بررسی های علمی نشان می دهد که مدیریت داروی بیش فعالی و رشد کودک نیازمند توجه دقیق به الگوهای تغذیه و خواب است تا از تغییرات احتمالی در قد و شاخص توده بدنی در بزرگسالی جلوگیری شود.
بچه هایی که با اختلال نقص توجه/بیش فعالی (که معمولا بهش ADHD می گن) تشخیص داده می شن و با یه داروی محرک رایج تحت درمان قرار می گیرن، ممکنه وقتی به بزرگسالی می رسن، احتمال اینکه وزن بیشتری داشته باشن و قدشون یه کوچولو کوتاه تر بمونه، کمی بیشتر باشه. این تغییرات جسمی در مقیاس کوچیک باقی می مونن، اما نتایج نشون می ده که پزشک ها باید به طور منظم تاثیر داروی بیش فعالی و رشد کودک رو که این درمان رو دریافت می کنن، زیر نظر داشته باشن. این تحقیق در مجله JAMA Network Open منتشر شده.
اختلال ADHD وضعیتیه که روی نحوه رفتار، تمرکز و کنترل تکانه های افراد تاثیر می ذاره؛ موضوعی که حتی در مطالعات مربوط به شبکه های اجتماعی و کاهش توجه نوجوانان نیز به اشکال مختلف بررسی شده است. برای خیلی از بچه ها، پزشک ها دارویی به اسم متیل فنیدات تجویز می کنن تا به مدیریت این علائم رفتاری کمک کنن. این داروی بیش فعالی و رشد کودک، یه داروی محرکه که با تغییر تعادل یه سری مواد شیمیایی خاص در مغز اثر می ذاره.
بررسی تاثیر داروی بیش فعالی و رشد کودک
این دارو به طور گسترده به عنوان یه درمان بسیار مؤثر و ایمن برای کمک به موفقیت جوون ها در فعالیت های روزمره شناخته می شه. با وجود اثربخشی ش، متخصص های پزشکی سوالاتی رو مطرح کردن که چطور این دارو ممکنه در طولانی مدت روی رشد جسمی تاثیر بذاره. بعضی از گزارش های قبلی نشون دادن که ممکنه ارتباطی بین داروهای محرک و تغییر در سرعت رشد دوران کودکی وجود داشته باشه.
محقق ها می خواستن بدونن آیا این تغییرات جسمی با گذشت زمان از بین می رن یا تا دوران بزرگسالی باقی می مونن. بچه هایی که این اختلال رفتاری رو دارن، اغلب با چالش هایی روبرو می شن که می تونه به طور مستقل روی سلامت جسمیشون تاثیر بذاره. مثلا ممکنه عادت های غذایی نامنظمی داشته باشن، برای داشتن فعالیت بدنی کافی دچار مشکل بشن یا کیفیت خواب پایینی رو تجربه کنن.
خواب یه فاکتور خیلی مهم برای رشد بچه هاست چون بدن انسان بیشتر هورمون های رشدش رو موقع خواب عمیق ترشح می کنه. اگه یه بچه مدام نتونه خواب راحتی داشته باشه، این فرآیند هورمونی ممکنه سرعت رشد کلی ش رو کم کنه. اضافه کردن یه داروی محرک مثل متیل فنیدات به این وضعیت، متغیرهای جدیدی رو برای موضوع داروی بیش فعالی و رشد کودک ایجاد می کنه.
تصویر زیر به بررسی چالش های مرتبط با مصرف داروها و تاثیرات فیزیکی آن ها در طول زمان اشاره دارد.
این تصاویر به درک بهتر چگونگی تغییرات متابولیک و فیزیکی در بدن کودکان در حال رشد کمک می کنند.
کاملا شناخته شده ست که این دارو اشتهای فرد رو در طول روز به طور موقت سرکوب می کنه. این بی اشتهایی ممکنه باعث بشه بچه ها از وعده های غذایی بگذرن، که همین موضوع می تونه باعث پرخوری در اواخر شب، وقتی اثر دارو از بین می ره، بشه. چرخه نخوردن غذا و پرخوری می تونه در طول چند سال باعث افزایش وزن بشه.
در عین حال، نرسیدن کالری مداوم در طول روز می تونه پتانسیل انرژی خامی رو که یک کودک برای رشد و تاثیر داروی بیش فعالی و رشد کودک نیاز داره، محدود کنه. استرس جسمی ناشی از زندگی با یه اختلال رفتاری هم می تونه به مرور زمان ریتم های شبانه روزی طبیعی بدن کودک رو مختل کنه. این استرس مداوم روی نحوه مدیریت انرژی بدن و تعادل عملکردهای متابولیک پایه تاثیر می ذاره.
در طول چند سال، این اختلالات کوچیک در ساعت داخلی بدن می تونه تاثیر زیادی روی وزن گرفتن کودک داشته باشه. محقق ها اشاره کردن که این دارو با افزایش سطح یه ماده شیمیایی در مغز به اسم دوپامین هم کار می کنه. دوپامین علاوه بر نقشش در رفتار و تمرکز، با ساختارهای مغزی که هورمون های رشد رو کنترل می کنن هم در تعامله.
نوسانات مکرر سطح دوپامین در دوران کودکی ممکنه شرایط ناپایداری رو برای رشد جسمی مطلوب ایجاد کنه. برای درک بهتر این احتمالات و تاثیر داروی بیش فعالی و رشد کودک، تیمی از محقق های کره جنوبی تصمیم گرفتن سوابق بهداشتی طولانی مدت رو بررسی کنن. رهبری این تیم تحقیقاتی بر عهده جیهون سونگ، محقق زیست پزشکی در کالج پزشکی دانشگاه کره بود.
سونگ و همکارانش هدفشون این بود که ببینن آیا تشخیص ADHD در کودکی، همراه با مصرف متیل فنیدات، شاخص توده بدنی فرد رو در اوایل بیست سالگی تغییر می ده یا نه. شاخص توده بدنی یا BMI، یه محاسبه استاندارد پزشکیه که از قد و وزن فرد برای تخمین چربی کل بدن استفاده می کنه. برای انجام این مطالعه، تیم تحقیق سوابق بدون نام رو از سیستم بیمه سلامت ملی کره جنوبی جمع آوری کرد.
اونا روی دو گروه اصلی از جوون ها تمرکز کردن که بین سال های 1387 تا 1392 (2008 و 2013 میلادی) تشخیص این اختلال رفتاری رو دریافت کرده بودن. گروه اول شامل 12,866 کودک قبل از سن بلوغ بود که بین 6 تا 11 سال داشتن. گروه دوم شامل 21,984 نوجوان بود که بین 12 تا 19 سال داشتن.
محقق ها هر کدوم از این افراد رو با یه مورد کنترلی که دقیقا هم سن، هم جنس و دارای سطح درآمد خانواده مشابه بود و این اختلال رو نداشت، مطابقت دادن. این فرآیند مطابقت کمک کرد تا مطمئن بشن مقایسه بین گروه ها تا حد ممکن عادلانه و دقیق انجام می شه. بعد تیم سوابق پزشکی رو بررسی کردن تا ببینن برای کدوم افراد متیل فنیدات تجویز شده.
اونا دقیقا محاسبه کردن که هر بیمار در یه دوره چهارساله بعد از تشخیص اولیه، چند روز دارو مصرف کرده. بعد، محقق ها منتظر موندن تا داده ها به دوران بزرگسالی بیماران برسه. بین سال های 1397 تا 1401 (2018 تا 2022 میلادی)، زمانی که شرکت کننده ها بین 20 تا 25 سال داشتن، محقق ها نتایج چکاپ های سلامت ملی اونا رو بررسی کردن.
اونا قد نهایی دوران بزرگسالی و BMI هر نفر در مطالعه رو ثبت کردن. نتایج تفاوت مشخصی رو در وزن بدن بین گروه های مختلف جوون ها نشون داد. بچه هایی که این اختلال در اونا تشخیص داده شده بود، در مقایسه با گروه کنترل مشابه، در بزرگسالی میانگین BMI بالاتری داشتن.
این اختلاف وزن در بچه هایی که به طور خاص متیل فنیدات مصرف کرده بودن، حتی بیشتر هم بود. وقتی به نرخ چاقی بالینی نگاه می کنیم، روندها مسیر مشابهی رو دنبال می کردن. در گروه کنترل که اختلال نداشتن، دقیقا 35 درصد بزرگسالان در دسته دارای اضافه وزن یا چاق قرار گرفتن.
برای بزرگسالانی که در کودکی تشخیص این اختلال رو داشتن ولی دارو مصرف نکرده بودن، نرخ اضافه وزن و چاقی به کمی بیش از 43 درصد رسید. برای کسانی که تشخیص داشتن و فعالانه با داروی محرک درمان شده بودن، این نرخ به 46.5 درصد رسید. محقق ها همچنین متوجه ارتباطی بین میزان داروی مصرفی و وزن نهایی در بزرگسالی شدن.
بچه هایی که بیشتر از یک سال دارو مصرف کرده بودن، امتیاز BMI بالاتری نسبت به کسانی که کمتر از یک سال مصرف کرده بودن، نشون دادن. دوز کل در طول زمان مستقیما با احتمال داشتن وزن بالاتر در بزرگسالی ارتباط داشت. وقتی نوبت به قد رسید، نتایج یکم متفاوت بود.
برای بچه هایی که ADHD داشتن ولی دارو مصرف نمی کردن، تفاوت در قد نهایی بزرگسالی در مقایسه با گروه کنترل از نظر آماری معنی دار نبود. به عبارت دیگه، صرفا داشتن این اختلال به نظر نمی رسید باعث کوتاهی قد نهایی فرد بشه. با این حال، بچه هایی که فعالانه متیل فنیدات مصرف کرده بودن، کاهش قابل اندازه گیری در قد نهایی دوران بزرگسالیشون نشون دادن.
درست مثل نتایج مربوط به وزن، کاهش قد هم به مدت زمان درمان بستگی داشت. کسانی که دارو رو برای دوره های طولانی تر مصرف کرده بودن، کاهش کمی بیشتر رو در قد نهایی شون تجربه کردن. اگرچه این کاهش قد در داده ها قابل اندازه گیری بود، اما از نظر عملی بسیار ناچیز بود.
برای مثال، خانم هایی که در دوران کودکی بیشتر از یک سال دارو مصرف کرده بودن، به طور میانگین فقط حدود 0.6 سانتی متر کوتاه تر از خانم های گروه کنترل بودن. این تفاوت کسری از یک اینچه که خیلی پایین تر از آستانه استانداردیه که پزشک ها اون رو از نظر جسمی نگران کننده بدونن. تیم تحقیق همچنین گروه نوجوانان بزرگتر رو که بین 12 تا 19 سالگی تشخیص گرفته بودن، بررسی کرد.
چون این نوجوان ها قبلا بخش بزرگی از رشد جسمی شون رو تکمیل کرده بودن، دارو تاثیر خیلی کمتری روی قد و وزن نهایی بزرگسالیشون داشت. تغییرات جسمی در بچه هایی که قبل از رسیدن به بلوغ شروع به مصرف دارو کرده بودن، مشهودتر بود. محقق ها به چندین محدودیت در کارشون اشاره کردن.
چون این یه مطالعه مشاهده ای بر اساس سوابق پزشکی موجود بود، محقق ها نمی تونن به طور قطع ثابت کنن که دارو مستقیما باعث تغییرات در وزن و قد شده. طراحی مطالعه فقط به اونا اجازه می ده که همبستگی بین درمان و پیامدهای جسمی رو نشون بدن. سوابق بهداشتی همچنین فاقد یه سری اطلاعات بود که می تونست روی رشد کودک تاثیر بذاره.
مثلا محقق ها به قد و وزن والدین شرکت کننده ها دسترسی نداشتن که یه فاکتور خیلی مهم در تعیین جثه بزرگسالی افراده. اونا همچنین اطلاعات دقیقی درباره رژیم غذایی روزانه، برنامه های ورزشی و برنامه دقیق خواب شرکت کننده ها در طول سال ها نداشتن. تیم تحقیق تاکید کرد که والدین و بیماران نباید بر اساس این یافته ها، این داروی مؤثر رو کنار بذارن.
توصیه ها و نظارت بر داروی بیش فعالی و رشد کودک
مزایای رفتاری و تحصیلی مدیریت این اختلال کاملا ثابت شده ست و به طور کلی بر چند میلی متر تفاوت در قد می صرفه. در عوض، نویسنده ها توصیه می کنن که پزشکان اطفال صرفا رشد جسمی بیمارهاشون رو به دقت زیر نظر داشته باشن، به خصوص با توجه به داروی بیش فعالی و رشد کودک. اگه کودکی که این دارو رو مصرف می کنه، شروع به نشون دادن علائم کاهش رشد یا افزایش وزن بیش از حد کرد، پزشک ها می تونن با توصیه های سبک زندگی مداخله کنن.
مشاوره دادن به خانواده ها در مورد تغذیه متعادل، ورزش منظم و عادت های خواب سالم ممکنه برای جبران این اثرات جسمی خفیف کافی باشه. برای بچه هایی که از قبل در معرض خطر بالای تاخیر در رشد هستن، پزشک ها ممکنه تعدیل دوز دارو رو مد نظر قرار بدن. مطالعات آینده احتمالا روی ردیابی عادت های روزانه بیماران تمرکز می کنن تا ببینن دقیقا چطور انتخاب های سبک زندگی با دارو تداخل پیدا می کنن.
محقق ها امیدوارن دستورالعمل های پزشکی خاص تری رو برای نظارت بر سلامت متابولیک بچه هایی که تحت درمان طولانی مدت با داروهای محرک مثل داروی بیش فعالی و رشد کودک هستن، تدوین کنن. تا اون موقع، آگاهی اولیه و چکاپ های منظم توسط پزشک اطفال، بهترین ابزار برای سالم نگه داشتن بچه های در حال رشد باقی می مونه.
این مطالعه با عنوان «ADHD و مصرف متیل فنیدات در کودکان قبل از بلوغ و شاخص توده بدنی و قد در بزرگسالی» توسط جیهون سونگ، سون جائه پارک، جی وون یو، جینا چونگ، سوگ سونگ جئونگ و سانگ مین پارک نوشته شده است.
در نهایت، آگاهی از تاثیرات جانبی داروها به والدین کمک می کند تا با دیدی بازتر و با همکاری متخصصان، بهترین مسیر درمانی را برای فرزندان خود انتخاب کنند. توازن میان بهبود عملکردهای شناختی و حفظ سلامت جسمی، کلید موفقیت در درمان های طولانی مدت است.
Childhood ADHD medication is linked to slight changes in adult height and weight
