به عنوان والدین، خیلی راحت ممکنه تو این تله بیفتیم که فکر کنیم همیشه باید همه کارها رو «درست» انجام بدیم. ما دلمون می خواد بچه هامون موفق باشن، اعتمادبه نفس داشته باشن و تا حد امکان با سختی روبه رو نشن. اما اگه سختی چیزی نباشه که باید ازش فرار کرد چی؟ اگه رشد دقیقا از همون جا شروع بشه چی؟ در ادامه به موضوع پرورش فرزندان با ذهنیت رشد خواهیم پرداخت.
اصطلاح «طرز فکر رشد» اولین بار توسط کارول دوک، استاد دانشگاه استنفورد، در تحقیقات روانشناسی کودکش مطرح شد. این مفهوم اخیرا تو سیستم های آموزشی و جمع های والدگری خیلی مورد توجه قرار گرفته و نقش مهمی در پرورش فرزندان با ذهنیت رشد ایفا می کند.
طرز فکر رشد چیست؟
برای پرورش فرزندان با ذهنیت رشد، ابتدا باید بفهمیم طرز فکر رشد چیست. طرز فکر رشد یعنی این باور که توانایی ها با تلاش، یادگیری و پشتکار پرورش پیدا می کنن یک چارچوب قدرتمند برای تربیت بچه های تاب آور و از نظر عاطفی باهوشه. بچه ها زمانی شکوفا می شن که والدین به جای کمال گرایی، روی برقراری ارتباط، راهنمایی و یادگیری تمرکز کنن. در این مسیر، مشارکت فعال هر دو والد اهمیت زیادی دارد و برای مثال تاثیر مرخصی پدری بر مشارکت پدر و هماهنگی بیشتر والدین در تربیت فرزند می تواند زمینه ساز شکل گیری این ارتباطات عمیق و حمایتی باشد. این اساس پرورش فرزندان با ذهنیت رشد است.
چگونه به پرورش فرزندان با ذهنیت رشد کمک کنیم؟
خیلی از چالش های فرزندپروری از تمرکز روی نتایج میاد: نمرات خوب، رفتار مناسب، حرف شنوی سریع. اما وقتی عملکرد رو به مسیر یادگیری ترجیح می دیم، بچه ها ممکنه فکر کنن ارزششون به اینه که کارها رو «درست» انجام بدن. در عوض، اگه ما به عنوان والدین به جای نتیجه، تلاش بچه هامون رو تشویق کنیم، به پرورش فرزندان با ذهنیت رشد کمک بزرگی می کنیم.
این یعنی می تونیم مدل گفتگو با اون ها رو تغییر بدیم:
- از «برنده شدی؟» به «چی یاد گرفتی؟»
- از «چرا بهتر عمل نکردی؟» به «بازم تلاش کن»
وقتی بچه ها بفهمن که تلاش خیلی مهم تر از موفقیتِ آنیه، تمایل بیشتری پیدا می کنن که ریسک کنن، تو سختی ها پایداری کنن و بعد از هر شکست دوباره امتحان کنن. این پایه و اساس موفقیت در پرورش فرزندان با ذهنیت رشد است. رویکردهای نوین در زمینه پرورش فرزندان با ذهنیت رشد بر این اصل تاکید دارند.
ایجاد چنین ذهنیتی در کودکان نه تنها به آن ها در دوران مدرسه و تحصیل کمک می کند، بلکه ابزاری قدرتمند برای مواجهه با چالش های بزرگ تر در بزرگسالی به آن ها هدیه می دهد. وقتی کودک یاد می گیرد که هوش و توانمندی اش ثابت نیست و با تلاش قابل تغییر است، با شجاعت بیشتری به استقبال ناشناخته ها می رود و به جای تسلیم شدن، راه های جدیدی برای حل مسائل پیدا می کند.
