تحقیقات جدید نشان می دهد که ویژگی های ساختاری مغز از جمله حجم هیپوکامپ چپ می تواند عاملی کلیدی در پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام در بیماران مبتلا به افسردگی باشد و به انتخاب بهتر روش های درمانی کمک کند.
یک مطالعه روی افرادی که توی ژاپن از افسردگی متوسط تا شدید رنج می بردن، نشون داده اونایی که حجم بخش هیپوکامپ چپ مغزشون بیشتر بوده و تمایل به سمت چپ (جانبی شدن به چپ) بیشتری داشتن، احتمال اینکه به درمان با اسیتالوپرام جواب بدن (یعنی کاهش علائم افسردگی رو تجربه کنن) بیشتر بوده. این یافته ها می توانند در پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام مفید باشند. همچنین، حجم هیپوکامپ راست و سرِ هیپوکامپ راست این افراد در پاسخ به این دارو بیشتر افزایش پیدا کرده. این مقاله در نشریه Translational Psychiatry منتشر شده.
اختلال افسردگی اساسی یه وضعیت سلامت روان شایعه که با خلق پایینِ مداوم و از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیت های روزمره شناخته می شه. این وضعیت از یه ناراحتی معمولی فراتر می ره و به طور قابل توجهی در عملکرد کاری، تحصیلی و روابط اختلال ایجاد می کنه. علائم اصلی شامل خلق افسرده، آنهدونیا (بی لذتی)، خستگی و احساس بی ارزش بودن یا گناه بیش از حده. خیلی از افراد تغییراتی رو هم در خواب، اشتها، تمرکز و فعالیت های روانی-حرکتی تجربه می کنن.
با وجود تعداد زیاد افرادی که در سراسر جهان از افسردگی رنج می برن، هنوز درمان های کافی برای این بیماری وجود نداره. مطالعات نشون می ده که حداقل 30٪ از افرادی که افسردگی دارن، بعد از گذروندن دو پروتکل درمانی با داروهای ضدافسردگی، بهبودی رو تجربه نمی کنن که باعث می شه وضعیتشون در دسته افسردگی مقاوم به درمان قرار بگیره. مطالعات دیگه هم نشون می ده که کمتر از 10٪ افرادی که برای درمان افسردگی کمک می خوان، درمان موثری دریافت می کنن.
اهمیت پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام در درمان افسردگی
به همین دلیل، تحقیق درباره راه هایی برای موثرتر کردن درمان های ضد افسردگی، موضوعیه که دانشمندان خیلی بهش علاقه دارن. یکی از مسیرهایی که محققان دنبال می کنن، پیدا کردن راه هایی برای شناسایی افرادیه که به درمان های استاندارد افسردگی پاسخ می دن و کسایی که جواب نمی گیرن و از این طریق، بهبود پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام.
نویسنده مطالعه، توشیهارو کامیشیکیرو و همکارانش، رابطه بین ویژگی های ساختاری مغز، تغییرات اون ها و پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام را بررسی کردند. اسیتالوپرام دارویی از گروه مهارکننده های بازجذب انتخابی سروتونینه که معمولا برای درمان افسردگی (یعنی اختلال افسردگی اساسی) استفاده می شه.
می دونیم که این دارو باعث تولید نورون های جدید (عصب زایی) در شکنج دندانه ای ناحیه هیپوکامپ مغز می شه و از این طریق ساختارش رو تغییر می ده. نویسندگان مطالعه می خواستن ببینن آیا این تغییرات با پاسخ به درمان و پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام در ارتباط هست یا نه.
شرکت کنندگان در این مطالعه 107 نفر بودن که از افسردگی متوسط تا شدید رنج می بردن. 52٪ اون ها زن بودن. میانگین سنیشون 42 سال بود و سنشون بین 25 تا 73 سال متغیر بود. اون ها به دلیل علائم افسردگی تحت درمان با اسیتالوپرام قرار گرفتن.
شرکت کنندگان در دو بازه زمانی از مغزشون تصویربرداری MRI انجام دادن. اولین تصویربرداری به طور متوسط 7-8 روز بعد از شروع درمان با اسیتالوپرام انجام شد. تصویربرداری دوم به طور متوسط بعد از 55 روز درمان انجام شد. با این حال، فقط 71 نفر یا 66٪ از اون ها در مرحله دوم جمع آوری داده ها شرکت کردن.
اگه نمره در زمان دوم نسبت به شروع مطالعه حداقل 50٪ کاهش پیدا می کرد، اون ها رو به عنوان «پاسخ دهنده» در نظر می گرفتن، یعنی به درمان جواب دادن. «غیر پاسخ دهنده ها» کسانی بودن که کاهش نمره شون کمتر از 50٪ بود. این معیار برای ارزیابی و پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام استفاده شد.
نتایج نشون داد که حدود 50٪ از شرکت کنندگان به درمان با اسیتالوپرام پاسخ دادن. 34٪ از اون ها به بهبودی (یعنی علائمشون به حداقل رسید) رسیدن. پاسخ دهنده ها در پارامترهایی مثل شاخص توده بدنی (که در برخی پژوهش ها به رابطه چربی شکم و خطر افسردگی در بزرگسالان نیز پرداخته شده است) و سن، تفاوتی با غیر پاسخ دهنده ها نداشتن. این آمار نشان دهنده اهمیت پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام برای انتخاب درمان مناسب است.
نتایج مطالعه؛ شاخص های پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام
با نگاهی به حجم نواحی مغز، مشخص شد که پاسخ دهنده ها در شروع مطالعه نسبت به غیر پاسخ دهنده ها، حجم هیپوکامپ چپ بیشتر و تمایل به سمت چپ بیشتری داشتن (یعنی هیپوکامپ چپشون بزرگتر از سمت راست بود). همچنین، حجم هیپوکامپ راست و سرِ هیپوکامپ راست در پاسخ دهنده ها بیشتر از غیر پاسخ دهنده ها افزایش پیدا کرد و تمایل جانبی اون ها در پاسخ به درمان با اسیتالوپرام تغییر کرد. این تغییرات در افرادی که کاهش شدیدتر علائم افسردگی رو تجربه کردن، بیشتر بود. این تغییرات می توانند به عنوان شاخص هایی برای پیش بینی پاسخ اس سیتالوپرام عمل کنند.
نویسندگان مطالعه به این نتیجه رسیدن که: «این مطالعه اولین تحقیقیه که نشون می ده افزایش حجم و تغییر در جانبی شدن کل هیپوکامپ راست و سرِ هیپوکامپ راست در پاسخ به درمان با اسیتالوپرام نقش داره. پاسخ به درمان با اسیتالوپرام رو نمی شه فقط با تغییرات حجم هیپوکامپ توضیح داد، اما احتمالا تغییرات حجم در هیپوکامپ راست و سرِ اون نقش مهمی در بهبود علائم افسردگی ایفا می کنه.»
این مطالعه به درک علمی از ارتباط های عصبی علائم افسردگی کمک می کنه. با این حال، باید توجه داشت که طراحی این مطالعه اجازه نمی ده نتایج قطعیِ علت و معلولی ازش گرفته بشه. علاوه بر این، مطالعه نرخ ریزش بسیار بالایی داشت که ممکنه باعث شده باشه «تورش بازماندگی» روی نتایج تاثیر بذاره.
مقاله «رابطه بین حجم هیپوکامپ و پاسخ درمانی قبل و بعد از تجویز اسیتالوپرام در بیماران مبتلا به افسردگی» توسط توشیهارو کامیشیکیرو، اِری ایتای، یوکی میتسویاما، یوشیکازو ماسودا، اوسامو یاماموتو، تاتسوجی تامورا، هیرواکی جیتسویکی، آکیو مانتانی، نوریو یوکوتا و گو اوکادا نوشته شده است.
درک دقیق تر از تغییرات ساختاری مغز و نقش نواحی کلیدی مانند هیپوکامپ در بهبود علائم روانی، گام مهمی به سوی شخصی سازی درمان ها در روان پزشکی است. با استفاده از این داده های بیولوژیکی، می توان امیدوار بود که چالش های مربوط به درمان های ناموفق کاهش یافته و کیفیت زندگی بیماران با انتخاب آگاهانه تر داروها ارتقا یابد.
Larger left hippocampus predicts better response to antidepressant escitalopram
