پذیرش واقعیت، مرحله گذار عاطفی را با آسیب کمتری سپری کنند.
با این حال، مشخص نبود که آیا استفاده از همین تکنیک ها می تونه روی نتایج روحی و روانی کسایی که دارن رابطه رو تموم می کنن (جایی که یه نفر معمولا تصمیم یک طرفه می گیره) تاثیر مثبتی داشته باشه یا نه. این تحقیق تلاش کرد تا اصول یک روش درست جدایی را در چنین شرایطی شناسایی کند.
اهمیت حمایت از خودمختاری در روش درست جدایی
مک کلانگ در ادامه گفت: «حمایت از خودمختاری یک سبک بین فردیه. وقتی آدما این طوری رفتار می کنن، معمولا سعی دارن حس داشتن حق انتخاب رو به طرف مقابل بدن و بهش نشون بدن که دیده و درک شده. بنابراین ما تصمیم گرفتیم حمایت از خودمختاری رو در زمان جدایی بررسی کنیم.»
«از نظر ما، حمایت از خودمختاری موقع جدایی از نگاه کسی که پیش قدم شده، یعنی: 1) ارائه یک دلیل صادقانه و غیرکنترل گر برای جدایی، 2) اجازه دادن به طرف مقابل که خبر رو تو زمان و با روش خودش هضم کنه، و 3) وقت گذاشتن برای درک دیدگاه طرف مقابل درباره رابطه و جدایی و پاسخ دادن به اون بدون قضاوت.»
برای بررسی این موضوع، دانشمندان جوون هایی رو که تو 12 ماه گذشته جدایی رو تجربه کرده بودن، جذب کردن. اونا پاسخ های ناقص رو حذف کردن و در نهایت 362 نفر باقی موندن که اکثرشون زن های جوون، سفیدپوست و دگرجنس گرا بودن که تو دانشگاه های کانادا درس می خوندن.
به طور میانگین، شرکت کننده ها حدود 19 سال سن داشتن و بیش از یک سال در رابطه بودن. حدود دو ماه و نیم از زمان جدایی شون می گذشت. اکثر شرکت کننده ها خودشون رابطه رو تموم کرده بودن و روش های جدایی هم تقریبا به طور مساوی بین حضوری و مجازی تقسیم شده بود.
شرکت کننده ها چندین پرسشنامه استاندارد رو پر کردن تا وضعیت روحی و نوع جدایی شون سنجیده بشه. برای اندازه گیری سلامت روان، محقق ها از مقیاس هایی برای ارزیابی افسردگی، اضطراب، خلق وخوی مثبت، خلق وخوی منفی و سرزندگی ذهنی استفاده کردن. سرزندگی ذهنی به حس پرانرژی بودن و با تمام وجود زنده بودن گفته می شه.
محقق ها جزئیات دقیق مکالمه جدایی رو هم جمع آوری کردن. شرکت کننده ها به سوالاتی درباره میزان حمایت از خودمختاری در زمان جدایی پاسخ دادن. بسته به اینکه چه کسی رابطه رو تموم کرده بود، اونا رفتارهای حمایتی خودشون یا طرف مقابل رو گزارش دادن.
تحلیل ها نشون داد که تموم شدن رابطه چطور روی سلامت روان تاثیر می ذاره. محقق ها فهمیدن که هرچی میزان حمایت از خودمختاری موقع جدایی بیشتر باشه، خلق وخوی مثبت و سرزندگی ذهنی هم بیشتره. این موضوع چه برای کسی که رابطه رو تموم کرده بود و چه برای کسی که باهاش بهم زده شده بود، صدق می کرد. وقتی کسی که پیش قدم شده دلیل صادقانه میاره و به حرف های طرف مقابل گوش می ده، انگار برای هر دو نفر گذشتن از این مرحله راحت تر می شه. این یافته ها تاکید می کنند که اجرای روش درست جدایی که شامل حمایت از خودمختاری است، می تواند به بهبود سلامت روان پس از رابطه کمک کند.
مک کلانگ به سای پست گفت: «ما فهمیدیم که حمایت از خودمختاریِ بیشتر از طرفِ پایان دهنده رابطه، با خلق وخوی مثبت تر و سرزندگی ذهنیِ بیشتر برای هر دو طرف همراهه. شاید دلیلش این باشه که حمایت از خودمختاری موقع جدایی، یه جورایی احترام به رابطه قبلیه و باعث می شه هر دو نفر بتونن با قضیه کنار بیان.» این یافته ها راه را برای درک بهتر روش درست جدایی و تاثیرات مثبت آن بر آینده عاطفی افراد هموار می کنند.
جای تعجب داشت که حمایت از خودمختاری باعث کاهش قابل توجه ناراحتی های روانی نشد. یعنی استفاده از ارتباط حمایتی و محترمانه موقع جدایی، علائم افسردگی، اضطراب یا خلق وخوی منفی رو کمتر نکرد.
کورسینی-مانت توضیح داد: «پس لزوما این طور نیست که تکنیک های حمایتی درد عاطفی رو کم کنه، بلکه باعث بالا رفتن خلق وخوی مثبت و سرزندگی می شه. با وجود درد، ممکنه حرکت رو به جلو راحت تر بشه. مثلا دونستن دلیل جدایی شاید از دردش کم نکنه، اما حداقل با دونستن دلیل و داشتن فرصت برای بحث درباره اش، می تونید خودتون رو جمع وجور کنید و برید جلو، به جای اینکه مدام از خودتون بپرسید “چرا؟” و تو سناریوهای “اگه این طور می شد چی” غرق بشید.» این دیدگاه اهمیت روش درست جدایی را نه در کاهش مستقیم درد، بلکه در تسهیل فرآیند بهبودی و حرکت رو به جلو نشان می دهد.
دانشمندان متغیرهای دیگه رو هم بررسی کردن. اونا فهمیدن که تماس مداوم با پارتنر سابق باعث افزایش اضطراب و افسردگی می شه. موندن در ارتباط ممکنه هضم حس از دست دادن رو سخت تر کنه یا زخم های عاطفی جدایی رو دوباره باز کنه.
علاوه بر این، داده ها نشون دادن که تفاوت های مشخصی بین زن ها و مردها در حالات روحی بعد از جدایی وجود داره. مردهای این تحقیق در مقایسه با زن ها، خلق وخوی مثبت تر، خلق وخوی منفی کمتر و اضطراب کمتری رو گزارش کردن. محقق ها احتمال می دن که مردها یاد گرفتن در برابر شکست های عشقی انعطاف پذیرتر باشن یا شاید کمتر تمایل دارن ناراحتی شون رو گزارش کنن.
در نهایت، دانشمندان متوجه شدن که روش خاص جدایی (حضوری یا مجازی) تاثیر زیادی روی سلامت روان بعدی نداره. همچنین مدت زمانی که از جدایی گذشته بود هم لزوما با وضعیت فعلی شرکت کننده ها همخوانی نداشت.
محدودیت ها و توصیه هایی برای روش درست جدایی
هرچند این یافته ها دیدگاه های خوبی به ما می دن، اما باید به محدودیت ها هم توجه کرد. این مطالعه مقطعی بود، یعنی شرکت کننده ها اتفاقات گذشته رو به یاد آوردن. این نوع تحقیق نمی تونه ثابت کنه که حمایت از خودمختاری مستقیما باعث بهتر شدن حال روحی شده و ممکنه حافظه آدما تحت تاثیر سوگیری ها قرار گرفته باشه.
کورسینی-مانت گفت: «به نظرم مهمه توجه کنیم که داده های ما از حرف های مردم به دست اومده. همه حس نمی کنن که موقع جدایی تو موقعیتی هستن که بتونن حمایت گر باشن، یا شاید اجرای تمام جنبه های این حمایت ممکن نباشه.»
ویژگی های شرکت کننده ها هم محدودیت ایجاد می کنه. اونا عمدتا دانشجوهای دختر بودن که روابط نسبتا کوتاهی داشتن. هنوز معلوم نیست که آیا همین الگوهای احساسی در افراد مسن تر یا کسایی که از ازدواج قانونی جدا می شن هم دیده می شه یا نه.
تحقیقات آینده می تونه با مطالعه روی روابط طولانی تر و شرکت کننده های متنوع تر، این خلاها رو پر کنه. دانشمندان می تونن زوج ها رو در طول زمان دنبال کنن تا ببینن رفتارهای حمایتی چطور تو ماه های بعد روی بهبودی عاطفی شون اثر می ذاره. با گسترش تحقیقات به جمعیت های متنوع تر، می توان الگوهای کلی تر و مؤثرتری را برای روش درست جدایی شناسایی کرد.
مک کلانگ و کورسینی-مانت توضیح دادن: «ما داریم روی مقاله دوم این تحقیق کار می کنیم که کیفیت استراتژی های جدایی و تاثیرشون روی سلامت رو بررسی می کنه. هرچند این موضوع دقیقا به حمایت از خودمختاری مربوط نمی شه، اما امیدواریم بینش بیشتری درباره روش های فعلی جدایی و تجربه ی آدما از این روش ها به دست بیاریم.»
مطالعه ای با عنوان «قلب من رو نشکن: یک مطالعه مقطعی گذشته نگر در بررسی حمایت از خودمختاری در زمان پایان رابطه عاطفی»، توسط ارین مک کلانگ، رایان پکور، الیزا استراگاپده، پائولا میشل گارسیا مایرنا و سرنا کورسینی-مانت نوشته شده است.
در نهایت، درک متقابل و احترام در لحظات پایانی یک رابطه، کلید اصلی برای حفظ عزت نفس و سلامت روانی در آینده است. انتخاب یک مسیر صادقانه و انسانی نه تنها از بار سنگین گناه پایان دهنده می کاهد، بلکه به طرف مقابل نیز اجازه می دهد تا با پذیرش شفاف تر دلایل، با قدرت بیشتری به زندگی خود ادامه داده و از الگوهای مخرب فکری فاصله بگیرد.
These types of breakups tend to coincide with moving on more easily
