بی تفاوتی در رابطه عاطفی به معنای از دست رفتن هیجانات مثبت و منفی است که منجر به دلزدگی، کاهش صمیمیت و افزایش تمایل به جایگزین های دیگر می شود و سلامت روان زوجین را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.
مجموعه ای از چهار مطالعه نشون داده که بی تفاوتی در رابطه عاطفی با کاهش سلامت فردی و رضایت از رابطه در ارتباطه. احساس دلزدگی در رابطه، صمیمیت کمتر و تمایل بیشتر به گزینه های جذاب دیگه، از دلایل اصلی این وضعیت شناخته شدن. این مقاله در نشریه شخصیت و روان شناسی اجتماعی منتشر شده.
بی تفاوتی در رابطه عاطفی چیست؟
بی تفاوتی در رابطه عاطفی حالتیه که در اون فرد نه احساسات مثبت قوی و نه احساسات منفی شدیدی نسبت به همسر یا پارتنرش داره. در این حالت، به جای عشق، هیجان، عصبانیت یا سرخوردگی، رابطه با نوعی خنثی بودنِ عاطفی و کمبود درگیری احساسی توصیف می شه.
این فقدان سرمایه گذاری عاطفی می تونه خیلی مشکل ساز باشه چون روابط عاطفی معمولا به پیوندهای احساسی قوی متکی هستن. وقتی یکی از طرفین بی تفاوت می شه، تعاملات ممکنه مکانیکی، تکراری یا از نظر احساسی توخالی بشن. بی تفاوتی خودش رو به شکل دلزدگی، کاهش علاقه به فعالیت های مشترک و کم شدن میل به صمیمیت نشون می ده. افرادی که نسبت به شریک زندگی شون احساس بی تفاوتی در رابطه عاطفی می کنن، ممکنه توجه شون بیشتر به گزینه های جذاب بیرون از رابطه جلب بشه.
چون بی تفاوتی شامل فقدان هر دو نوعِ احساسات مثبت و منفیه، ممکنه بیشتر نشونه ی کناره گیری عاطفی باشه تا یک تضاد یا دعوای فعال. رسیدگی به این وضعیت در زوج درمانی می تونه سخت باشه، چون ممکنه انرژی عاطفی کمی برای ایجاد تغییر باقی مونده باشه. با گذشت زمان، بی تفاوتی مداوم در رابطه عاطفی می تونه احتمال از هم پاشیدن رابطه رو زیاد کنه.
بررسی مطالعات پیرامون بی تفاوتی در رابطه عاطفی
میرنا جوریچ و همکارانش به عنوان نویسندگان این مطالعه، مجموعه ای از 4 تحقیق رو برای بررسی رابطه بین بی تفاوتی در رابطه عاطفی و سلامت انجام دادن. اون ها فرض کردن که بی تفاوتی با کاهش رضایت از رابطه و سلامت فردی همراهه و این پیوند ممکنه به دلیل دلزدگی از رابطه، توجه به حوزه های دیگه زندگی (مثل کار، سرگرمی ها، دوستان و خانواده، یا گزینه های جذاب دیگه) یا صمیمیت کمتر به وجود بیاد.
در تصویر زیر، سردی عاطفی و فاصله ای که به تدریج میان دو نفر ایجاد می شود به خوبی به تصویر کشیده شده است.
این تصویر نشان دهنده آن است که چگونه سکوت جایگزین تعاملات گرم و صمیمی شده و فضای رابطه را به سمت خنثی شدن می برد.
در مطالعه مقدماتی که شرکت کننده هاش از طریق پلتفرم Prolific انتخاب شده بودن، نویسنده ها فرضیات اولیه شون رو تست کردن. مطالعات 1 و 2 بعدا روی 591 و 980 شرکت کننده انجام شد. هدف اصلی این تحقیقات، طراحی و اعتبارسنجی «مقیاس بی تفاوتی بین فردی ذهنی» (روشی برای اندازه گیری میزان بی تفاوتی در رابطه عاطفی) بود. در نهایت، در مطالعه سوم 360 نفر که در رابطه عاطفی بودن از طریق یک آژانس در هلند انتخاب شدن. این زوج ها به مدت 3 سال تحت نظر بودن تا نویسنده ها بتونن تغییرات رو در طول زمان بررسی کنن. در طول این مدت، هر 6 ماه یک بار از شرکت کننده ها خواسته می شد تا پرسشنامه های آنلاین رو پر کنن.
در مطالعه اول، شرکت کننده ها ارزیابی های مربوط به بی تفاوتی (مقیاسی که توسط خود نویسنده ها طراحی شده)، سلامت رابطه، سلامت فردی (سه مورد از مقیاس رضایت از زندگی، به علاوه استرس و افسردگی از پرسشنامه DASS-21)، دلزدگی از رابطه (مقیاس 15 موردی دلزدگی از رابطه) و ارزیابی کلی شریک زندگی رو تکمیل کردن.
در مطالعه دوم، مقیاس سلامت رابطه کمی تغییر کرد و نویسنده ها معیارهای صمیمیت، تمایل به گزینه های جذاب دیگه (مثلا: «در دو هفته گذشته چقدر به کسی غیر از شریک زندگی تون میل داشتید؟») و تمرکز روی کار، سرگرمی ها یا افراد دیگه رو بهش اضافه کردن. مطالعه سوم هم از همون ارزیابی های قبلی با کمی تغییرات برای متناسب شدن با طراحیِ طولانی مدت استفاده کرد.
نتایج اولین مطالعه نشون داد افرادی که سطح بالاتری از بی تفاوتی رو تجربه می کردن، بیشتر به فکر جدایی بودن و دلزدگی بیشتری از رابطه داشتن. اون ها تمایل داشتن که رضایت خیلی کمتری از رابطه شون داشته باشن، تعهدشون کمتر باشه، با مسائلی مثل ریشه شک و تردید روبرو شوند و در کل از زندگی شون کمتر راضی باشن. نکته مهم اینه که این نتایج منفی حتی با در نظر گرفتن ارزش زدایی کلی از شریک زندگی هم درست بود؛ یعنی ثابت شد که بی تفاوتی به خودیِ خود به سلامت آسیب می زنه و صرفا یکی از عوارض جانبیِ دوست نداشتنِ طرف مقابل نیست.
مطالعه دوم این نتایج رو تایید کرد و علاوه بر اون نشون داد که بی تفاوتی با استرس بالاتر و علائم افسردگی شدیدتر در ارتباطه. نویسنده ها مدل های آماری رو تست کردن که نشون می داد اثرات مخرب بی تفاوتی بر سلامت و رضایت از رابطه، از طریق دلزدگی، صمیمیت کمتر و تمایل به گزینه های جذاب دیگه اتفاق می افته.
داده ها از این مدل ها حمایت کردن: بی تفاوتی در رابطه عاطفی باعث افزایش دلزدگی، کاهش صمیمیت و تمایل بیشتر فرد به گزینه های جذاب دیگه می شد. این عوامل هم به نوبه خود رضایت از رابطه، اعتماد و رضایت از زندگی رو کم کرده و در مقابل، استرس، افسردگی و افکار مربوط به جدایی رو افزایش می دادن.
با این حال، تحلیل ها نشون داد که تمرکز بیشتر روی کار، سرگرمی ها یا افراد دیگه، نقشی در پیوند بین بی تفاوتی و سلامت رابطه نداره. در حالی که تمایل به گزینه های جذاب دیگه بخش زیادی از فروپاشی رابطه رو توضیح می داد، صرفا معطوف کردن انرژی به کارهای غیرعاطفی چنین تاثیری نداشت.
نتایج مطالعه سوم هم به طور کلی این یافته ها رو در طول زمان تایید کرد. اگرچه ارتباطات در طول زمان کمی ضعیف تر از ارتباطات لحظه ای بودن، اما بی تفاوتی در مراحل اولیه هنوز هم با کاهش رضایت از رابطه در مراحل بعدی ارتباط معناداری داشت. این کاهش به طور قابل اعتمادی توسط تمایل بیشتر به گزینه های جایگزین، دلزدگی از رابطه و صمیمیت کمتر پیش بینی می شد.
نویسندگان مطالعه نتیجه گیری کردن: «برخلاف ارزیابی های مثبت قوی و گاهی منفی که مردم انتظار دارن در روابط عاطفی تجربه کنن، برخی افراد ممکنه در عوض نسبت به شریک عاطفی خودشون احساس بی تفاوتی داشته باشن. یافته های ما نشون می ده که این وضعیت – که با ارزیابی های مثبت و منفیِ همزمانِ پایین توصیف می شه – می تونه هم ناراحت کننده و هم مضر باشه. ما در طول چهار مطالعه نشون دادیم که بی تفاوتی در رابطه عاطفی با دلزدگی بیشتر از رابطه، تمایل بیشتر به شرکای جایگزین و صمیمیت کمتر مرتبطه که این موارد هم به نوبه خود با سلامت فردی و رابطه ضعیف تر در ارتباط هستن.»
این مطالعه به درک علمی اهمیت بی تفاوتی در رابطه عاطفی برای کیفیت رابطه و سلامت کلی کمک می کنه. با این حال، باید توجه داشت که طراحیِ مشاهده ای این مطالعات اجازه تفسیر قطعیِ علت و معلولی رو نمی ده. علاوه بر این، تمام داده ها بر اساس خوداظهاری بوده که ممکنه باعث ایجاد سوگیری در نتایج شده باشه.
آگاهی از ریشه های سردی عاطفی به زوج ها کمک می کند تا پیش از رسیدن به نقطه فروپاشی، برای بازسازی پیوند خود اقدام کنند. با شناسایی به موقع این خنثی بودن احساسی، می توان با رویکردهای درمانی مناسب، دوباره شور و اشتیاق را به فضای زندگی مشترک بازگرداند.
Romantic indifference breeds boredom, lower intimacy, and a wandering eye
