تحقیقات علمی جدید نشان می دهند که داروی تیرزپاتاید، که پیش تر برای مدیریت دیابت و وزن استفاده می شد، پتانسیل بسیار بالایی به عنوان یک داروی جدید ترک الکل دارد و می تواند با مهار مسیرهای پاداش در مغز، وابستگی به الکل را به طور مؤثری کاهش دهد.
یه دارویی که در حال حاضر برای درمان دیابت و چاقی استفاده می شه، ممکنه یه راه جدید برای کمک به افرادی باشه که با اعتیاد به الکل دست وپنجه نرم می کنن. یه تحقیق جدید که تو مجله eBioMedicine چاپ شده، نشون داده که داروی تیرزپاتاید (tirzepatide) مصرف الکل رو کم می کنه و از رفتارهای بازگشت به اعتیاد تو جوندگان جلوگیری می کنه. این نتایج امیدوارکننده، این پتانسیل را نشان می دهد که تیرزپاتاید می تواند به عنوان یک داروی جدید ترک الکل مورد بررسی قرار گیرد، و داروهایی که هورمون های متابولیک بدن را هدف قرار می دهند، در نهایت به گزینه ای برای درمان مشکلات مصرف الکل تبدیل شوند.
اعتیاد به الکل یه مشکل فراگیره که درمان های پزشکی محدودی براش وجود داره. داروهای فعلی فقط روی بعضی از افراد جواب می دن و خیلی هم تجویز نمی شن. این خلاء در مراقبت باعث شده محققان دنبال روش های جایگزینی باشن که سیستم های مختلف بدن رو هدف قرار می دن؛ برای مثال، پیش از این تاثیرات مطالعه جدید در کاهش الکل با گل برای افراد وابسته نیز در جوامع علمی مورد بحث قرار گرفته بود تا راهکارهای جایگزین بررسی شوند.
اخیرا محققان سراغ داروهایی رفتن که ادای هورمون های تولید شده تو دستگاه گوارش رو درمیارن. این هورمون ها به طور طبیعی قند خون و احساس سیری بعد از غذا رو تنظیم می کنن. داروهایی مثل سماگلوتاید (semaglutide) از یکی از این هورمون ها به اسم پپتید شبه گلوکاگون-1 تقلید می کنن.
این داروهای متابولیک در مراحل اولیه نشون دادن که می تونن مصرف الکل رو هم تو مطالعات حیوانی و هم تو آزمایش های انسانی کم کنن. این یافته ها امید را برای توسعه داروی جدید ترک الکل افزایش می دهد. تیرزپاتاید یه داروی جدیدتره که هم زمان ادای دو تا هورمون روده رو درمیاره. این دارو گیرنده پپتید شبه گلوکاگون-1 رو همراه با یه گیرنده دیگه برای هورمونی به اسم پلی پپتید انسولینوتروپیک وابسته به گلوکز هدف قرار می ده.
این دارو در حال حاضر تایید شده و به طور گسترده برای درمان دیابت و چاقی استفاده می شه. چون این دارو دو مسیر بیولوژیکی رو هم زمان فعال می کنه، اغلب اثرات متابولیک قوی تری نسبت به داروهای تک هورمونی داره. تیم تحقیقاتی می خواست بدونه که آیا این داروی دوگانه می تونه روی مدارهای مغزی که باعث مصرف الکل می شن هم تاثیر بذاره یا نه.
بررسی پتانسیل تیرزپاتاید به عنوان داروی جدید ترک الکل
در ادامه، تصویری از محیط های آزمایشگاهی و فرآیندهای علمی مرتبط با این تحقیق را مشاهده می کنید که چگونگی بررسی اثرات داروها بر سیستم های عصبی را نشان می دهد.
این مطالعات دقیق آزمایشگاهی به محققان کمک کرد تا بفهمند تیرزپاتاید چگونه بر مدارهای پیچیده مغز تاثیر می گذارد و کریستین ای. ادواردسون، پژوهشگر داروشناسی در دانشگاه گوتنبرگ سوئد، این تحقیق رو رهبری کرده. اون با همکاراش تو دانشگاه خودش و دانشگاه علوم پزشکی کارولینای جنوبی همکاری کرده. تیم اونا سعی کردن به طور سیستماتیک آزمایش کنن که تیرزپاتاید چطور روی الگوهای مختلف نوشیدن الکل تو حیوانات تاثیر می ذاره، و پتانسیل آن به عنوان یک داروی جدید ترک الکل را بسنجند.
محققان اول روی موش های نر آزمایش کردن که تیرزپاتاید چطور روی سیستم پاداش مغز تاثیر می ذاره. الکل معمولا باعث ترشح دوپامین می شه، یه پیام رسان شیمیایی تو مغز که باعث ایجاد احساس لذت و تقویت عادت ها می شه. تیم اونا سطح دوپامین رو تو هسته اکومبنس اندازه گرفت، که یه منطقه کلیدی تو مغزه و در انگیزه و پردازش پاداش نقش داره.
وقتی موش ها الکل مصرف کردن، سطح دوپامین شون بالا رفت. اما وقتی محققان قبل از الکل به موش ها تیرزپاتاید دادن، این افزایش دوپامین تا حد زیادی مهار شد. این دارو جلوی پاداش شیمیایی رو که معمولا با مصرف الکل همراهه، گرفت.
برای اینکه بفهمن آیا این اثر مستقیمه یا نه، محققان به جای تزریق الکل به بدن، اون رو مستقیما وارد هسته اکومبنس بعضی از موش ها کردن. تیرزپاتاید باز هم جلوی ترشح دوپامین رو گرفت. این نشون می ده که دارو مستقیما با مدارهای پاداش مغز تعامل داره.
تیم اونا همچنین رفتار فیزیکی حیوانات رو زیر نظر گرفتن تا ببینن آیا دارو تمایل اونا رو به الکل تغییر می ده یا نه. اونا از یه محوطه آزمایشی استفاده کردن که تو اون، یه اتاق خاص مکررا با تزریق الکل همراه بود. با گذشت زمان، موش ها معمولا یاد می گیرن که وقت گذرونی تو اتاق مرتبط با الکل رو ترجیح بدن، چون اونجا رو با یه حس لذت بخش مرتبط می دونن.
موش هایی که با تیرزپاتاید درمان شده بودن، تمایلی به موندن تو اتاق مرتبط با الکل نشون ندادن. محققان همچنین حیوانات رو بعد از یه دوره دو هفته ای بدون الکل یا آزمایش رفتاری، دوباره با بوهای خنثی که قبلا با الکل همراه شده بودن، تست کردن. تیرزپاتاید همچنان جلوی تمایل اونا به محیط مرتبط با الکل و بوهای خاصش رو می گرفت. این نتایج نشان می دهد که تیرزپاتاید می تواند به عنوان یک داروی جدید ترک الکل مؤثر در کاهش تمایل به محیط های مرتبط با مصرف الکل باشد.
بعد از اون، محققان عادت های نوشیدن اختیاری رو تو موش های صحرایی نر و ماده بررسی کردن. اونا از مدل دسترسی متناوب استفاده کردن که تو اون، حیوانات یه روز در میون الکل می خورن تا به نوشیدن سنگین تشویق بشن. یه دوز واحد از تیرزپاتاید، مصرف الکل حیوانات رو بیش از نصف کاهش داد و همچنین تمایل کلی اونا رو به الکل در مقایسه با آب معمولی کم کرد.
تیم اونا بعدش یه آزمایش متفاوت برای شبیه سازی افراط در نوشیدن تو موش ها طراحی کرد. اونا به موش ها اجازه دادن تو دوره های کوتاه و متمرکز، یعنی تو فعال ترین ساعات شب، به الکل دسترسی داشته باشن. تیرزپاتاید به طور مؤثری این رفتار نوشیدن شدید رو هم تو موش های نر و هم ماده کاهش داد.
تیرزپاتاید؛ داروی جدید ترک الکل و پیشگیری از بازگشت
برای مطالعه بازگشت به اعتیاد، محققان موقتا الکل رو از موش های صحرایی که به خوردنش عادت کرده بودن، گرفتن. به طور معمول، این پرهیز اجباری باعث می شه حیوانات وقتی دوباره به الکل دسترسی پیدا می کنن، خیلی بیشتر از حد معمول بنوشن. این افزایش ناگهانی تو مصرف، مدلی از تمایل به بازگشت تو انسان هاست.
وقتی محققان قبل از برگردوندن الکل، بهشون تیرزپاتاید دادن، موش ها دیگه اون جهش تو نوشیدن رو نشون ندادن. به جای اینکه بیشتر بنوشن، مصرف الکل شون حتی از سطح اولیه هم پایین تر اومد. دارو با موفقیت جلوی رفتار شبیه به بازگشت رو گرفت. این یافته ها حاکی از پتانسیل بالای تیرزپاتاید به عنوان داروی جدید ترک الکل و جلوگیری از بازگشت به اعتیاد است.
محققان همچنین می خواستن بدونن که آیا این دارو در طولانی مدت هم اثرش رو حفظ می کنه یا نه. اونا به مدت دو هفته به طور مکرر به موش های صحرایی تیرزپاتاید دادن. موش ها در تمام این مدت مصرف الکل شون پایین موند و بدنشون نسبت به دارو مقاوم نشد.
مصرف مزمن الکل اغلب باعث آسیب به کبد و التهاب گسترده تو بدن می شه. تیم تحقیقاتی بافت های موش های صحرایی رو بعد از دو هفته نوشیدن الکل آنالیز کردن. اونا متوجه شدن که تیرزپاتاید وزن کبد رو کم کرده و ذخایر چربی تو کبد رو هم کاهش داده.
این دارو همچنین سطح پروتئین های التهابی رو تو خون پایین آورد. این اثر دوگانه، یعنی تاثیر هم روی رفتار نوشیدن و هم روی سلامت متابولیک، می تونه برای بیمارها خیلی مهم باشه. خیلی از افرادی که با اعتیاد به الکل درگیرن، از بیماری های کبدی و مشکلات متابولیک هم رنج می برن. این اثر دوگانه، تیرزپاتاید را به گزینه ای جذاب برای توسعه یک داروی جدید ترک الکل تبدیل می کند که هم به رفتار اعتیاد و هم به عوارض جانبی فیزیکی آن می پردازد.
در نهایت، تیم محققان نگاه دقیق تری به فعالیت مغز انداختن تا بفهمن دارو دقیقا کجا اثر می ذاره. اونا سیگنال های الکتریکی رو تو نواحی مختلف مغز موش ها که به سیستم پاداش مربوط می شد، اندازه گرفتن. اونا متوجه تغییرات موندگاری تو فعالیت الکتریکی سپتوم جانبی (lateral septum) شدن، منطقه ای از مغز که به تنظیم پاسخ های احساسی و انگیزه کمک می کنه.
با آنالیز پروتئین ها تو سپتوم جانبی موش های صحرایی که الکل مصرف می کردن، محققان متوجه تغییراتی تو پروتئین های خاصی به اسم هیستون ها شدن. هیستون ها مثل قرقره های کوچیکی عمل می کنن که DNA داخل سلول دور اونا می پیچه. اونا کمک می کنن کنترل بشه که کدوم ژن ها روشن یا خاموش بشن.
مصرف الکل اغلب این پروتئین ها رو تغییر می ده، فرآیندی که باعث می شه بیان ژن ها تو مغز عوض بشه. این مطالعه نشون می ده که تیرزپاتاید ممکنه با این فرآیند تداخل داشته باشه تا رفتار نوشیدن رو تغییر بده. مکانیسم دقیق ارتباط این تغییرات پروتئینی با کاهش مصرف الکل نیاز به بررسی های بیشتری داره.
با اینکه این نتایج مسیر جدید و امیدوارکننده ای رو نشون می ده، اما مطالعه چند تا محدودیت هم داره که باید بهشون توجه کرد. محققان فقط از حیوانات نر برای آزمایش های مربوط به شیمی مغز، فعالیت الکتریکی و آنالیز پروتئین استفاده کردن. چون مغزهای نر و ماده ممکنه واکنش های متفاوتی به اعتیاد و بعضی داروها نشون بدن، مطالعات آینده باید حیوانات ماده رو هم تو این تست های خاص بررسی کنن.
این دارو همچنین باعث شد که حیوانات کمتر غذا بخورن و وزن شون کم بشه. با اینکه این موضوع ممکنه برای افرادی که هم با اعتیاد به الکل و هم با چاقی درگیرن مفید باشه، اما تو بیمارای دیگه ممکنه باعث کاهش وزن ناخواسته بشه. پزشک ها باید این عارضه جانبی رو تو محیط های بالینی زیر نظر داشته باشن.
محققان هنوز باید آزمایش های بالینی انسانی رو انجام بدن تا تایید کنن که آیا تیرزپاتاید می تونه به عنوان یک داروی جدید ترک الکل در آدما ایمن و مؤثره یا نه. الیزابت جرلهاگ هولم، استاد داروشناسی در آکادمی سالگرنکا در دانشگاه گوتنبرگ می گه: «این هنوز یه درمان جدید برای اختلال مصرف الکل نیست. اما یافته ها این دیدگاه رو تقویت می کنن که داروهایی که این سیستم های عصبی رو هدف قرار می دن، ارزش بررسی بیشتر به عنوان گزینه های درمانی احتمالی رو دارن.»
این مطالعه با عنوان «تیرزپاتاید مصرف الکل و رفتارهای شبیه به بازگشت را در جوندگان کاهش می دهد» توسط کریستین ای. ادواردسون، لوئیز آدرمارک، سام گاتلیب، سفانا الفرجی، تاینام ای. اموس، یومنا گودا و همکاران نوشته شده است.
یافته های مربوط به پتانسیل تیرزپاتاید گام مهمی در درمان های نوین اعتیاد محسوب می شود که نه تنها بر رفتارهای وسواسی، بلکه بر سلامت عمومی فرد نیز تاثیر مثبت می گذارد. ادامه این مسیر علمی می تواند کیفیت زندگی افرادی که با اختلال مصرف الکل مواجه هستند را به طور اساسی تغییر دهد.
A popular weight loss drug shows promise for treating alcohol addiction
