پژوهش های علمی جدید نشان می دهند که تمایل به لرزیدن و واکنش های فیزیکی در مواجهه با آثار هنری، در واقع ریشه زیستی سیخ شدن مو است که به طور مستقیم با کدهای ژنتیکی و ویژگی های شخصیتی افراد پیوند خورده است.
تحقیقات جدید نشون می ده که تمایل به احساس لرزش در ستون فقرات موقع گوش دادن به یه آهنگ قشنگ یا نگاه کردن به یه تابلوی نقاشی خیره کننده، تا حدی به DNA افراد ربط داره. یافته ها حاکی از اینه که واکنش های شدید فیزیکی و احساسی که مردم به شکل های مختلف هنر نشون می دن، ریشه بیولوژیکی مشترکی دارن. این مطالعه در مجله PLOS Genetics منتشر شده. این پژوهش به بررسی عمیق تر ریشه زیستی سیخ شدن مو و سایر واکنش های فیزیکی مشابه می پردازد.
قرن هاست که نویسنده ها و فیلسوف ها واکنش های فیزیکی شدیدی رو که هنر می تونه ایجاد کنه، توصیف کردن. چارلز داروین درباره لرزیدن از روی لذت موقع گوش دادن به یه گروه کر در یه کلیسای بزرگ نوشته بود. متفکرای دیگه هم از یه سوزش و مورمور خاصی گفتن که نشونه ی مواجهه با یه اثر نبوغ آمیزه. این واکنش های فیزیکی معمولا به عنوان «لرز زیبایی شناختی» شناخته می شن.
مفهوم لرز زیبایی شناختی و ریشه زیستی سیخ شدن مو
منظور از لرز در اینجا، یه موج ناگهانی از احساسات قویه که اغلب باعث تغییرات فیزیکی می شه. مردم این لحظات رو شبیه به احساس لرز در کمر یا یهو سیخ شدن موهای بدن توصیف می کنن. این پدیده که می توان آن را جلوه ای از ریشه زیستی سیخ شدن مو دانست، از نظر بیولوژیکی، مراکز پاداش مغز رو درگیر می کنه. این فعال سازی مغزی مشابه فرآیندهاییه که وقتی انسان ها با نیازهای اساسی بیولوژیکی مثل غذا روبرو می شن، دیده می شه؛ اما اینجا، محرک اصلی خلق وخوهای فرهنگی و انتزاعیه. در این میان، بررسی تاثیر موسیقی در رفع محرومیت آموزشی و ارتقای مهارت های واژگان نشان دهنده عمق نفوذ این هنر بر ساختارهای ذهنی و تکاملی ماست.
تجربه کردن این لرزها یه راه متمایز و قابل اندازه گیری برای مطالعه واکنش های احساسی انسان هاست. این ها یه حس درونی لذت رو به یه واکنش فیزیکی خودکار وصل می کنن. البته همه این حس ها رو به یه شکل یا با یه شدت تجربه نمی کنن.
بررسی ریشه زیستی سیخ شدن مو؛ از وراثت تا ژنتیک مولکولی
تحقیقات قبلی که روی خانواده ها و دوقلوها انجام شده بود، نشون می داد که تمایل به لرز کردن از هنر تا حدی ارثیه. مطالعاتی که دوقلوهای همسان و ناهمسان رو با هم مقایسه کردن، به وجود یه بخش ژنتیکی در این واکنش ها اشاره داشتن. با این حال, اون پروژه های قبلی بیشتر به مدل های ریاضی وراثت خانوادگی تکیه داشتن تا داده های مولکولی واقعی.
تکیه کردن صرف به شجره نامه ها، سوالات بی پاسخی رو در مورد مکانیسم های بیولوژیکی دقیق باقی می ذاره. اعضای خانواده در کنار ژن هاشون، محیط دوران کودکی شون رو هم با هم شریک هستن. این محیط مشترک می تونه تشخیص این رو که شباهت ها از وراثت بیولوژیکی نشات می گیرن یا از بزرگ شدن در یه خونه، سخت کنه. بنابراین، فهم عمیق تر از ریشه زیستی سیخ شدن مو نیاز به داده های مولکولی دارد.
طرح های تحقیقاتی روی دوقلوها هم بر اساس یه سری فرضیات درباره چگونگی محیط مشترک خانواده هاست. این مدل ها به طور کلی فرض می کنن که دوقلوهای همسان همون سطح از شباهت محیطی رو تجربه می کنن که دوقلوهای ناهمسان تجربه می کنن. اگه این فرض اشتباه باشه، ممکنه مدل ها نقش ژنتیک رو بیش از حد تخمین بزنن.
برای بررسی مستقیم ریشه های بیولوژیکی این واکنش ها، یه تیم تحقیقاتی تصمیم گرفت تا تغییرات واقعی در DNA انسان رو تجزیه و تحلیل کنه. محقق ها می خواستن ببینن آیا نشانگرهای ژنتیکی خاصی می تونن توضیح بدن که چرا بعضی از مردم بیشتر مستعد این واکنش های شدید هستن یا نه. اون ها همچنین می خواستن بفهمن که آیا ریشه های ژنتیکی لرز ناشی از موسیقی با لرزهای ناشی از هنرهای تجسمی یا شعر همپوشانی داره یا خیر.
جاکومو بینیاردی، محقق موسسه روان شناسی زبان ماکس پلانک، سرپرستی این مطالعه رو بر عهده داشت. اون با همکاراش دانیل آدمیرال، الس آیزینگ و سایمون ای. فیشر همکاری کرد. این تیم سعی داشت پلی بین تجربه های فرهنگی درونی و علم ژنومیک مدرن ایجاد کنه.
محققان از داده های یه پروژه بزرگ سلامت و ژنتیک در هلند به اسم Lifelines استفاده کردن. این پروژه اطلاعات پزشکی، ژنتیکی و سبک زندگی نسل های مختلف خانواده هایی رو که در مناطق شمالی این کشور زندگی می کنن، جمع آوری می کنه. برای این تحلیل خاص، تیم تحقیق داده های نظرسنجی بیش از 15،000 شرکت کننده بزرگسال رو جمع آوری کرد.
شرکت کننده ها به سوالاتی درباره واکنش های احساسی شون به انواع مختلف رسانه ها پاسخ دادن. اون ها رتبه بندی کردن که هر چند وقت یک بار موقع خوندن شعر، نگاه کردن به هنرهای تجسمی یا گوش دادن به موسیقی، دچار موج های هیجان یا لرز می شن. بعدش محققان این پاسخ های نظرسنجی رو با اطلاعات ژنتیکی استخراج شده از نمونه های بیولوژیکی شرکت کننده ها مطابقت دادن.
برای پیدا کردن الگوهای ژنتیکی، تیم به دنبال تفاوت های رایج در کد ژنتیکی شرکت کننده ها گشت. این تفاوت ها، تغییرات کوچکی در بلوک های سازنده DNA هستن که به طور طبیعی در بین جمعیت ها رخ می دن. با مقایسه پروفایل های ژنتیکی کامل شرکت کننده ها، محققان تونستن اندازه گیری کنن که هر دو نفر در این مطالعه چقدر از نظر ژنتیکی به هم شبیه هستن.
تیم از یه روش آماری برای مقایسه شباهت ژنتیکی با شباهت رفتاری استفاده کرد. اگه افرادی که DNA مشابه بیشتری دارن، تمایل مشابهی هم به تجربه لرز ناشی از هنر داشته باشن، این نشون دهنده یه ارتباط ژنتیکی مشخص با این ویژگیه. اون ها این روش رو روی ترکیبی از اعضای نزدیک خانواده، اقوام دور و افراد کاملا غریبه پیاده کردن.
محققان تخمین زدن که تا 29 درصد از تفاوت ها در میزان تکرار تجربه لرز در افراد، به نسبت فامیلی شون مربوط می شه. وقتی به طور خاص به تفاوت های رایج DNA که در تست های ژنتیکی استاندارد ردیابی می شن نگاه کردن، فهمیدن که این نشانگرهای خاص حدود یک چهارم از اون اثر خانوادگی رو تشکیل می دن. این نشون می ده که تفاوت های قابل اندازه گیری در DNA مستقیما با شدت واکنش مردم به هنر در ارتباطه.
دانشمندان اشاره کردن که نشانگرهای DNA خاصی که اون ها ردیابی کردن، فقط بخشی از کل اثر ژنتیکی دیده شده در خانواده ها رو توضیح می ده. این شکاف در تحقیقات ژنتیکی رایجه و به دلایل مختلفی اتفاق می افته. تجهیزات آزمایشگاهی که برای اسکن DNA استفاده می شن، عمدتا تفاوت های ژنتیکی رایج رو شناسایی می کنن و ممکنه جهش های نادری رو که می تونن روی ویژگی های درونی تاثیر بذارن، از قلم بندازن.
بعدش، تیم بررسی کرد که آیا عوامل ژنتیکی مربوط به لرز ناشی از موسیقی با عوامل مربوط به هنرهای تجسمی و شعر یکیه یا نه. اون ها معیاری به نام «همبستگی ژنتیکی» رو محاسبه کردن تا ببینن پایه های بیولوژیکی این ویژگی ها چقدر با هم همپوشانی دارن. تحلیل ها نشون داد که همبستگی متوسطی بین این دو دسته وجود داره.
این همبستگی متوسط به این معنیه که خیلی از تفاوت های ژنتیکی مرتبط با حساسیت به نقاشی یا متن های هنری، احتمال واکنش شدید به موسیقی رو هم بالا می برن. این همبستگی مطلق نبود، که نشون می ده بعضی از عوامل ژنتیکی فقط منحصر به یه فرم هنری خاص هستن. سیستم بیولوژیکی که باعث می شه کسی به یه نقاشی واکنش شدیدی نشون بده، به سیستمی که باعث می شه با یه سمفونی بدنش بلرزه مرتبطه، اما از اون متمایزه. همه اینها به درک بهتر ریشه زیستی سیخ شدن مو در واکنش های هنری کمک می کند.
محققان همچنین بررسی کردن که آیا تمایل ژنتیکی به لرز کردن، بخشی از یه چارچوب روان شناختی گسترده تر هست یا نه. اون ها سراغ مفهوم «گشودگی به تجربه» رفتن؛ بُعدی از شخصیت که شامل تخیل بسیار فعال و علاقه کلی به هنرها می شه. با استفاده از داده های یه مطالعه کاملا مجزا روی بیش از 200،000 نفر، اون ها یه شاخص ژنتیکی ساختن که نماینده این ویژگی شخصیتی بود.
تیم این شاخص ژنتیکی رو روی شرکت کننده های فعلی مطالعه شون در هلند پیاده کردن. اون ها متوجه شدن افرادی که پروفایل های ژنتیکی شون با گشودگی بالا در ارتباط بود، بیشتر احتمال داشت که تجربه لرز از موسیقی، هنر و شعر رو گزارش کنن. شاخص ژنتیکی فقط بخش کوچکی از کل تفاوت ها رو توضیح می داد، اما ارتباطش کاملا واضح بود.
این یافته ها نشون می دن که یه آمادگی بیولوژیکی کلی نسبت به انواع خاصی از شخصیت، واکنش های بدنی لحظه ای ما رو به محصولات فرهنگی شکل می ده. به نظر می رسد تمایل به جستجو و قدردانی از هنر، مسیرهای بیولوژیکی مشترکی با آن هیجان فیزیکی دارد و این شامل ریشه زیستی سیخ شدن مو نیز می شود.
برای اطمینان از دقت مدل هاشون، تیم پدیده ای رو بررسی کرد که در اون افراد شریک زندگی شون رو با ویژگی های مشابه انتخاب می کنن. اگه افرادی که از هنر دچار لرز می شن تمایل داشته باشن با هم رابطه برقرار کنن، این می تونه مدل های ریاضی رو منحرف کنه و باعث بشه یه ویژگی بیشتر از اون چیزی که واقعا هست، تحت کنترل ژنتیک به نظر برسه. با بررسی داده های بیش از سه هزار زوج در بانک بیولوژیکی، اون ها فقط یه همبستگی خیلی ضعیف پیدا کردن. این بهشون اعتماد به نفس داد که تخمین های ژنتیکی شون سوگیری زیادی نداره.
این مطالعه کاملا بر اساس پاسخ های نظرسنجی خوداظهاری بنا شده که خب این موضوع یه حاشیه خطا ایجاد می کنه. مردم ممکنه سوالات مربوط به احساسات خودشون رو روز به روز یا سال به سال به شکل متفاوتی تفسیر کنن. این تفاوت های ذهنی احتمالا باعث می شه مدل های ریاضی، میزان واقعی تاثیر ژنتیک رو کمتر از چیزی که هست برآورد کنن.
یه محدودیت دیگه اینه که تحلیل های ژنتیکی منحصرا روی شرکت کننده های اروپایی تبار متمرکز بوده. تفاوت های ژنتیکی در بین جمعیت های جهانی بسیار زیاده و نگرش های فرهنگی به موسیقی و هنر هم تفاوت های زیادی دارن. تحقیقات آینده باید شامل گروه های دموگرافیک متنوع تری باشه تا ببینیم آیا این الگوهای بیولوژیکی در فرهنگ های مختلف هم صدق می کنن یا نه.
محدودیت ها و چشم انداز آینده در درک ریشه زیستی سیخ شدن مو
داده های فعلی نمی تونن دقیقا نشون بدن که چطور تفاوت های DNA بیولوژی فیزیکی فرد رو تغییر می ده تا اون لرز رو ایجاد کنه. مکانیسم فیزیکی سیخ شدن موهای بدن، که شامل انقباض عضلات ریز نزدیک فولیکول های موئه، اغلب با لرزهای احساسی همراهه اما می تونه به طور مستقل هم رخ بده. ردیابی کامل ریشه زیستی سیخ شدن مو نیازمند تحقیقات بیشتری است تا مسیر کد ژنتیکی تا فعالیت مغز و واکنش های فیزیکی پوست ردیابی بشه.
بررسی های آینده ممکنه از پایگاه های داده ژنتیکی بزرگ تر و اندازه گیری های فیزیولوژیکی پیشرفته تر استفاده کنن. مقایسه این واکنش های فیزیکی در گروه های سنی و مناطق جغرافیایی مختلف می تونه نشون بده که بیولوژی انسانی چطور در طول زمان به طور طبیعی تغییر می کنه. فعلا، این تحقیق راه جدیدی رو برای فکر کردن به این موضوع باز کرده که چرا یه آهنگ یا نقاشی مورد علاقه می تونه از نظر فیزیکی اینقدر تکون دهنده باشه.
درک پیوند میان کدهای وراثتی و واکنش های احساسی ما به هنر، دریچه ای تازه به سوی شناخت ماهیت انسان می گشاید. این یافته ها تایید می کنند که هنر تنها یک پدیده بیرونی نیست، بلکه بخشی از ساختار بیولوژیکی ماست که از طریق ژن ها به نسل های بعد منتقل می شود و حس عمیق زیبایی شناسی را در وجود ما زنده نگه می دارد.
The biological roots behind the chills you get from music and art
