فرایند ترک اعتیاد به عشق نیازمند درک عمیق سازوکارهای مغزی و بیولوژیکی لیمرنس است که با استفاده از راهکارهای روان شناختی و تقویت عملکردهای اجرایی مغز، امکان رهایی از وابستگی های عاطفی شدید را فراهم می کند.
بخش «پادواچِ» سای پُست، بریده های جالبی از پادکست های اخیر در مورد روان شناسی و علوم اعصاب رو براتون آماده کرده است. این مقاله به موضوع مهم ترک اعتیاد به عشق و راهکارهای غلبه بر وابستگی های عاطفی می پردازد.
روز جمعه، 10 بهمن 1404، پادکست «رابطه جنسی و روان شناسی» با میزبانی دکتر جاستین لمیلر، روان شناس اجتماعی، میزبان دکتر تام بلامی بود. این قسمت به بررسی عصب شناسیِ «لیمرنس» (حالت شیفتگی شدید عاشقانه) پرداخته و راهکارهایی رو برای شکستن چرخه وابستگی ناخواسته بررسی کرده.
گفتگو با این تعریف شروع شد که لیمرنس یک اختلال نیست، بلکه یک ویژگی بیولوژیکیه که می تونه با زندگی عاطفی فرد ادغام بشه. بلامی توضیح داد که اگرچه «آتیش بازیِ» سرخوشانه در شروع یک وابستگی جدید خیلی قدرتمنده، اما معمولا ظرف چند سال فروکش می کنه. اون اشاره کرد که تلاش برای تجربه همیشگیِ این حس، باعث می شه افراد توی چرخه تک همسری های زنجیره ای گیر بیفتن و نتونن یک عشق پایدار و صمیمانه رو شکل بدن. در چنین شرایطی، درک نیاز به ترک اعتیاد به عشق بسیار حیاتی است.
لیمرنس؛ شیفتگی شدید و نیاز به ترک اعتیاد به عشق
در ادامه این قسمت، بحث به شباهت های عصبی بین لیمرنس و اعتیاد کشیده شد. بلامی فرآیندی رو توصیف کرد که در اون سیستم «خواستنِ» مغز که با دوپامین کار می کنه، حساس می شه؛ تحقیقات نشان می دهد که تاثیر التهاب بر افسردگی و اختلال در سیستم پاداش مغز می تواند رفتارهای تکانشی را تشدید کند و مثل پدال گازیه که تا انتها فشار داده شده. همزمان، قشر پیش پیشانی مغز یعنی همون بخشی که مسئول کنترل خود و تصمیم گیریه ضعیف می شه و در واقع ترمزها از کار می افتن. این شباهت ها نشان می دهد که ترک اعتیاد به عشق نیز مسیری مشابه ترک سایر اعتیادها دارد.
برای مقابله با این وضعیت، بلامی بر ضرورت تقویت عملکردهای اجرایی و «بیدار کردن مدیرعامل ذهن» تاکید کرد. اون تمرینات ذهن آگاهی رو برای قطع کردن چرخه های عادت ناخودآگاه پیشنهاد داد؛ مثلا اینکه قبل از چک کردن پیام موبایل، میل و وسوسه انجام این کار رو در خودمون شناسایی کنیم. همچنین اشاره کرد که عادت های پایه سلامت، مثل خواب کافی و ورزش، یک «اثر هاله ای» ایجاد می کنن که ظرفیت شناختی رو برای تنظیم هیجانات بهبود می بخشه و به فرآیند ترک اعتیاد به عشق کمک می کند.
راهکارهای عملی برای ترک اعتیاد به عشق
شناسایی ابزارهای کاربردی برای مدیریت احساسات، اولین قدم در مسیر بازسازی زندگی شخصی و رهایی از بندهای عاطفی است.
استفاده از تکنیک های تجسمی و تغییر الگوی فکری می تواند به مغز کمک کند تا پیوندهای عاطفی آسیب زا را سریع تر شناسایی و قطع کند.
یک استراتژی جدی تر شامل «ارزش زدایی» از فرد مورد علاقه برای شکستن چرخه ایده آل سازیه. بلامی مفهوم «کابوسِ روزانه» (daymare) رو معرفی کرد؛ تکنیکی که در اون افراد آگاهانه رویاپردازی های شیرین شون رو تغییر می دن تا پایان های منفی یا طردکننده داشته باشه. این روش از شرطی سازی منفی استفاده می کنه تا حس راحتی رو با حس بیزاری جایگزین کنه و در نهایت به ترک اعتیاد به عشق منجر شود.
بلامی توضیح داد که هدف از این تصویرسازی منفی، ایجاد کینه همیشگی نیست. بلکه هدف، سرعت بخشیدن به فرآیند روانی «خاموشی» هست، جایی که مغز دیگه انتظار پاداش گرفتن از اون فرد رو نداره. هدف نهایی رسیدن به حالت بی طرفیه، یعنی دیدن شریک عاطفی سابق به شکل واقع بینانه به عنوان یک آدم معمولی با نقص های طبیعی. این گام های مهمی در مسیر ترک اعتیاد به عشق هستند.
رهایی از چرخه های تکرار شونده وابستگی، تنها با آگاهی از ریشه های بیولوژیک و به کارگیری تمرین های مستمر میسر می شود. با تقویت مدیریت ذهنی و تغییر نگاه به روابط گذشته، می توان به تعادلی دست یافت که در آن صمیمیت واقعی جایگزین شیفتگی های بیمارگونه شود.
The neuroscience of limerence and how to break the cycle of romantic obsession
