تمرینات روزانه ذهن آگاهی و مدیتیشن با استفاده از اپلیکیشن های موبایل می تواند سرعت پردازش اطلاعات بصری و دقت توجه را در تمامی گروه های سنی بهبود بخشد و راهکاری موثر برای افزایش تمرکز با مدیتیشن باشد.
افزایش تمرکز با مدیتیشن و بهبود عملکرد شناختی
تمرین مدیتیشن مایندفولنس (ذهن آگاهی) با استفاده از یک اپلیکیشن موبایل به مدت یک ماه، می تونه به افراد کمک کنه تا اطلاعات بصری رو سریع تر پردازش کرده و حرکات چشمی هدفمند رو زودتر شروع کنن. این فواید توجه بصری شامل حال جوان ها، افراد میانسال و سالمندان می شه و تفاوت خاصی بین گروه های سنی مختلف وجود نداره. این یافته های اولیه در مجله eNeuro منتشر شده و نشون می ده که مدیتیشن روزانه و کوتاه می تونه عملکردهای شناختی پایه رو با موفقیت تغییر بده و به افزایش تمرکز با مدیتیشن کمک کنه.
مغز انسان برای حفظ تمرکز ذهنی و پردازش اطلاعات حسی ورودی، به منطقه کوچکی به نام «لوکوس سیرولئوس» تکیه می کنه. این ساختار عمیق مغزی به عنوان منبع اصلی نورآدرنالین عمل می کنه. نورآدرنالین مثل یک پیام رسان شیمیایی عمل می کنه که به تنظیم توجه عمومی، استرس و حالت های برانگیختگی فیزیکی کمک می کنه. در واقع، دستیابی به افزایش تمرکز با مدیتیشن به درک عملکرد این بخش از مغز کمک می کند.
مطالعات روی مدل های حیوانی سرنخ هایی درباره نحوه عملکرد این بخش از مغز به ما می ده. وقتی محققان لوکوس سیرولئوس رو در میمون ها به صورت مصنوعی تحریک می کنن، این حیوانات توجه بصری بهتری از خودشون نشون می دن. مسدود کردن ترشح نورآدرنالین اثر معکوسی داره و باعث می شه حیوانات به راحتی حواسشون پرت بشه. این یافته ها تایید می کنه که این منطقه مغزی مستقیما میزان تمرکز رو تعیین می کنه، و این اهمیت روش هایی مانند افزایش تمرکز با مدیتیشن را نشان می دهد.
با افزایش سن، لوکوس سیرولئوس اغلب دچار تخریب ساختاری می شه و بخشی از ارتباطش رو با سایر شبکه های توجه در مغز از دست می ده. این تغییرات فیزیولوژیکی بسیار رایج هستن. علائم اولیه زوال شناختی اغلب برای اولین بار در همین گروه خاص از سلول ها ظاهر می شه.
این تغییرات فیزیکی مرتبط با سن می تونه منجر به تغییرات شناختی قابل مشاهده در زندگی روزمره بشه. افراد مسن به طور کلی نسبت به کارهای بصری کندتر واکنش نشون می دن و در مقایسه با جوان ترها، راحت تر توسط اشیاء بی ربط حواسشون پرت می شه. برخی از محققان حدس می زنن که مغز در حال پیر شدن سعی می کنه با فعال نگه داشتن بیش از حد سلول های باقی مانده، تخریب ساختاری رو جبران کنه.
تحقیقات قبلی نشون می ده که برخی تمرینات ذهنی ممکنه به بازیابی بخشی از این توانایی های کاهش یافته توجه کمک کنه. هدف مدیتیشن مایندفولنس اینه که فرد رو در بدن فیزیکی کنونی اش مستقر کنه و سطح برانگیختگی رو پایین بیاره. با کاهش استرس بدن، دانشمندان حدس می زنن که این تمرین می تونه سیستم نورآدرنالین بیش فعال رو آروم کنه و به افزایش تمرکز با مدیتیشن کمک شایانی کند.
اندی جیسو کیم، محقق پیری شناسی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، تیمی رو برای بررسی فواید شناختی بالقوه آموزش های ذهنی رهبری کرد. کیم با همکاری همکارانش، کران چن و مارا ماتر، مطالعه دقیقی رو برای آزمایش این موضوع طراحی کرد که آیا یک برنامه مایندفولنس کوتاه مدت می تونه توجه بصری رو بهبود ببخشه یا نه. محققان حدس می زدند که افراد مسن ممکنه نسبت به جوان ترها، بهبودهای بیشتری رو از این آموزش های هدفمند تجربه کنن.
برای بررسی این فرضیه، دانشمندان نمونه های متنوعی از بزرگسالان رو از جامعه محلی و پردیس دانشگاه جذب کردن. این گروه شامل 28 جوان، 20 فرد میانسال و 21 فرد مسن بود. شرکت کننده ها به صورت تصادفی به گروه های مختلف تقسیم شدن و طی ماه های متوالی، سه بار به آزمایشگاه مراجعه کردن.
یک گروه 30 روز مدیتیشن هدایت شده مایندفولنس رو با استفاده از یک اپلیکیشن محبوب موبایل انجام دادن. به شرکت کننده ها دستور داده شد که در یک جلسه صوتی روزانه که 10 تا 15 دقیقه طول می کشید، بنشینن. این جلسات برای آموزش تکنیک های پایه تنفس و آگاهی از بدن طراحی شده بودن.
گروه دیگه به فصل های روزانه یک نسخه کتاب صوتی رایگان از رمان «ماجراهای پینوکیو» گوش دادن. این تمرین ادبی به عنوان یک معیار مقایسه فعال عمل کرد. این کار به محققان اجازه داد تا اثرات عمومی اختصاص دادن یک زمان کوتاه و آرام در هر روز برای گوش دادن به یک فایل صوتی رو در نظر بگیرن.
محققان یک کتاب صوتی عمومی رو انتخاب کردن تا یک روایت ثابت رو بدون نیاز به حل مسئله فعال ارائه بدن. اختصاص دادن زمان برای گوش دادن به یک داستان ممکنه ضربان قلب رو کاهش بده و احساس آرامش ایجاد کنه. محققان می خواستن مطمئن بشن که هر مزیتی که در گروه مدیتیشن دیده می شه، ناشی از خود تمرینات ذهنی بوده.
گروه ها بعدا روتین های خودشون رو با هم عوض کردن تا محققان بتونن توجه بصری رو قبل و بعد از هر نوع مداخله صوتی اندازه گیری کنن. در طول بازدیدهای آزمایشگاهی، محققان توجه رو با استفاده از فناوری تخصصی و پرسرعت ردیابی چشم اندازه گیری کردن. شرکت کننده ها به صفحه نمایشی نگاه می کردن که آرایه هایی از شکل های ساده مثل دایره و لوزی رو نشون می داد. محققان از اون ها خواستن تا شکل های هدف خاصی رو پیدا کنن و در عین حال شکل های پر زرق و برق رو که به عنوان عامل حواس پرتی بودن، نادیده بگیرن.
این آزمایش شامل دو کار مجزا برای آزمایش انواع مختلف بازدارندگی ذهنی بود. در یک کار، شرکت کننده ها دقیقا می دونستن که باید دنبال چه شکلی بگردن، که این بهشون اجازه می داد به طور فعال جلوی حواس پرتی ها رو بگیرن. در کار دوم، شرکت کننده ها دنبال یک مورد منحصر به فرد در میان موارد مشابه می گشتن، که این کار مستلزم این بود که وقتی متوجه عامل حواس پرتی رنگی شدن، توجهشون رو به صورت واکنشی از اون دور کنن.
دوربین های ردیاب چشم دقیقا نظارت می کردن که شرکت کننده ها در طول این آزمایش های سخت، چشم هاشون رو به کجا و با چه سرعتی حرکت می دن. شناخت این الگوهای حرکتی حتی در تشخیص علت اصلی مشکلات نگاه و پردازش چهره در کودکان بیش فعال و نقص در پردازش های بصری نقش مهمی ایفا می کند. این روش به محققان اجازه می دهد تا از واکنش های فیزیکی مثل کلیک کردن روی یک دکمه یا فشار دادن یک کلید فراتر برن. در عوض، دوربین ها تصمیمات شناختی در کسری از ثانیه رو در حالی که چشم ها یک محیط محلی رو اسکن می کنن، ثبت می کنن.
دانشمندان چندین جنبه از توجه رو اندازه گیری کردن، از جمله اینکه چند بار چشم ها به سمت شکل حواس پرت کننده می چرخه و شرکت کننده ها چه مدت قبل از نگاه کردن به جای دیگه، به اون خیره می شن. نتایج نشان داد که تمرین روزانه مایندفولنس سرعت واکنش را بهبود بخشیده و به افزایش تمرکز با مدیتیشن کمک می کند. پس از ماهِ مدیتیشن، شرکت کننده ها موفق شدن حرکات چشم رو به سمت اهداف مورد نظرشون سریع تر از شروع مطالعه آغاز کنن.
این بهبود خاص در سرعت شروع حرکت چشم بعد از ماهِ گوش دادن به کتاب صوتی ظاهر نشد. این حرکات سریع چشم توسط شبکه های عصبی تخصصی کنترل می شن که زمان بندی رو قبل از وقوع هرگونه حرکت فیزیکی محاسبه می کنن. افراد مسن با افزایش سن تمایل دارن این نوع سیگنال های بصری اولیه رو کندتر پردازش کنن.
کشف اینکه آموزش مایندفولنس می تونه این مرحله خاص از پردازش ذهنی رو سرعت ببخشه، تیم تحقیق رو شگفت زده کرد. این نشان داد که مدیتیشن ادراک رو در یک سطح حسی بسیار پایه تغییر می ده و به افزایش تمرکز با مدیتیشن کمک می کند. تمرین مدیتیشن همچنین توجه هدفمند رو بهبود بخشید و حواس پرتی کلی رو کاهش داد. شرکت کننده ها در پیدا کردن شکل صحیح و نادیده گرفتن حواس پرتی های رنگی بهتر شدن.
اما محققان متوجه شدن که شرکت کننده ها در این زمینه های کلیدی بعد از جلسات کتاب صوتی هم پیشرفت کردن. این بهبودهای مشترک نشون می ده که انجام چندین باره تمرین کامپیوتری احتمالا باعث شده شرکت کننده ها در اون مهارت پیدا کنن. همچنین ممکنه اختصاص دادن بخش کوچکی از روز به یک فعالیت آرام بخش، فواید ذهنی خاص خودش رو داشته باشه.
با این حال، تمرین مایندفولنس به طور منحصربه فردی سرعت شروع حرکت چشم رو بهبود بخشید و اون رو از فواید عمومیِ داشتن یک استراحت روزانه متمایز کرد، که این گام مهمی در افزایش تمرکز با مدیتیشن محسوب می شود. تیم تحقیق در ابتدا انتظار داشت که افراد مسن به دلیل تغییرات مغزی مرتبط با سن، بیشترین بهره رو از این مداخله ببرن. اما داده ها از این انتظار خاص حمایت نکردن.
جوانان، افراد میانسال و مسن همگی بهبودهای مشابهی رو در سرعت واکنش خود پس از ماهِ مدیتیشن تجربه کردن. تیم همچنین به شرکت کننده ها پرسشنامه های استانداردی داد که برای اندازه گیری ویژگی های مایندفولنس خود گزارش دهی طراحی شده بودن. در حالی که افراد مسن به طور کلی نمرات بالاتری در این نظرسنجی ها نسبت به جوانان کسب کردن، نمرات بعد از تمرین مدیتیشن تغییری نکرد.
حرکات فیزیکی چشم به عنوان معیار حساس تری برای پیشرفت شناختی نسبت به افکار آگاهانه شرکت کننده ها عمل کرد. مداخله یک ماهه یک نتیجه غافلگیرکننده داشت که با فرضیات اصلی مطالعه در تضاد بود. مطالعه از شرکت کننده ها می خواست حداقل 15 جلسه مدیتیشن رو تموم کنن، اما بسیاری از شرکت کننده ها از روی کنجکاوی تعداد بیشتری رو انجام دادن.
محققان دریافتن که افزایش استفاده از اپلیکیشن مدیتیشن در واقع با افزایش حواس پرتی توسط شکل های بی ربط روی صفحه مرتبط بوده. تیم تحقیق پیشنهاد کرد که تمرین آگاهی از لحظه حال ممکنه ناخواسته حساسیت عمومی فرد رو نسبت به محیط بصری اش افزایش بده. یک آگاهیِ افزایش یافته می تونه نادیده گرفتن شهودیِ حواس پرتی های حسیِ پر زرق و برق رو سخت تر کنه.
دانشمندان در ابتدا فرض کرده بودن که آرام کردن ذهن به طور خودکار به عملکرد بصری بهتر تبدیل می شه. اون ها تصور می کردن که سطح استرس کمتر به پاکسازی مغز از آشفتگی های درونی کمک می کنه. در عوض، اون ها کشف کردن که یک ذهنِ بیش از حد هوشیار ممکنه همه چیز رو در اتاق ثبت کنه، حتی چیزهایی که قرار بود نادیده گرفته بشن.
محققان به چند محدودیت مهم در کار فعلی خودشون اشاره کردن. دنبال کردن یک راهنمای صوتی در گوشی موبایل شخصی ممکنه اثر شناختی ضعیف تری نسبت به شرکت در یک برنامه مایندفولنس حضوری که توسط یک مربی هدایت می شه، داشته باشه. دوره 30 روزه هم برای مداخله ای که هدفش تغییر ارتباطات بنیادی مغز بود، نسبتا کوتاه بود.
تحقیقات آینده می تونه سازگاری های شناختی طولانی مدت مدیتیشن رو در طول چندین ماه یا سال های متوالی دنبال کنه. مشاهده مدیتیتورهای متخصص که به آزمایشگاه برمی گردن می تونه به روشن شدن مرزهای مطلق این بهبودهای توجه کمک کنه. در این بین، مطالعه فعلی شواهد پایه ای ارائه می ده که نشون می ده صرفا هماهنگ شدن با لحظه حال می تونه نحوه پیمایش چشمان ما در جهان رو به طور ملموسی تغییر بده و به افزایش تمرکز با مدیتیشن یاری رساند.
نتایج این پژوهش ها افق های جدیدی را در زمینه سلامت روان و بهبود توانمندی های مغزی باز می کند. با توجه به سادگی و در دسترس بودن ابزارهای مدیتیشن دیجیتال، افراد در هر سنی می توانند با اختصاص دادن زمانی کوتاه در روز، به تقویت عملکردهای شناختی خود بپردازند و از زوال تدریجی توجه در اثر افزایش سن پیشگیری کنند.
مطالعه «اثرات مدیتیشن مایندفولنس بر مکانیسم های کنترل توجه در بزرگسالان جوان و مسن: یک مطالعه ثبت شده ردیابی چشم»، توسط اندی جیسو کیم، کران چن و مارا ماتر تالیف شده است.
Brief mindfulness practice accelerates visual processing speeds in adults
