تحقیقات اخیر نشان می دهند که شروع یک رابطه عاطفی در سنین بالا، برخلاف روابط پایدار و طولانی مدت، می تواند منجر به واکنش های استرس زای شدیدتر و مشکلات جسمانی ملموس شود که لزوم توجه ویژه به فشار روابط جدید سالمندان را برجسته می کند.
معمولا فکر می کنیم افراد مسن تر خیلی بهتر از جوان ترها از پسِ دعواهای بین فردی برمی آیند، اما تحقیقات جدید نشان می دهد که این مزیت ممکن است در فضای دوست یابی و قرارهای امروزی صدق نکند. مطالعه ای که اخیرا در نشریه Personality and Social Psychology Bulletin منتشر شده، نشان داده که افراد مسن در رابطه های عاطفیِ تازه شکل گرفته، در واقع واکنش های عاطفی و جسمی بدتری به تنش های روزانه با شریک زندگی شان نسبت به جوان ترها گزارش می کنند. این یافته ها، تصورات رایج درباره پیری و بلوغ عاطفی را به چالش می کشند و نشان می دهند که چطور شرایط خاصِ یک رابطه تازه می تواند مزایای همیشگیِ بالا رفتن سن را از بین ببرد. این چالش ها نیازمند درک بهتر فشار روابط جدید سالمندان است.
چالش های فشار روابط جدید سالمندان در دوران معاصر
بالا رفتن سن اغلب باعث تغییر مشخصی در اولویت های اجتماعی و عاطفی می شود. مطالعات همواره نشان می دهند که هرچه سن افراد بالاتر می رود، آن ها اولویت زیادی به هماهنگی و آرامش می دهند و در تنظیم احساسات خود هنگام درگیری های اجتماعی مهارت بیشتری پیدا می کنند. روان شناسان اغلب به این مهارتِ به دست آمده، «تخصص اجتماعی-عاطفی» می گویند. دهه ها تجربه زندگی به افراد مسن اجازه می دهد تا از استراتژی های مقابله ای غیرفعال استفاده کنند؛ مثلا آگاهانه از آزارهای جزئی بگذرند یا نسبت به شریک زندگی شان خوش بین باشند.
به خاطر همین مهارت های تمرین شده، افراد مسن معمولا وقتی شریک عاطفی شان رفتار بدی دارد، پریشانی عاطفی خیلی کمتری نسبت به جوانان تجربه می کنند. اما یک نکته مهم در این ادبیات علمی وجود دارد. بیشتر تحقیقات قبلی درباره تضادهای رابطه در سنین بالا، تقریبا به طور کامل بر زوج هایی تمرکز داشته اند که سال ها از ازدواجشان می گذرد. این تمرکز زیاد باعث می شود سخت بتوان مزایای سن شناسنامه ای را از مزایای حضور در یک رابطه پایدار که دهه ها طول کشیده، تشخیص داد.
وقتی آدم ها وارد یک رابطه عاطفی جدی می شوند، باید یاد بگیرند که چطور زندگی روزمره خود را با هم ادغام کرده و کارهایشان را با هم هماهنگ کنند. این مرحله ابتداییِ هماهنگی، طبیعتا پر از تلاطم و سوءتفاهم است. چون زوج های جدید سابقه طولانی در تجربیات مثبت مشترک ندارند، احتمال بیشتری دارد که آزارهای جزئی را تهدیدی جدی برای آینده رابطه ببینند. بدون داشتن یک پایه محکم از اعتماد، نادیده گرفتن عادت های آزاردهنده طرف مقابل کار بسیار سخت تری است. این موضوع به ویژه در مورد فشار روابط جدید سالمندان صدق می کند.
لیزا نف، محقق توسعه انسانی در دانشگاه تگزاس در آستین، به همراه همکارش جنیفر بیر، می خواستند بدانند که آیا مزایای عاطفی پیری در این مرحله سخت از رابطه هم پابرجا می ماند یا نه. با توجه به اینکه تعداد بزرگسالان مجرد بالای پنجاه سال همچنان در حال افزایش است، دوست یابی در سنین بالا بسیار رایج شده است. محققان مطالعه ای را طراحی کردند تا آزمایش کنند که آیا سن همیشه در زمان تنش های رابطه با خود خرد می آورد، یا اینکه ماهیت محافظتیِ پیری کاملا به این بستگی دارد که زوجین چه مدت با هم بوده اند. این تحقیق برای فهم بهتر فشار روابط جدید سالمندان حیاتی بود.
تاثیر فشار روابط جدید سالمندان بر سلامت جسمی و عاطفی
برای بررسی این سوالات، تیم تحقیق دو گروه مجزا از شرکای عاطفی را به کار گرفتند. گروه اول شامل دویست زوج متاهل بود که حداقل ده سال با هم زندگی کرده بودند. گروه دوم شامل هشتاد و دو زوج در رابطه هایی بود که کمتر از سه سال از شروعشان می گذشت. سن تمام شرکت کنندگان بین سی تا هشتاد و هشت سال بود تا محققان بتوانند به دقت افراد مسن و جوان را در هر دو نوع رابطه (قدیمی و جدید) با هم مقایسه کنند.
محققان از روش دفترچه خاطرات روزانه ساختاریافته برای پیگیری وضعیت زوج ها طی یک دوره بیست و یک روزه استفاده کردند. هر شب، شرکت کنندگان وارد یک نظرسنجی ایمن می شدند تا رفتارهای شریک زندگی شان در آن روز را گزارش کنند. آن ها از یک لیست رفتاری استاندارد، مواردی مثل اینکه آیا شریک زندگی شان از آن ها انتقاد کرده، کم طاقت بوده یا رفتارهای منفی دیگری داشته را علامت می زدند.
شرکت کنندگان همچنین ارزیابی های روزانه ای درباره علائم سلامت جسمانی خود پر می کردند و موارانی مثل سردرد، درد عضلانی و حالت تهوع را گزارش می دادند. علاوه بر این، آن ها وضعیت های عاطفی خود را ثبت می کردند و هرگونه احساس غم، خشم، اضطراب یا تنهایی و همچنین رضایت کلی از رابطه در آن روز خاص را گزارش می دادند. با جمع آوری این داده های روزانه، محققان می توانستند میزان واکنش پذیری هر فرد به استرس رابطه را اندازه گیری کنند.
واکنش پذیری به میزان افزایش پریشانی عاطفی یا مشکلات جسمانی یک فرد در روزهایی که تنش بیشتری با شریک زندگی اش دارد، در مقایسه با روزهای کم تنش گفته می شود. محققان مدل های آماری خود را طوری تنظیم کردند که وضعیت های عاطفی پایه از روز قبل را هم در نظر بگیرند. این روش ریاضی به محققان اجازه داد تا تغییرات واقعی روزانه را دنبال کنند و مطمئن شوند که واکنش های آنی به یک درگیری را اندازه گیری می کنند، نه یک خلق وخوی بدِ طولانی مدت را. آن ها همچنین متغیرهایی مثل زمان سپری شده با هم در روز، شادی کلی در رابطه، حضور فرزندان در خانه و هرگونه سابقه طلاق در گذشته را هم کنترل کردند.
نتایج الگوی غیرمنتظره ای را در مورد پریشانی عاطفی زنان نشان داد. در میان زوج های متاهلِ باسابقه، سن افراد با واکنش های عاطفی آن ها به رفتارهای آزاردهنده همسرشان ارتباطی نداشت. اما در میان زوج هایی که تازه با هم آشنا شده بودند، زنان مسن تر در روزهای پرتنش، در مقایسه با زنان جوان تر، افزایش بیشتری در احساسات منفی تجربه کردند. زنان مسن تری که تازه وارد رابطه شده بودند، نسبت به زنان مسن متاهل هم واکنش پذیری عاطفی بیشتری داشتند؛ این نشان می دهد که تلاش برای پیش بردن یک رابطه جدید در سنین بالا، بار عاطفی منحصربه فردی دارد و میزان فشار روابط جدید سالمندان را آشکار می سازد.
مردان این تفاوت سنی را در پاسخ های عاطفی نشان ندادند. این تفاوت جنسیتی با تحقیقات قبلی مطابقت دارد که نشان می دهد زنان اغلب بار عاطفی سنگین تری را به دوش می کشند و در درگیری های بین فردی حساسیت بیشتری گزارش می دهند. با این حال، وقتی صحبت از سلامت جسمانی به میان آمد، محققان متوجه یک آسیب پذیری مشترک برای افراد مسن در رابطه های جدید از هر دو جنس شدند.
یک بار دیگر، سن هیچ محافظ جسمانی در برابر استرس برای افراد در ازدواج های طولانی مدت ایجاد نکرد. افراد مسنی که در ابتدای رابطه بودند، نسبت به جوان ترها، افزایش بیشتری در مشکلات جسمانی در روزهای پرتنش گزارش کردند. علائمی مثل سردرد و حالت تهوع برای افراد مسنی که در دوران ابتدایی رابطه بودند و دچار اصطکاک در رابطه می شدند، شدیدتر بود. این نشان می دهد که برای افراد مسن، اصطکاک در یک عشق تازه با شکایات جسمانی ملموس پیوند نزدیکی دارد. درک فشار روابط جدید سالمندان از منظر جسمانی اهمیت بالایی دارد.
وقتی نوبت به رضایت کلی از رابطه رسید، سن برای هیچ کس تفاوتی ایجاد نکرد. همه شرکت کنندگان، بدون توجه به سن شناسنامه ای یا طول رابطه شان، وقتی شریک زندگی شان رفتارهای منفی نشان می داد، افت رضایت روزانه را گزارش کردند. محققان خاطرنشان کردند که رضایت از رابطه بیشتر یک ارزیابی روان شناختی در سطح بالاست تا یک واکنش عاطفی یا جسمیِ آنی؛ به این معنی که همه به یک اندازه احتمال دارد درست بعد از وقوع یک دعوا، از رابطه خود احساس نارضایتی کنند.
دلایل اصلی این آسیب پذیریِ افزایش یافته احتمالا از تغییر اهداف عاطفی افراد مسن ناشی می شود. چون افراد در سنین بالا اولویت زیادی برای حفظ پیوندهای اجتماعی آرام قائل هستند، معمولا سعی می کنند تا جای ممکن از دعوا دوری کنند. با این حال، در یک رابطه عاطفی کاملا جدید، اجتناب از اصطکاک فوق العاده دشوار است، چون طرفین هنوز در حال کشف چگونگی ادغام زندگی های روزمره متفاوت خود هستند و ممکن است به راهکارهای علمی برای بهبود ارتباط در رابطه نیاز داشته باشند. این نکته کلیدی در تحلیل فشار روابط جدید سالمندان است.
وقتی افراد مسن مجبور به قرار گرفتن در این موقعیت های تقابلیِ اجتناب ناپذیر می شوند، ممکن است انعطاف پذیری عاطفی لازم برای کنار زدنِ راحتِ این تنش را نداشته باشند. علاوه بر این، بار جسمانی مشاهده شده در مطالعه ممکن است به نحوه پردازش استرس بیولوژیکی در بدن های مسن مربوط باشد. در حالی که یک فرد مسن ممکن است بخواهد از یک موضوع بگذرد، واکنش استرس بیولوژیکی که بر اثر یک مشاجره عاطفی ایجاد شده، می تواند باقی بماند. چون برانگیختگی فیزیولوژیکی در یک بدن مسن دیرتر از بین می رود، اصطکاک اجتناب ناپذیر در یک سناریوی جدیدِ دوستی می تواند به راحتی خود را به صورت اضطراب طولانی مدت، سردرد یا تنش عضلانی نشان دهد.
اگرچه این مطالعه نگاهی کمیاب به پویایی های دوست یابی در سنین بالا ارائه می دهد، اما تیم تحقیق به چندین محدودیت در کار خود اذعان کردند. زوج هایی که در این مطالعه شرکت کردند، عمدتا سفیدپوست، سالم و دارای تحصیلات عالی بودند. از آنجایی که وضعیت اقتصادی-اجتماعی و پیشینه فرهنگی می تواند عمیقا بر نحوه برخورد افراد با روابط عاطفی تاثیر بگذارد، مطالعات آینده باید شامل جمعیت های متنوع تری باشد تا ببینیم آیا این الگوها در گروه های مختلف جمعیتی هم صدق می کنند یا خیر.
این مطالعه همچنین زوج ها را در یک دوره چندساله دنبال نکرد تا ببیند واکنش پذیری آن ها چه تاثیری بر بقای طولانی مدت رابطه داشته است. کاملا ممکن است که حساسیت عاطفیِ زیاد به عیوب شریک زندگی، در واقع یک عملکرد محافظتی برای افراد مسن داشته باشد. یک واکنش منفی قوی به تلاطم های اولیه رابطه ممکن است یک فرد مسن را تشویق کند تا به جای هدر دادن زمان باارزش خود با یک شریک ناسازگار، سریع تر از یک موقعیت ناسالم خارج شود.
تحقیقات آینده باید زوج های مسن را برای مدت طولانی تری دنبال کنند تا مشخص شود که آیا این واکنش پذیری شدید در نهایت یک نقطه ضعف است یا یک قدرت پنهان. تا آن زمان، شاید روان شناسان و مربیان روابط عاطفی نیاز داشته باشند در این تصور که افراد مسنِ مجرد به طور طبیعی از پسِ چالش های یک رابطه جدید برمی آیند، تجدیدنظر کنند و بیشتر به فشار روابط جدید سالمندان بپردازند.
این مطالعه با عنوان «دوست یابی در سنین بالا: آیا مزایای سن به بافت رابطه بستگی دارد؟» توسط لیزا ای. نف و جنیفر اس. بیر نوشته شده است.
در نهایت، شناخت پیچیدگی های عاطفی و بیولوژیکی در دوران سالمندی به ما کمک می کند تا با نگاهی دقیق تر به پویایی های روابط اجتماعی بنگریم. پذیرش این واقعیت که شروع هر رابطه ای نیازمند سازگاری است، می تواند به کاهش بارهای جسمانی و عاطفی و بهبود سلامت کلی در سنین بالا منجر شود.
New relationships take a surprising physical toll on older adults
