اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 وضعیتی است که به دلیل کاهش شدید اشتها و انتخاب های غذایی محدود در طول درمان با این داروها ایجاد می شود و منجر به کمبود بحرانی ویتامین C در بدن می گردد.
- گزارش ها از افزایش موارد اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 در ماه های اخیر حکایت دارد.
- داروهای GLP-1 می تونن باعث سوءتغذیه بشن، چون اشتها و میزان مصرف غذا رو کم می کنن.
- ممکنه افراد غذاهای غنی از ویتامین C مثل میوه ها و سبزیجات رو هم کمتر مصرف کنن.
- برنامه ریزی غذایی مناسب و استفاده از مکمل ها می تونه به پیشگیری از اسکوربوت کمک کنه.
شاید مدتیه که از داروهای GLP-1 استفاده می کنین و متوجه شدین که لثه هاتون کمی خون ریزی می کنه یا بدنتون راحت تر از قبل کبود می شه؟ ممکنه این دارو با این علائم غیرعادی مرتبط باشه؟
مشخص شده که تعداد بیشتری از افرادی که از این داروها استفاده می کنن، به اسکوربوت یا همون کمبود شدید ویتامین C مبتلا شدن. این یک نگرانی مهم در میان اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 است.
شاید اسکوربوت رو به عنوان بیماری قرن هجدهم بشناسین که با سفرهای دریایی طولانی شناخته می شد؛ اون زمان که دسترسی به میوه ها و سبزیجات تازه کم بود. خب، چرا بیماری ای که یادآور دزدان دریایی و ملوان هاست، الان و در دورانی که این غذاها به راحتی در دسترس هستن، دوباره برگشته؟
به گفته متخصص ها، جواب این سوال ربط چندانی به خودِ داروها نداره و بیشتر به اتفاقاتی مربوط می شه که وقتی اشتها و مصرف برخی غذاها به شدت افت می کنه، در بدن رخ می ده.
در ادامه چیزی که درباره این ارتباط می دونیم و روش های محافظت از خودتون در طول دوره درمان رو بررسی می کنیم.
استفاده از GLP-1 اغلب به عنوان یکی از دلایل نادیده گرفته شده سوءتغذیه مطرح می شه
در مقاله ای که در 30 تیر 1404 (21 ژوئیه 2025) در مجله BMJ منتشر شد، «الن فالوز» به خطرات تجویز داروهای GLP-1 برای بیمارانی که از قبل رژیم غذایی فقیری دارن اشاره کرد و هشدار داد که موارد سوءتغذیه، از جمله اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1، در حال حاضر در ایالات متحده گزارش شده.
فالوز همچنین خاطرنشان کرد که اگرچه چاقی اغلب به عنوان نوعی «تغذیه بیش از حد» تصور می شه، اما واقعیت برعکسه؛ یعنی تحلیل رفتن عضلات و کمبود مواد مغذی در این افراد به اندازه کسانی که وزن کمی دارن، شایعه.
وقتی یک رژیم غذایی ناسالم با محدودیت کالری همراه می شه، می تونه مشکل رو بدتر کنه.
او گفت التهاب دستگاه گوارش و کمبود مواد مغذی ناشی از داروهای رایج دیابت مثل متفورمین هم می تونه به سوءتغذیه کمک کنه.
به گفته فالوز، مصرف GLP-1 فقط با کمبود ویتامین C مرتبط نیست، بلکه با کمبود شدید تیامین، منیزیم و موارد دیگه هم در ارتباطه. این موضوع اهمیت بررسی دقیق تر اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 را نشان می دهد.
او نوشت که عدم آگاهی از این موضوع احتمالا باعث می شه سوءتغذیه به درستی تشخیص داده نشه یا گزارش نشه، که در نهایت می تونه منجر به نتایج نامطلوب برای بیمار بشه.
او توصیه کرد: «مراقبت های جامع و باکیفیت برای بیمارانی که از آگونیست های GLP-1 استفاده می کنن، باید فراتر از یک “توصیه غذایی” ساده باشه که توسط مؤسسه ملی سلامت و مراقبت (NICE) پیشنهاد شده. این مراقبت ها باید شامل ارزیابی وضعیت تغذیه قبل از شروع درمان باشه تا بیمارانی که دچار سوءتغذیه هستن شناسایی بشن؛ چون خطرات این افراد فقط با حمایت های اضافی قابل کنترله.»
اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1؛ چرا رخ می دهد؟
«فیورلا دی کارلو»، متخصص تغذیه، به Healthline گفت که داروهای GLP-1 تخلیه و حرکت معده رو کند می کنن که باعث می شه افراد احساس سیری کنن و اشتهاشون رو از دست بدن. با این حال، ممکنه در نهایت به اندازه کافی غذا نخورن تا بدنشون به درستی تغذیه بشه.
او توضیح داد که برخی افراد ناخودآگاه روزانه فقط 600 تا 1000 کالری مصرف می کنن و به همین دلیل مواد مغذی و ویتامین های حیاتی به بدنشون نمی رسه، که همین موضوع باعث کمبود مواد مغذی می شه.
وقتی فردی برای مدت طولانی ویتامین C کافی مصرف نکنه، ممکنه به اسکوربوت مبتلا بشه.
دی کارلو گفت: «اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 به دلیل اشتهای کم و سیری زودرس است؛ بنابراین میوه ها و سبزیجات حاوی ویتامین C رو کمتر مصرف می کنن و به جای اون، برای مقابله با مشکلات گوارشی مثل تهوع، سراغ نان تست، تردک (کراکر) و غذاهای فرآوری شده می رن.»
او اضافه کرد که بیزاری از غذاهای اسیدی یا سبزیجات خام هم می تونه اوضاع رو پیچیده تر کنه. با این حال، استفاده از راهکارهای اصولی برای کاهش هوس غذایی با آجیل و تاثیر آن بر سلامت و وزن می تواند به مدیریت بهتر وزن و تامین بخشی از مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک کند.
دی کارلو گفت: «کمبود ویتامین C باعث ضعیف شدن رگ های خونی، زخم هایی که خوب نمی شن (از جمله آکنه) و خون ریزی لثه می شه.»
او اشاره کرد که اسکوربوت با مصرف مولتی ویتامین یا مکمل 100 تا 200 میلی گرمی ویتامین C قابل درمان و برگشته.
برای اطمینان از تغذیه کافی در حین مصرف داروهای GLP-1 چه کاری می تونین انجام بدین؟
به گفته دی کارلو، بهترین راه برای مدیریت چالش های تغذیه ای در زمان مصرف داروی GLP-1، همکاری با یک متخصص تغذیه است. این متخصص ها در زمینه تغذیه تخصص دارن و به شما کمک می کنن تا وعده های غذایی رو طوری برنامه ریزی کنین که به بهترین شکل از نیازهای بدنتون حمایت بشه.
او گفت: «من توصیه می کنم وعده های غذایی و میان وعده ها رو بر پایه پروتئین تنظیم کنین و طبق یک برنامه زمانی مشخص غذا بخورین تا مطمئن بشین در طول روز مواد لازم به بدنتون می رسه.»
دی کارلو همچنین پیشنهاد می ده که فیبر زیادی از طریق میوه ها، سبزیجات و حبوبات دریافت کنین، چون این کار می تونه به رفع یبوست ناشی از کندی حرکت دستگاه گوارش کمک کنه.
او گفت همین غذاها سرشار از آنتی اکسیدان ها و ویتامین ها هستن که می تونن خطر ابتلا به کمبود مواد مغذی و به تبع آن، اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 را کاهش بدن.
دی کارلو توضیح داد: «ترتیب خوردن درشت مغذی ها در یک وعده غذایی هم می تونه مهم باشه. اول با پروتئین شروع کنین، بعد سبزیجات؛ تا مطمئن بشین این مواد مغذی حتما جذب می شن، مخصوصا برای کسانی که خیلی زود احساس سیری می کنن.»
او گفت برای اینکه مطمئن بشین پروتئین، کلسیم و ویتامین D کافی دریافت می کنین، از میان وعده های پرپروتئین مثل ماست کم چرب، پنیر کاتیج یا کفیر استفاده کنین.
دی کارلو همچنین بر اهمیت نوشیدن آب برای کاهش خطر کم آبی بدن تاکید کرد.
او در پایان گفت: «غذا خوردن در زمان مصرف GLP-1 می تونه بسیار چالش برانگیز باشه و در حالی که کاهش وزن اتفاق می افته، آسیب های جانبی ناشی از سوءتغذیه می تونه احساسات جسمی و روانی ایجاد کنه که روی کیفیت زندگی تاثیر می ذاره.»
با این حال، همان طور که دی کارلو توضیح می ده، برنامه ریزی درست و مصرف مکمل ها می تونه به کاهش خطرات اسکوربوت مصرف کنندگان GLP-1 کمک کنه.
توجه به علائم بالینی و تنظیم دقیق برنامه غذایی متناسب با داروهای کاهنده اشتها، برای حفظ سلامت کلی بدن ضروری است. آگاهی از ریسک های تغذیه ای به مصرف کنندگان کمک می کند تا در کنار رسیدن به تناسب اندام، از بروز بیماری های ناشی از کمبود ویتامین جلوگیری کنند.
