تحقیقات علمی جدید نشان می دهند که استفاده از سیلوسایبین به عنوان یک درمان نوین وسواس می تواند به کاهش چشمگیر و ماندگار علائم در افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی مقاوم به درمان کمک کند.
یه مطالعه بالینی جدید نشون می ده که مصرف چند دوز سیلوسایبین، همون ماده موثره موجود در «قارچ های جادویی»، می تونه کمک زیادی به کسایی بکنه که از اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) رنج می برن. یافته ها نشون می دن که درمان های هفتگی مکرر بی خطر هستن و شدت افکار وسواسی و رفتارهای اجباری رو به طور قابل توجهی کم می کنن. این تحقیق که در Journal of Psychopharmacology منتشر شده، شواهدی برای یه مسیر درمانی جدید فراهم می کنه که می تونه راهگشای درمان نوین وسواس برای کسایی باشه که با درمان های رایج به نتیجه نرسیدن.
اختلال وسواس فکری-عملی یه وضعیت روانی ناتوان کننده است که با افکار مزاحم و رفتارهای تکراری شناخته می شه. این علائم بخش زیادی از وقت فرد رو می گیرن و می تونن عملکرد روزانه رو به شدت مختل کنن. درمان های استاندارد فعلی معمولا شامل ترکیبی از درمان شناختی-رفتاری و داروهای روزانه مثل مهارکننده های بازجذب سروتونین هستن.
با این حال، این رویکردهای سنتی اغلب برای خیلی از بیمارها جواب نمی دن. مردم معمولا با تاخیر در بهبود علائم یا بهبودی ناقص مواجه می شن و گاهی اوقات به خاطر عوارض جانبی ناخواسته، ادامه دادن درمان براشون سخت می شه. به خاطر همین چالش ها، دانشمندان دنبال رویکردهای درمانی جایگزینی بودن که بتونه سریع تر یا موثرتر علائم رو کاهش بده.
درمان نوین وسواس؛ چرا رویکردهای جدید لازم هستند؟
سیلوسایبین به تازگی به عنوان یه گزینه امیدوارکننده برای درمان بیماری های مختلف روان پزشکی مطرح شده. وقتی این ماده مصرف می شه، بدن اون رو به سیلوسین تبدیل می کنه؛ ماده ای شیمیایی که به گیرنده های سروتونین در مغز متصل می شه. دانشمندان مشاهده کردن که این ماده انعطاف پذیری شناختی رو بالا می بره و این کار به کاهش الگوهای فکری سخت و خشک که ویژگی اختلال وسواس فکری-عملی هست، کمک می کنه.
مطالعات تصویربرداری مغزی هم نشون می دن که سیلوسایبین فعالیت شبکه های عصبی خاصی رو که با پاسخ های عادتی و نظارت بر خطا مرتبط هستن، تغییر می ده. این مدارهای خاص اغلب در افراد مبتلا به اختلالات رفتاری تکراری، به صورت غیرعادی عمل می کنن. این مشاهدات پایه و اساس محکمی برای محقق ها فراهم کرد تا ایمنی و اثربخشی این ماده رو در یه محیط بالینی کنترل شده بررسی کنن.
سیلوسایبین و درمان نوین وسواس
فرانسیسکو آ. مورنو، استاد روان پزشکی در دانشگاه آریزونا، توضیح داد که مشاهدات بالینی الهام بخش این تحقیق بوده که به شکل گیری ایده درمان نوین وسواس با رویکرد سایکدلیک کمک کرده. مورنو گفت: «در اواسط دهه 70 شمسی، من با بیماری مبتلا به OCD مقاوم به درمان آشنا شدم که گزارش داد استفاده از سایکدلیک ها براش فواید ماندگاری داشته. ما در سال 1376 یه گزارش موردی و در سال 1377 یه مقاله تئوری درباره مکانیسم های احتمالی اثرگذاری اون نوشتیم.»
بعد از اون مشاهدات اولیه، تیم تحقیقاتی آزمایش های اولیه ای رو انجام داد تا ببینه آیا تجویز این ماده بی خطره یا نه. مورنو اشاره کرد: «ما یه مطالعه پایلوت روی دوزهای مختلف سیلوسایبین انجام دادیم تا ایمنی و نشانه های اثربخشی حاد اون رو برای OCD بررسی کنیم و نتیجه رو در سال 1385 منتشر کردیم. این کار برای سال ها متوقف شد تا اینکه چند سال پیش دوباره این نوع تحقیقات رو شروع کردیم.»
برای بررسی این کاربرد مدرن، محقق ها 15 شرکت کننده بزرگسال 18 تا 65 ساله رو جذب کردن. همه شرکت کننده ها تشخیص قطعی OCD متوسط تا شدید داشتن و قبلا حداقل به یک درمان استاندارد پاسخ نداده بودن. قبل از شروع آزمایش، کسایی که داروهای روان پزشکی مصرف می کردن، باید به آرومی مصرف اون ها رو قطع می کردن تا ایمنی شون در طول جلسات سیلوسایبین حفظ بشه.
این مطالعه به دو مرحله چهار هفته ای مجزا تقسیم شد. در مرحله اول، شرکت کننده ها به صورت تصادمی در یکی از سه گروه (هر گروه 5 نفر) قرار گرفتن. یک گروه دوز بالای هفتگی سیلوسایبین دریافت کرد، گروه دیگه دوز پایین، و گروه سوم یه دارونما به اسم لورازپام گرفت که یه داروی آرام بخش معمولیه.
این مرحله اول به صورت «دوسویه کور» بود، یعنی نه شرکت کننده ها و نه محقق ها نمی دونستن چه ماده ای تجویز می شه. در مرحله دوم آزمایش، هر 14 شرکت کننده باقی مانده، هفته ای یک بار و به مدت چهار هفته دوز بالای سیلوسایبین دریافت کردن. این مرحله «تک سویه کور» بود، یعنی شرکت کننده ها دقیقا نمی دونستن چه دوزی می گیرن.
هر روزِ درمان شامل یه ویزیت 10 ساعته در کلینیک بود. شرکت کننده ها یه کپسول می خوردن، چشم بند می زدن و به یه لیست پخش موسیقی استاندارد گوش می دادن. دو تسهیل گر آموزش دیده هم در اتاق حضور داشتن تا از بیمار حمایت کنن، ایمنی رو تضمین کنن و شرکت کننده ها رو موقع برگشت به حالت عادی در پایان جلسه راهنمایی کنن.
برای پیگیری تغییرات در طول زمان، محقق ها از مقیاس وسواس فکری-عملی ییل-براون استفاده کردن که یه مصاحبه بالینی استاندارده و برای اندازه گیری شدت علائم فرد به کار می ره. دانشمندان این مصاحبه رو قبل از شروع مطالعه، در طول هر روز درمان و به صورت دوره ای در هفته های بعد انجام دادن. اون ها همچنین شرکت کننده ها رو از نظر عوارض جانبی، افکار خودکشی و هرگونه نشونه ای از روان پریشی تحت نظر داشتن.
محقق ها متوجه شدن که دوزهای مکرر سیلوسایبین به طور کلی توسط شرکت کننده ها به خوبی تحمل شده. هیچ عارضه جدی یا علائم روان پریشی رخ نداد و تغییر قابل توجهی در افکار خودکشی دیده نشد. بعضی از شرکت کننده ها عوارض جانبی خفیفی رو تجربه کردن که حالت تهوع شایع ترین مورد گزارش شده در جلسات با دوز پایین بود.
از نظر کاهش علائم، دوزهای بالای سیلوسایبین در چهار هفته اول آزمایش، بر کاهش علائم وسواس اثر گذاشت و راه را برای یک درمان نوین وسواس هموار ساخت. در روزهای بعد از جلسات درمانی، کسایی که در گروه دوز بالا بودن، نمرات علائم خیلی کمتری نسبت به گروه دارونما داشتن. این فایده درمانی وقتی یک هفته بعد از جلسات دوزبندی هم اندازه گیری شد، همچنان پابرجا بود.
تا پایان برنامه کامل هشت هفته ای، نتایج کلی قابل توجه بود. بعد از اینکه شرکت کننده ها حداقل چهار دوز بالای سیلوسایبین دریافت کردن، حدود 73 درصدشون حداقل 35 درصد کاهش در نمرات شدت علائم رو تجربه کردن. علاوه بر این، 40 درصد شرکت کننده ها تا پایان هفته هشتم، به بهبودی کامل (بهبود علائم) رسیدن. این نتایج، امیدهای تازه ای برای درمان نوین وسواس ایجاد کرده است.
محقق ها همچنین متوجه یه اثر تجمعی در طول مطالعه شدن. تعداد کل بیشتر دوزهای سیلوسایبین معمولا باعث کاهش کلی بیشتر در علائم وسواس فکری و عملی می شد. وقتی محقق ها شش ماه بعد وضعیت شرکت کننده ها رو پیگیری کردن، متوجه شدن که اگرچه کاهش علائم کمی کمتر شده بود، اما برای بخش بزرگی از افراد همچنان در سطح قابل توجهی باقی مونده بود. این بهبودی ماندگار، نتیجه خیلی خاصی برای تیم تحقیق بود و پتانسیل درمان نوین وسواس را نشان داد. مورنو گفت: «دیدن اینکه بیشتر افرادی که در ابتدا از سیلوسایبین سود بردن، بعد از 6 ماه همچنان حالشون خوب بود، خیلی لذت بخش بود.»
مورنو توضیح داد: «از اونجایی که خیلی از افراد مبتلا به OCD به خاطر عدم اثربخشی، عدم تحمل داروها، چالش های دسترسی و گاهی خودِ بیماری نمی تونن از گزینه های درمانی فعلی بهره ببرن، داشتن گزینه های جایگزینی که بتونه بهبودی سریع و ماندگاری ایجاد کنه، خیلی مطلوب هست. به همین دلیل، توسعه درمان نوین وسواس برای این افراد اهمیت بالایی دارد. در این مطالعه، سیلوسایبین نشون داد که وقتی در یک محیط بالینی کنترل شده استفاده بشه، می تونه یه گزینه ایمن و موثر باشه.»
با وجود این نتایج امیدوارکننده، مطالعه محدودیت هایی هم داره. مهم ترین محدودیت، حجم کم نمونه است که فقط 15 نفر بود. این تعداد کم باعث می شه قدرت آماری داده ها پایین بیاد و تعمیم دادن نتایج به کل جامعه سخت بشه.
فرآیند غربالگری سخت گیرانه هم باعث می شه نشه نتایج رو به همه تعمیم داد. مورنو هشدار داد: «یافهه های ایمنی در این مطالعه نتیجه انتخاب دقیق کاندیداها برای درمان و یه پروتکل حساب شده برای محافظت از شرکت کننده ها بوده.»
ماهیت فشرده این آزمایش، که نیاز به ویزیت های طولانی در کلینیک و سفرهای هفتگی داشت، بار زیادی رو هم به دوش شرکت کننده ها گذاشت. این مسئله ممکنه باعث شده باشه که به طور ناخواسته افرادی انتخاب بشن که انگیزه خیلی بالایی دارن و از سیستم های حمایتی قوی برخوردارن، که خودش می تونه روی نتایج تاثیر بذاره. همچنین، «کور کردن» در آزمایش های سایکدلیک خیلی سخته، چون اثرات شدید روانی یه دوز بالا رو به سختی می شه با یه دارونمای آرام بخش اشتباه گرفت.
اگرچه استفاده از گروه دوز پایین و دارونمای فعال به کاهش این مشکل کمک کرد، اما این موضوع همچنان یه چالش همیشگی در تحقیقات سایکدلیک هست. یه مشکل احتمالی دیگه مربوط به مصرف داروهای قبلی شرکت کننده ها بود. داده های اکتشافی نشون می ده شرکت کننده هایی که به تازگی مصرف داروهای سروتونین رو برای شرکت در مطالعه قطع کرده بودن، احتمال کمتری داشت که به درمان سیلوسایبین پاسخ بدن.
مورنو خاطرنشان کرد: «تحقیقات بیشتری در مطالعات بزرگتر لازمه تا کاربرد بالینی این درمان نوین وسواس ثابت بشه. ما امیدواریم این یافته ها رو در مطالعات وسیع تر تکرار کنیم، روی پیدا کردن دوز مناسب کار کنیم و تعداد جلسات لازم برای رسیدن به فواید ماندگار رو تعیین کنیم.»
تیم تحقیقاتی از همین حالا در حال برنامه ریزی برای مراحل بعدی هستن تا بهتر بفهمن این ماده چطور عمل می کنه. مورنو گفت: «ما در حال انجام مطالعات اضافی برای بررسی مکانیسم های اثر، تغییرات تصویربرداری عملکردی، رابطه با تجربیات ذهنی و غیره هستیم.»
این مطالعه با عنوان «یک کارآزمایی بالینی تصادمی از دوزهای مکرر سیلوسایبین برای درمان اختلال وسواس فکری-عملی» توسط فرانسیسکو آ. مورنو، کاتیا ای. آلن، کریستوفر بی. ویگاند، راجان دان، جیمز آی. پریکت، برایان بیز و جان جی. بی. آلن نوشته شده است.
به طور کلی، این مطالعه افق های جدیدی را در درمان اختلالات روانی مقاوم باز کرده است. با پیشرفت تحقیقات در حوزه سایکدلیک ها، انتظار می رود روش های درمانی با کارایی بالاتر و عوارض جانبی کمتر در دسترس بیماران قرار گیرد تا بهبود کیفیت زندگی آن ها با سرعت بیشتری محقق شود.
Repeated doses of psilocybin show promise for treating obsessive-compulsive disorder
